اس مازىرىنە كوز جۇگىرتىپ تۇر ەدىك, الدىمىزدا تۇرعان جىگىت اعاسى:
– بالتاباەۆتىڭ نانى ءتۇستى مە, قاراعىم؟ – دەپ سۇرادى.
– ءتۇستى, اعا, – دەپ جاۋاپ بەردى ساتۋشى.
العاشقىدا ەلەڭ ەتكەن جوقپىز. بۇيىرعان دامنەن اۋىز ءتيىپ, ىشكە ەل قوندىرىپ سىرتقا شىققانبىز. ءدال ىرگەدە ازىق-ت ۇلىك ساتاتىن كىشكەنتاي دۇكەن بار ەكەن. تەمەكى الماقشى بولىپ كىردىك. كەزەكتە تۇرعانىمىزدا الدىمىزداعى الدەبىر اجەي دۇكەن ساتۋشىسىنان:
– اينالايىن, بالتاباەۆتىڭ نانى ءتۇستى مە؟ – دەپ سۇراسىن.
العاشقى ەستىگەنىمىزدە ەلەڭ ەتپەگەنىمىزبەن, ەكىنشى جولى ويلانىپ قالدىق. شاماسى «بالتاباەۆتىڭ نانى» دەگەن ءسوز اس اتاسىنىڭ بەلگىلى ءبىر ءتۇرىنىڭ اتاۋى-اۋ.
وبلىس ورتالىعىندا دا حالىق كۇندەلىكتى تۇتىناتىن ناندى ارقيلى اتايدى. انە ءبىر ناۋبايحانانىڭ اتاۋىمەن, سودان سوڭ كۇندەلىكتى نان جەتكىزەتىن اۋدانداردىڭ اتاۋىمەن. ماسەلەن, تايىنشانىڭ نانى, ايىرتاۋدىڭ نانى دەپ جاتادى. اس اتاسى تۋرالى ارتىق اۋىز ءسوز ايتۋعا بولمايدى, وبال. دەگەنمەن ءار ناۋبايحانانىڭ ءونىمىنىڭ ساپاسى ءارتۇرلى ەكەندىگى بەلگىلى. كۇندەلىكتى تۇتىنىپ جۇرگەندىكتەن ول جايدى حالىقتىڭ ءبارى بىلەدى. كەيبىرى بورپىلداق, ورتاسى قۋىس, كەسكەننىڭ وزىندە ۇگىلىپ, شاشىلىپ قالادى. ەندى ءبىرى ءپىسۋى جەتپەگەندەي كوكايازدانىپ, قارمانىپ قىسساڭ سۋى شىعارداي ءشىپ-شيكى بولىپ تۇرادى.
جاڭا عانا اسحانادان ءدام تاتقاندا بالتاباەۆتىڭ نانى قانداي بولادى دەپ سۇراماعانىمىزعا وكىندىك. قايتىپ بارعانشا وسى ەلدى مەكەننىڭ ىشىندە بولسا تاۋىپ الىپ تانىسايىقشى دەپ ۇيعاردىق. بىلەتىندەردىڭ ايتۋىنا قاراعاندا, الىس تا ەمەس ەكەن. ەكى-ءۇش كوشەدەن كەيىن وڭعا بۇرىلدىق. الدىمىزدا ءبىر قاباتتى, ۇزىنشالاۋ كەلگەن ناۋبايحانا كەزىكتى.
شاعىن عيماراتتىڭ تابالدىرىعىنان اتتاعان ساتتە-اق ءتاپ-ءتاتتى نان ءيىسى بۇرق ەتە ءتۇستى. تاناۋىڭدى جاراتىنداي. قارسى كەزدەسكەن ادامعا ءجونىمىزدى ايتتىق. جەتەلەپ الىپ ءجۇردى. كىشكەنتاي, شاعىن جۇمىس كابينەتى.
ناۋبايحانا يەسى جانات بالتاباەۆ جارىمجان ادام ەكەن. انىعىندا ينسۋلت العان. بىرنەشە جىل بۇرىن. كەيىن سىرقاتى قايتالاپ سوققان. سوندا دا مويىماعان. نەتكەن جىگەر, قايرات, ومىرگە, ەڭبەككە قۇشتارلىق دەپ ويلادىم ىشىمنەن.
تىلدەستىك. باجايلاپ سۇراۋعا ءداتىمىز بارمادى. ءينسۋلتتىڭ سالدارىنان ءتىل كۇرمەلگەن. قاسىندا كۇندە جۇرگەندىكتەن ىڭىلى مەن ىمىن جازا باسپاي تانيتىن كومەكشىسى كومەكتەسىپ وتىردى.
وسى اۋداننىڭ تايباي اۋىلىندا مال دارىگەرى بولىپ ەڭبەك ەتكەن ەكەن. كەيىن كەڭەس وداعى ىدىراپ, كەڭشارلار جابىلعاندا جۇمىسسىز قالعان. ءتىرى ادام تالپىنىپ تىرشىلىگىن ىستەۋى كەرەك. العاشىندا ساۋدا-ساتتىقپەن اينالىسسا كەرەك. قولى جۇرگەن ادامعا, ءساتى تۇسسە ساۋدانىڭ دا نەسىبەسى مول. مال باققان ادامنىڭ مالى جىلىنا ءبىر-اق رەت تولدەسە, ساۋداگەردىڭ مالى كۇندە تۋادى. كەيىن ايىقپاس سىرقات جابىسقان. ەندى ساۋدامەن اينالىسۋعا مۇرشاسى بولماي قالدى. ويداعىنى ورىپ, قىرداعىنى قىرىپ جۇرەتىن دەنساۋلىق جوق. العاشىندا سونىعا سالار سوقپاق تاپپاي قاڭتارىلىپ قالعانى دا راس. كەيىن جيناعان ازىن-اۋلاق قارجىسىنا وسى ناۋبايحانانى ساتىپ العان. بىلمەيتىن كاسىپ ەمەس ەدى, ءبىر كەزدە ءوزى دە وسىندا جۇمىس ىستەگەن.
ءالى ەسىندە 2012 جىلدىڭ 9 مامىرى كۇنى ەكى قولىن الدىنا سىيعىزا الماي كاسىپ ىزدەگەن جانات ءبىر قاپ ۇننان نان پىسىرگەن. ءسويتىپ مەرەكەگە جينالعان حالىققا ساتتى. اس اتاسىنىڭ قابارا قىزارىپ پىسكەن, ءدامى ءتىل ۇيىرەتىن ساپاسىن كورگەن حالىق پىشاق ۇستىندە ءبولىپ, ساتىپ الىپ كەتكەن. مىنە, سودان باستاپ نان پىسىرۋمەن اينالىسادى. قازىر شاعىن ناۋبايحانادا 12 ادامدى جۇمىسپەن قامتىپ وتىر. شالعايداعى شاعىن اۋداندا بۇل دا جۇمىسسىزدىقتى جويۋعا ازداپ بولسا دا سەپتىگىن تيگىزەتىن يگىلىكتى ءىس. ەكىنشى قىرىنان الىپ قاراساڭىز, ءتىپتى ماڭىزدى. جارتى دەنەسىندە جان جوق, مۇگەدەك ادامنىڭ تەپسە تەمىر ۇزەتىن ازاماتتاردى سۇتتەي ۇيىعان ۇجىمعا اينالدىرىپ, ۋاقتىلى جالاقىسىن تولەپ وتىرۋىنىڭ ءوزى ەرلىك ەمەس پە؟!
– كۇندە جۇمىس ىستەپ تۇرعان سوڭ ارا-تۇرا ناۋبايحاناعا كەيبىر قوسالقى بولشەكتەردىڭ قاجەت بولىپ قالاتىنى بار. توسىپ تۇراتىن ۋاقىت جوق. حالىق نان جەۋى كەرەك قوي. سونداي كەزدە جانات كولىكتى ءوزى تىزگىندەپ استاناعا بارىپ كەلەدى, تاۋلىگىنە ەكى رەت بارعان كەزدەرى دە بولعان. شۇعىل شارۋا تۋسا پاۆلودار دا اسادى, – دەيدى ناۋبايحانا ەسەپشىسى الماگۇل اياپبەكقىزى.
اينالىمداعى قارجى ازايىپ, ورالىمعا كەلمەي ولقى تۇسكەندە ۇندى اۋدانداعى ديىرمەندەردەن قارىزعا دا الا بەرەدى ەكەن. ءوز ىسىنە تىندىرىمدى, ءار سوزىنە جاۋاپتى جاناتتىڭ بورىشكەر بولىپ قالمايتىنىنا ولار دا سەنەدى. سەنبەيتىن بانك قانا. شارۋاسىن ءسال كەڭەيتىپ, ساۋدا ءۇيىن سالسام با دەگەن, ازىرگە ورىندالماي تۇرعان ىزگى ارمانى بار جاناتتىڭ. وكىنىشكە قاراي, بانك ەرەجەسىندە مۇگەدەكتەرگە, ونىڭ ىشىندە جانات ءتارىزدى ءۇش مارتە ينسۋلت بولعان ادامعا نەسيە بەرۋ قاۋىپتى كورىنەدى.
– مەنىڭ جۇمىسشىلارىم قاجەت كەزىندە نەسيە الىپ جاتادى. سولارعا جۇمىس تاۋىپ بەرىپ, وتباسىلارىن اسىراۋعا سەپتىگىمدى تيگىزىپ وتىرعان مەن الا المايمىن, – دەيدى كاسىپكەر جانات بالتاباەۆ.
ءوز نانىن ءوزى ساتاتىن شاعىن دۇكەن دە اشقىسى كەلەدى. ءدامى ءتىل ۇيىرەتىن, ءيىسى مۇرىن جاراتىن ناۋبايحانادان شىققان ناندى ىپ-ىستىق كۇيىندە تۇتىنۋشىنىڭ قولىنا تيگىزسەم, شىركىن, دەيدى. بىراق سۇراعاننىڭ سىباعاسى ساتىمەن ورالا بەرە مە؟..
شاعىن ناۋبايحانا قازىر اۋدان ورتالىعىن عانا ەمەس, ىرگەدەگى اۋىلداردى دا قامتىپ وتىر.
– جاناتتىڭ ەڭبەگىنە ەل رازى,–دەيدى اۋدان اكىمى ەرمەك نۇعىمانوۆ, – جارتى اۋداندى نانمەن اسىراپ وتىر. ەڭبەگى ءوز الدىنا, ونەگەسى قانداي. قازاق جىگىتتەرى, ەلىمىزدىڭ ازاماتتارى وسىنداي قايراتتى بولۋى كەرەك. تىرشىلىكتىڭ اق باس تولقىندارىمەن الىسىپ, ءومىردىڭ وكپەك جەلى كەۋدەسىن كەرى يتەرسە دە, العا باسىپ كەلەدى.
شىنىندا دا, سولاي ەمەس پە؟! جاناتتىڭ ناۋبايحاناسى قازىر ەرەيمەنتاۋ اۋدانىنىڭ جارتىسىن ساپالى نانمەن قامتىپ وتىر. تۇرعىندار تاراپىنان تاپسىرىس تۇسسە, نان ونىمدەرىنىڭ ءتۇر-ءتۇرىن پىسىرە بەرەدى.
جولعا بىرەر بولكە العانبىز. اقكولدە ات شالدىردىق. جاناتتىڭ نارتتاي قىزىل, ءدامى ءتىل ۇيىرەتىن نانىنان اۋىز تيدىك. شىنىندا دا, ءدامدى ەكەن. بالكىم ومىرگە قۇشتار, ەڭبەككە ىنتىزار كوڭىلدىڭ ماحابباتىنا وراپ پىسىرگەننەن شىعار.
بايقال ءبايادىلوۆ
اقمولا وبلىسى,
ەرەيمەنتاۋ اۋدانى
