وبلىستىق قارجى باسقارماسىنىڭ مالىمەتىنشە, وتكەن جىلى پاۆلودار اۋدانى «كوممۋنسەرۆيس» جشس, «اقسۋ-كوممۋنسەرۆيس» جشس, «ەكىباستۇزليفت» جشس, «پاۆلودار وبلىستىق دياگنوستيكالىق ورتالىعى» كمك جانە «سپورتسەرۆيس» مقكك مەكەمەلەرى جەكەشەلەندىرىلگەن. ال «شىمىر» ساۋىقتىرۋ كەشەنى, «ساپارجاي پاۆلودار» جشس, №1 جانە №2 ەمحانالار, «وڭىرلىك عىلىمي-تەحنولوگيالىق ورتالىق» جشس جانە باسقالارى كەيىن ساتىپ الۋ قۇقىعىمەن سەنىمدى باسقارۋعا بەرىلگەن-ءدى. وڭىردەگى شارباقتى اۋدانى «كوممۋنسەرۆيس» جانە «جەلەزين اۋداندىق جول-پايدالانۋ ۋچاسكەسى» كاسىپورىندارىنىڭ ماتەريالدىق-تەحنيكالىق قۇرىلىمدارى اۋداندىق اكىمدىكتىڭ بولىمدەرىنە وتكىزىلدى. وبلىس ورتالىعىنداعى ورتالىق, «جۇلدىز» ستاديوندارى, «بايانتاۋ» سپورت سارايى, «استانا» مۇز سارايى جانە اقسۋداعى «دوستىق» ستاديونى الەۋمەتتىك تۇرعىدان ماڭىزدى نىساندار. سوندىقتان زاڭدى تۇلعاسىن جويىپ, نىسانداردى مەملەكەتتىك مەنشىكتە قالدىرۋ كوزدەلدى. بار م ۇلىكتەرىن وبلىستىق سپورت مەكتەپتەرىنىڭ بالانسىنا وتكىزۋ جونىندە شەشىم قابىلداندى دەلىندى.
ء وڭىر قارجىگەرلەرىنىڭ ايتۋىنشا, جەكەشەلەندىرۋ ەلىمىزدەگى ەكونوميكالىق وسىمگە قارقىن بەرۋگە ءتيىس. مەملەكەتتىك اكتيۆتەردى اناعۇرلىم ءتيىمدى مەنشىك يەسىنە وتكىزۋ ارقىلى جەكەمەنشىك بيزنەس داميدى. الەمدىك تاجىريبە جەكەشەلەندىرۋ باسقارۋ ساپاسىن ارتتىرۋعا, شىعىنداردى ازايتۋعا مۇمكىندىك بەرەتىنىن كورسەتۋدە. وبلىستا جەكەشەلەندىرۋگە الىنعان نىساندار تىزىمىندەگى 39 نىساننىڭ 31-ءى كوممۋنالدىق مەنشىكتە بولسا, قالعان 8-ءى- «پاۆلودار» اكك» ۇك» اق-تىڭ ەنشىلەس جانە باعىنىشتى تاۋەلدى مەكەمەلەرى ەكەنى انىقتالدى. قۇجاتتا ءاربىر نىساندى ساتۋدىڭ كەزەڭ-كەزەڭىمەن جۇرگىزىلەتىن ءىس-شارالارى دا بەلگىلەندى. ارنايى جول كارتاسى دا جاسالىپتى. مىسالى, «ەكىباستۇزليفت» جشس كاسىپورنىنىڭ باستاپقى باعاسى 42 ميلليون تەڭگەگە باعالانىپتى. وبلىس ورتالىعىنداعى قالالىق №1 جانە №2 ەمحانالار دا قازىر ءبىر جىلعا سەنىمدى باسقارۋعا بەرىلدى. وبلىستىق دەنساۋلىق ساقتاۋ باسقارماسى ەمحانالاردى باسەكەلەستىك ورتاعا بەرۋ ارقىلى ۇتپاساق, ۇتىلمايمىز دەپ وتىر. وبلىستىق دياگنوستيكالىق ورتالىق تا جەكەنىڭ قولىنا ءوتتى.
بىراق, ەمحانالاردى ساتۋ كەزىندە العاشىندا تۇيتكىلدەر دە شىقتى. ەلەكتروندى اۋكتسيون ناتيجەسىندە قوستانايلىق كومپانيا وبلىس ورتالىعىنداعى قوس بىردەي ەمحانانى باسقاراتىن بولىپ شەشىلگەن-ءدى. الايدا كەلىسىمشارتقا قول قويار ساتتە ينۆەستور بۇل ويىنان باس تارتقان. بۇدان باسقا دا وڭىردە جەكەشەلەندىرۋگە وراي ءساتسىز جاعدايلار كەزدەستى. مىسالى, ءۇش رەت اۋكتسيونعا قويىلعان وبلىس ورتالىعىنداعى «تولقىن» باسسەينى ءۇشىنشى رەتتە قالاي ساتىلعانىن بۇكىل پاۆلودارلىقتار بىلەدى. ياعني, نىسان كەيىنگى ساتىلىمداردا ءوز قۇنىنان الدەقايدا ارزان باعاعا جەكەنىڭ قولىنا ءوتىپ كەتكەن-ءدى. قالالىق پروكۋراتۋرا بۇل كەلىسىمدى جارامسىز دەپ تانىپ, ساتۋدى توقتاتتى. ءىس سوتقا دا جەتتى.
قالالىق قارجى ءبولىمىنىڭ حابارلاۋىنشا, جەكەشەلەندىرۋدىڭ ەرەجەلەرىنە سايكەس, وبلىس ورتالىعىندا ەكى كەشەندى جوسپار ازىرلەنگەن. العاشقىسى 2014-2016 جىلدارى جۇزەگە اسىرىلدى. 2016-2020 جىلدارعا ارنالعان ەكىنشى كەشەندى جوسپار بويىنشا وبلىس ورتالىعىنداعى نىساندارعا ساتىلىمنىڭ باستالعانى تۋرالى اقپارات بەرىلگەن ەدى. جەكەشەلەندىرۋدىڭ ءبىرىنشى كەشەندى جوسپارىنا ەنگەن وبلىس ورتالىعىنداعى «ليفت» جشس, «گەوكارتا» جشس , «№1 اۆتوبۋس پاركى» جشس ساتىلعان بولاتىن.
ەندى ساتىلدى دەگەن وسى №1 اۆتوپاركتىڭ جەكەشەلەندىرىلۋ جايىن بايانداپ كورەلىك. پاركتىڭ ساتىلۋى بۇكىل قالا حالقىنىڭ كوز الدىندا ءوتتى: الدىمەن 2015 جىلى جازدا «پاۆلودار قالاسىنداعى قوعامدىق كولىك قوزعالىسى كەشەنىن جاڭعىرتۋ» ماقساتىندا الماتى كولىك جانە كوممۋنيكاتسيا عىلىمي-زەرتتەۋ ينستيتۋتىنىڭ ماماندارى كەلىپ, جوبا جاساماق بولعان-دى. وسىلايشا, كوشەلەردەگى اۆتوبۋس باعىتتارى وڭتايلاندىرۋ جۇيەسىنە ساي وزگەرىسكە ۇشىرادى. الماتىلىق عالىمداردىڭ توسىننان كەلىپ, نەگىزسىز وڭتايلاندىرۋ جۇيەسىن ەنگىزگەندەرىنە حالىق ءالى كۇنگە دەيىن نارازى. قوعامدىق كولىكتەرمەن قاراپايىم حالىق جۇرەتىندىكتەن وڭتايلاندىرۋ ماسەلەسى قالا تۇرعىندارىمەن تالقىلانىپ, قوعامدىق تىڭداۋلار ءوتۋى كەرەك ەدى. سولتۇستىك ءوڭىردىڭ اۋا رايى ىزعارلى. اۆتوبۋس باعىتتارىن جاساۋ, ايالدامالار ورناتۋدا ەڭ الدىمەن وسى جاي الىنادى. جوبا بويىنشا تۇرعىندار قورشاعان ورتاعا زيانى كوپ ەسكى اۆتوبۋستاردان قۇتىلادى دەلىنگەن. ءتىپتى جول ءجۇرۋ اقىسىن ەلەكتروندى تۇردە تولەۋ مۇمكىندىگىن دە قاراستىرىپتى. وبلىس ورتالىعىندا 200-گە جۋىق تەرمينال قويۋعا ءتيىس بولعان. الماتىلىق عالىمداردىڭ پاۆلوداردىڭ نەگىزگى كوشەلەرىندەگى قوعامدىق كولىك قوزعالىسىن ازايتامىز دەپ ابدەن قاتەلەسكەندەرى وتە وكىنىشتى-اق.
ال قۇرىلعانىنا 50 جىلدان اسا ۋاقىت وتكەن اۆتوپارك جاڭا قوجايىن كەلگەنشە قالالىق اكىمدىكتىڭ مەنشىگى سانالىپ كەلدى. تاسىمالداۋ قىزمەتىندەگى پاركتىڭ ۇلەسى قالاداعى تاسىمالداۋشىلاردىڭ 50 پايىزعا جۋىعىن قۇرايدى. كاسىپورىن باسشىلىعى باعىتتاردا اۆتوبۋستاردىڭ قىزمەتىن ۇيىمداستىرۋعا جانە جولاۋشىلار قاۋىپسىزدىگىن قامتاماسىز ەتۋگە كوپ كوڭىل ءبولدى. ديسپەتچەرلىك بەكەتى بولدى. جۇمىستى رەتتەۋ ءۇشىن اۆتوبۋستاردا GPS ترەككەر-اقپاراتتار قولدانىلدى.
اۆتوپاركتى ساتىپ العان كەزدەگى كەلىسىم بويىنشا جاڭا قوجايىن مەكەمەنىڭ بارلىق قارىزىن ءوز موينىنا الماق ەدى. كەيىن داۋ-داماي باستالدى. انىقتالعانداي, اۆتوبۋس پاركىن ساتىپ العان «قازاقستان قۇرىلىس كومپانياسى» جشس فيرماسى كەلىسىمشارتتا كورسەتىلگەن مىندەتتەردى ورىنداماعان. اقىرى, ەكى جاقتى كەلىسىمشارت بۇزىلدى. ءسويتىپ 2016 جىلى جەكەشەلەندىرىلگەن №1 اۆتوبۋس پاركىنىڭ وبلىس ورتالىعىنىڭ كوشەلەرىندەگى جاڭادان بەرىلگەن 36 اۆتوبۋسى باعىتتاردان الىنىپ تاستالدى.
ال ەسكىرگەن اۆتوبۋستار ءالى كۇنگە دەيىن وبلىس ورتالىعىندا ءجۇر. قاڭتارداعى قاقاعان ايازدا ءبىراز قوعامدىق كولىك ءتيىستى باعىتتارىنا شىعا الماي دا قالدى. قالالىق تۇرعىن ءۇي-كوممۋنالدىق شارۋاشىلىعى, جولاۋشىلار تاسىمالى ءبولىمىنىڭ حابارلاۋىنشا, ەسكى كولىكتەردى جوندەيتىن ارنايى بريگادا قۇرىلىپ, قوسىمشا بولشەكتەر دايىندالىپ, قوسالقى ەكيپاجدار جاساقتالىپتى. باعىتتاردان الىنىپ قالعان ۇزاق ۋاقىت قولدانىستا جۇرگەن اۆتوبۋستار ايازعا توتەپ بەرە المادى. ولاردىڭ اراسىندا 17-20 جىل پايدالانىلعان اۆتوبۋستار بار.
كۇندەلىكتى قالا ىشىندە جۇرگەن سوڭ, اۆتوبۋستاردىڭ جاعدايىن بىلەمىز. جۇرگىزۋشىلەر بولەك كابينادا ەمەس, جولاۋشىلارمەن ءبىر جەردە وتىرادى, اينالاسى تولى قاپتاعان سىم, قىزعان پەش, ارتىق زاتتار. جولاۋشىلار قاۋىپسىزدىگى ساقتالماعان. ونسىز دا ابدەن توزعان كولىكتەردىڭ ايازدى كۇندەرى جولعا شىققانى جۇرتقا قاۋىپ توندىرەدى. ماسەلەن, جاقىندا قالانىڭ كۋتۋزوۆ – شوكين كوشەلەرىنىڭ قيىلىسىندا № 22-اۆتوبۋس ورتەنىپ كەتە جازدادى. جاڭا, جايلى قوعامدىق كولىكتەر جۇرەتىن ۋاقىت كەلدى دەيمىز, بىراق ونى جۇزەگە اسىرۋعا ءتارتىپ, تالاپ, باقىلاۋ جەتپەي تۇرعانداي.
تاياۋدا اكىمدەردىڭ حالىقپەن كەزدەسۋىنە وراي, وبلىس ورتالىعىنا قاراستى لەنين اتىنداعى كەنتكە كەلۋگە ءتيىس بولعان قالا اكىمى نۇرجان اشىمبەتوۆتى تۇرعىندار اسىعا كۇتكەن. وبلىس ورتالىعى مەن لەنين كەنتىنىڭ اراسىنا №38 اۆتوبۋس جۇرەدى. حالىق قوعامدىق كولىكتىڭ بەلگىلەنگەن كەستەدەن كەشىگىپ جۇرەتىنىن, كەيدە باعىتقا شىقپاي قالاتىنىنا ابدەن-اق نارازى. كەنت تۇرعىنى ەركە توقتوحتىڭ ايتۋىنشا, قالادا وقيتىن ستۋدەنتتەر, جۇمىس ىستەيتىندەر ەرىكسىز تاكسي جالدايدى. اكىمگە «اۆتوبۋس ابدەن ەسكىردى, جولدا قاۋىپتى, جاڭارتۋ كەرەك!» دەگەن ءوتىنىش-ۇسىنىستار ايتىلدى. سۆەتلانا كالاشنيكوۆا اۆتوبۋستىڭ قوزعالىسىن ەكى جاقتى اينالمالى باعىتتا جاساۋ جايىندا اكىمدىككە بىرنەشە رەت حات جازىپتى. تۇرعىندار اۆتوبۋستار ەسكىردى, بۇلاردىڭ ورنىنا شاعىن اۆتوبۋستار شىعارۋ كەرەك دەگەن ۇسىنىستاردى ورتاعا سالدى.
– وزدەرىڭىز بىلەسىزدەر, №38 اۆتوبۋس باعىتى بويىنشا «№1 اۆتوبۋس پاركى» جشس قىزمەت كورسەتەدى. كاسىپورىن وسىدان ءبىراز ۋاقىت بۇرىن جەكەشەلەندىرۋ اياسىندا جەكەنىڭ قولىنا ءوتتى. بىراق كاسىپكەر ءوز مىندەتتەرىن ورىنداي الماعان سوڭ, قايتادان مەملەكەتكە قايتارىپ وتىر. ەندى تاسىمالداۋشى كومپانيانى تاعى دا جەكە ينۆەستورعا بەرەرمىز. نەمەسە بيۋدجەتتەن قوسىمشا قاراجات قاراستىرىپ, كوممۋنالدىق مەنشىكتە وزىمىزدە ساقتاپ قالارمىز. ازىرگە ناقتى شەشىم قابىلدانعان جوق. تۇرعىنداردىڭ شاعىمدارىن نازارعا الىپ, ماسەلەنى شەشۋدى قولعا الامىز, – دەدى قالا اكىمى ن.اشىمبەتوۆ.
جۋىرداعى ۇكىمەت وتىرىسىندا پرەمەر-مينيستر باقىتجان ساعىنتاەۆ جەكەشەلەندىرۋ بارىسىندا ينۆەنتاريزاتسيا بويىنشا ساتۋعا شىعارىلاتىن كاسىپورىنداردىڭ ناقتى ءتىزىمى جاسالسا دا, ۋاقىت وتە كەلە جاڭا نىسانداردىڭ كوبەيىپ كەتەتىنىن سىنادى. جەكەشەلەندىرىلەتىن نىساندارعا ەشقانداي باقىلاۋ بولماي تۇرعانى ايتىلدى. وكىنىشكە قاراي, كەيبىر كەلەڭسىزدىكتەر قاراپايىم حالىقتىڭ تۇرمىس-تىرشىلىگىنە كەرى اسەرىن تيگىزىپ جاتىر.
فاريدا بىقاي,
«ەگەمەن قازاقستان»
پاۆلودار
