ال 2017 جىلدان باستاپ مۇندا ءوندىرىستى وركەندەتۋ جانە بۇرىن بولماعان جاڭا باعىتتاردى يگەرۋ ماسەلەلەرى جولعا قويىلدى.
تالاس تۋعىزبايتىن ءبىر ايقىن جايت بار. جاقىندا اشىلعان كاسىپورىندار بۇگىنگى ەڭبەك نارىعىندا جاڭا كوكجيەكتەردى باعىندىرا الماسا, الىسقا بارا المايدى. بۇل رەتتە تۇساۋى وسىدان ەكى جىل بۇرىن كەسىلگەن اقتوبە رەلس ارقالىعى زاۋىتى وتاندىق جانە شەتەلدىك تاپسىرىس پەن سۇرانىس يەلەرىنىڭ نازارىن بىردەن وزىنە اۋداردى. تەاتر كيىمىلگىشتەن باستالسا, ومىرشەڭ ءوندىرىس ەڭ الدىمەن ءتيىستى ءونىم ءوندىرۋ ءۇشىن سەرتيفيكاتتار الۋدان باستالادى. جاڭا ءوندىرىس ورنىنىڭ باستى تابىستارىنىڭ ءبىرى قىسقا ۋاقىتتا د.ت-350 كاتەگورياسىنا سايكەس قازاقستاندىق جانە رەسەيلىك سەرتيفيكاتتارعا قول جەتكىزگەنى بولىپ وتىر. وسى ارقىلى مۇندا زاۋىتتىڭ باستى ونىمدەرىن 2022 جىلعا دەيىن سەريالى تۇرعىدا وندىرۋگە العىشارت قالانعان.
اقتوبە رەلس ارقالىعى زاۋىتىنىڭ باستى ءونىمى, ءوز اتاۋىنان كورىنىپ تۇرعانداي, تەمىر جول ماگيسترالىنىڭ ەڭ قاجەتتى قۇرالى – رەلس. ونىڭ نەگىزگى تاپسىرىس بەرۋشىسى «قازاقستان تەمىر جولى» ۇلتتىق كومپانياسى ەكەنى تۇسىنىكتى. سونىمەن بىرگە زاۋىت ونەركاسىپتىك جانە تۇرعىن ءۇي قۇرىلىسى كاسىپورىندارىنىڭ سورتتى پروكاتقا دەگەن قاجەتتىلىگىن دە وتەيدى. كونۆەيەردەن بۇگىنگى زاماناۋي ءوندىرىس پەن قۇرىلىسقا قاجەتتى وزگە ءونىم تۇرلەرى شىعارىلۋى دا ونىڭ وڭتايلى كوممەرتسيالىق ساياساتىن ايقىنداي الادى.
قازىرگى تاڭدا زاۋىت تەمىر جول رەلستەرىن تاياۋ جانە الىس شەتەلدەرگە دە جونەلتۋدە. ونىڭ تۇتىنۋشىلارىنىڭ الدىڭعى قاتارىندا رەسەي, بەلارۋس مەملەكەتتەرى مەن ورتالىق ازيا رەسپۋبليكالارى تۇر. وسى ورايدا, اقتوبەدەگى ءوندىرىس ورنىنىڭ باستى ماقساتتارىنىڭ ءبىرى تەمىر جول رەلستەرىنە سالىناتىن ەكسپورتتىق جانە كەدەندىك الىمداردى تومەندەتۋ بولىپ وتىر. بۇل ماقسات العاشقى كەزدە قول جەتپەستەي كورىنگەنىمەن, قازىرگى كۇنى سەڭنىڭ كوبەسى سوگىلگەنى ايقىن بايقالادى. ونىڭ وڭتايلى تۇردە شەشىلۋىنە جەرگىلىكتى اتقارۋشى بيلىك ورگاندارى دا ناقتى قولداۋ كورسەتكەنىن اتاپ ءوتۋ كەرەك.
اقتوبە رەلستەرىنىڭ رەسەيدە جانە تمد اۋقىمىندا وندىرىلەتىن وسى تەكتەس ونىمدەردەن وزگەشەلىگى ءارى باستى ارتىقشىلىعى – جوعارى جىلدامدىقتاعى تەمىر جول ماگيسترالدارى قۇرىلىسىنىڭ تالاپتارىنا سايكەستىگى. ونىڭ ۇستىنە قازاقستاندا وندىرىلەتىن رەلستەردىڭ ۇزىندىعى رەسەيدەگى ونىممەن سالىستىرعاندا 20 سانتيمەترگە ۇزىن. بۇل ارتىقشىلىققا زاماناۋي تەحنولوگيالار مەن قۇرال-جابدىقتاردىڭ ارقاسىندا قول جەتكىزىلگەن.
اقتوبە رەلس ارقالىعى زاۋىتىنىڭ ەكسپورتتىق ونىمدەرىنە رەسەيلىك كومپانيالاردىڭ نازارى ايرىقشا اۋىپ جۇرگەنى دە شىندىق. ايتالىق وتكەن جىلدىڭ قاراشا ايىندا اقتوبەگە ارنايى ساپارىمەن كەلگەن رەسەي فەدەراتسياسى ۇكىمەتى توراعاسىنىڭ ءبىرىنشى ورىنباسارى يگور شۋۆالوۆ وڭىرگە كەلگەندەگى باستى ماقساتى وزدەرىندەگى تەمىر جول قۇرىلىسى ءۇشىن وسىندا شىعارىلعان رەلستەردى ساتىپ الۋ ەكەنىن ايتتى.
دۇرىس-اق, وتاندىق ءونىمدى ساتىپ الامىن دەۋشىلەرگە قارسىلىق جوق, ارينە. باستىسى ونىڭ ەلىمىز ءۇشىن ىڭعايلى جانە ءتيىمدى باعاعا وتكىزىلۋىندە ەمەس پە؟! وسى باسقوسۋدا رەسەيلىك لاۋازىم يەسىنىڭ قازاقستاندىق ءونىمدى تومەن باعاعا العىسى كەلەتىن ويىن دا اڭعارىپ قالعان ەدىك. ويتكەنى ول بۇل قازاقستاندىق زاۋىت قازاقستان-رەسەي بىرلەسكەن كاسىپورنى ەكەنىن, وعان قاجەتتى شيكىزات رەسەيدەن الىناتىنىن بىرنەشە رەت قايتالاپ ايتىپ ءوتتى. ايتسە دە قازاقستان پرەمەر-ءمينيسترىنىڭ ءبىرىنشى ورىنباسارى اسقار مامين مەن اقتوبە وبلىسى اكىمى بەردىبەك ساپارباەۆتىڭ دالەلدى تۇجىرىمدارىنىڭ ناتيجەسىندە قازاقستاندىق رەلس ونىمدەرى ەكى جاققا دا ءتيىمدى باعاعا وتكىزىلەتىن بولعانىنىڭ ءوزى ءبىر مەرەي. بارىمىزدى باعالاي ءبىلۋدىڭ ءبىر مىسالى دا وسى.
يننوۆاتسيالىق كاسىپورىننىڭ جوبالىق قۋاتى جىلىنا 430 مىڭ توننا ءونىم شىعارۋعا لايىقتالعان. ونىڭ تەڭ جارتىسىنا جۋىعىن تەمىر جول رەلستەرى قۇراسا, وسى ۋاقىت ىشىندە 230 مىڭ توننا پروكات ازىرلەۋ كوزدەلگەن. وتاندىق وندىرىسشىلەر وزدەرىنىڭ تولىق قۋاتىنا قاشان قول جەتكىزىپ, قاي كەزدە تولىق قايتارىممەن قىزمەت اتقارا الادى؟ بۇل ساۋالعا جاۋاپ بەرۋ ءۇشىن كاسىپورىننىڭ العاشقى قۇرىلعان كەزەڭىنە تاعى ءبىر وي جۇگىرتكەنىمىز ءجون. 2016 جىلدىڭ ماۋسىم ايىندا ىسكە قوسىلعان زاۋىت كەيىنگى جارتىجىلدىقتا 75 مىڭ توننا ءونىم شىعارىپ ۇلگەرگەن. ال وتكەن 2017 جىلدىڭ قورىتىندىلارى تۋرالى ايتار بولساق, ءونىم كولەمى العاشقى جىلمەن سالىستىرعاندا 138,3 مىڭ تونناعا ارتقانىن كورەمىز. بيىلعى مەجە قانداي؟ وعان زاۋىتتىڭ باس ديرەكتورى اندرەي كۋزمين تومەندەگىشە جاۋاپ قايتاردى.
– بيىل الدىمىزدا تۇرعان باستى مىندەت – 300 مىڭ توننا ءونىم شىعارۋ, وسى ارقىلى ءونىمنىڭ بارلىق تۇرلەرى بويىنشا الدىن الا بولجامدالعان ءوندىرىس كولەمىن 71,3 ميلليارد تەڭگەگە جەتكىزۋدى جوسپارلاپ وتىرمىز. ول ءۇشىن بۇعان دەيىن باستالعان تەحنولوگيالىق جاڭعىرتۋ جۇمىستارىن ودان ءارى جالعاستىرامىز. ءبىز بۇل جۇمىستى قوماقتى ينۆەستيتسيا تارتۋ ارقىلى شەشۋ جونىندە ۇجىمدىق ۇيعارىمعا كەلدىك.
اقتوبە رەلس ارقالىعى زاۋىتىنىڭ بۇگىنگى تىنىس-تىرشىلىگىمەن تانىسۋ بارىسىندا مۇندا ەكونوميكالىق جانە وندىرىستىك تيىمدىلىككە جەتۋ ءۇشىن ناقتى ىستەر قاراستىرىلاتىنى بەلگىلى بولدى. سونىڭ ءبىر مىسالى – زاۋىتتىڭ ءوز ەلەكتر ستانساسىنىڭ بولۋى. قوسىمشا قۇرىلىم ءوندىرىس ىسكە قوسىلعاننان بەرى ۇزدىكسىز جۇمىس ىستەپ كەلەدى. دەربەس قۋات كوزى ءونىمنىڭ وزىندىك قۇنىن تومەندەتۋدىڭ باستى ءبىر جولى ەكەنى بەلگىلى. ونىڭ كولەمى وندىرىستىك ۇدەرىستەردى جۇرگىزۋگە تولىعىمەن جەتىپ, ءتىپتى ارتىلىپ تا قالادى ەكەن. ۇجىم جەتەكشىلەرى قاجەتتىلىكتەن اۋىسقانىن ساتىپ پايدا تاۋىپ جاتقانى دا ىلكىمدىلىكتىڭ بەلگىسى ەكەنى حاق.
قازىر زاۋىتتا 770 مامان جۇمىسشى مەن ينجەنەر-تەحنيك قىزمەتكەر ەڭبەك ەتەدى. ورتاشا ايلىق ەڭبەكاقى 219 مىڭ تەڭگە كولەمىندە. ءار جۇمىسشىنىڭ تۇتاستاي ەڭبەك ونىمدىلىگىن ارتتىرۋعا قالاي اسەر ەتە الاتىنى ناقتى كورسەتكىشتەرمەن ەسەپتەلىپ وتىراتىنىن دا ايتا كەتەيىك. قولىمىزعا تيگەن دەرەكتەر الدىڭعى جىلدارمەن سالىستىرعاندا بيىل ەڭبەك ونىمدىلىگى الدەقايدا ارتا تۇسكەنىن كورسەتەدى.
تاياۋدا اقتوبە رەلس ارقالىعى زاۋىتىندا جىلدى قورىتىندىلاپ, الدا تۇرعان مىندەتتەردى تالقىلاۋعا ارنالعان جيىن وتكەن بولاتىن. وسى جيىندا وبلىس اكىمدىگى, كاسىپورىن باسشىلىعى جانە اۋماقتىق كاسىپوداق بىرلەستىگى اراسىنداعى ۇشجاقتى كەلىسىمگە قول قويىلدى. قۇجاتتا ەڭبەك قاتىناستارىن رەتتەۋ ءارى ونى جۇيەلى جولعا قويۋ, سونىمەن بىرگە ۇجىم مۇشەلەرىن الەۋمەتتىك كەپىلدىكتەرمەن قامتاماسىز ەتۋ ماسەلەلەرى قاراستىرىلعان. سونداي-اق قابىلدانعان قۇجات وڭىردەگى جوعارى جانە ارناۋلى وقۋ ورىندارىنىڭ كاسىپورىن سۇرانىسىنا ساي ماماندار ازىرلەۋىنە جول اشادى.
تەمىر قۇسايىن,
«ەگەمەن قازاقستان»
اقتوبە
