ايماقتار • 02 اقپان, 2018

رەسەيلىك تاريحشى ءاليا مولداعۇلوۆا تۋرالى كىتاپ جازدى

2163 رەت
كورسەتىلدى
3 مين
وقۋ ءۇشىن

رەسەيدىڭ ياروسلاۆل وبلىسىنداعى اسكەري تاريحشى داريا تيموشەنكونىڭ «پوسلەدني بوي الي مولداگۋلوۆوي» اتتى كىتابى جارىق كوردى. اتا-اناسىنان ەرتە ايىرىلعان ءاليانىڭ بالالىق شاعى 1935 جىلدان لەنينگرادتاعى اعايىنىڭ قولىندا جانە وسى قالاداعى №46 بالالار ۇيىندە وتكەنى بەلگىلى. لەنينگراد قالاسىنا قاۋىپ تونگەندە 1942 جىلى بالالار ءۇيىن ياروسلاۆل وبلىسىنىڭ نەكراسوۆ اۋدانىنداعى ۆياتسكوە سەلوسىنا كوشىرەدى. ءاليا سول جىلى وسىنداعى مەكتەپتە ناۋرىزدان مامىر ايىنا دەيىن وقىپ, 7-سىنىپتى بىتىرەدى دە, ودان كەيىن رىبينسك قالاسىنداعى اۆياتسيالىق تەحنيكۋمعا كەتەدى. جاقىندا ۆياتسكوە سەلوسىندا باتىر قىزعا ارنالعان ەسكەرتكىش-تاقتانىڭ اشىلۋ سالتاناتىندا وسى كىتاپتىڭ تۇساۋكەسەرى دە بولدى.

 

رەسەيلىك تاريحشى ءاليا مولداعۇلوۆا تۋرالى كىتاپ جازدى

قازاقتىڭ باتىر قىزىنىڭ ەر­لىگى مەن ءومىرىن اسا قىزىعۋ­شى­لىق­پەن زەرتتەگەن تاريحشى داريا تيمو­شەنكو ول تۋرالى بۇ­رىن بەلگىسىز بولىپ كەلگەن دە­رەك­تەر­­دى, قۇجاتتاردى تاۋىپ, تاريحي اينالىمعا قوسىپتى. 

– گەرمانيانىڭ «سەۆەر» ارميا­سىنىڭ توبىن كۇل-تالقان ەتۋ­دى ماق­سات تۇتقان قىزىل ار­ميانىڭ سترا­تەگيالىق شابۋى­لى­نىڭ ءبى­رىن­شى كۇنى ءاليا ەرلىك كور­سەتتى, سول كۇن­گى ۇرىس­­تا قازا تاپتى. كىتاپتىڭ نەگىزگى ماق­سا­تى­نىڭ ءبى­­رى دە وسى ۇرىستىڭ بەلگىلى, بەل­گىسىز جا­عىن بۇ­گىنگە جەت­كىزۋ, ون­داعى ءاليانىڭ ەرلىگىن كور­سەتۋ بو­لاتىن, – دەيدى كىتاپ اۆتورى داريا تيموشەنكو.

كىتاپتى جوعارى باعالاعان رە­­تسەن­زەنتتەر «اسكەري تاريحشى داريا تيموشەنكونىڭ بۇل كىتابى كەڭەس وداعىنىڭ باتىرى ءاليا مول­دا­عۇلوۆا تۋرا­لى بار­لىق ەس­تە­لىك­­تەردى, سۇحباتتاردى, گازەتتەر­دە جا­ريا­لان­­عان ماقالالاردى, حات­تار مەن ار­حيۆ ما­تەريالدارىن ۇسى­­نادى. ولار الۋان تۇرلىلىگىمەن با­­تىر قىز ءومى­رى مەن ءولىمىنىڭ جاي-جاپ­سارىن جان-جاقتى اشا تۇسەدى», دەپ جازادى. 

– ءاليا قازا بولعاننان كەيىن, ياعني 1944 جىلدىڭ اقپان-ماۋسىم ايلارى ارالىعىندا ماي­دانداعى سۋرەتشى نيكولاي دميتريەۆ سال­عان ەكى پورترەتىن ۇسىنىپ وتىرمىن. بۇل ونىڭ مايدانداس قۇربىلارى بەر­گەن نەمەسە جەكە زات­تارىنان الىنعان فوتوسۋرەتىنە قاراپ سا­لىن­­­عان بولۋى كەرەك. سۋرەتشى سالعان ءاليا­نىڭ قۇلاقشىن كيگەن بەينەسىن اقتوبەدەگى مۋزەيگە ونىڭ تۋىستارى بەرگەن سۋرەتىنە قات­تى ۇقساتتىم. ءاليانىڭ اسكەردەگى ايلىعى 8 رۋبل 50 كوپەەك بولا تۇرا, باقانداي 100 رۋبل اسكەري قارىزعا جازىلعان اقشا اتتەستا­تىن تاپتىم, – دەيدى داريا الەكساندروۆنا. 

اۆتور ءاليانىڭ سۋرەتشى نيكو­لاي دميتريەۆ سالعان پورترەتىنىڭ ءبىرىن كىتاپتىڭ مۇقا­با­سىنا پايدالانىپتى. ءبىز باتىر­دى نەگىزىنەن پيلوتكا كيىپ, قولىنا ۆينتوۆكا ۇستاعان بەينەدە ەلەستەتەتىن ەدىك, ەندى مىنا سۋرەتتە وقىرمانعا قا­زاق­تىڭ قارا قىزى بۇرىنعىدان دا ىس­تىق كورىنەتىندەي اسەر بەرەدى. سونى­مەن قاتار اۆتور كىتاپقا 1944 جىلى ماۋسىمدا الياعا كە­ڭەس وداعىنىڭ باتىرى اتاعى بە­رىل­­­گەننەن كەيىن مايدانداس قۇر­­بىلارىنىڭ اسكەري گازەتتىڭ جۋر­ناليسىنە باتىر قىز تۋرالى جازعان حاتىنىڭ تولىق ءماتىنىن كەلتىرگەنىن ايتتى. 

– وندا قۇربىلارىنىڭ ءاليانى ەشقان­داي جاساندىلىقسىز, شىنايى سيپاتتاعانىنا كۋا بولاسىز.­ قىزدار ءاليانىڭ سوزدەرىن كەلتىرە­دى. بۇل حات قازاقتىڭ وجەت ءارى قاي­سار قىزىنىڭ بولمىسىن اشا تۇس­كەن­دەي بولادى. الايدا اسكەري جۋر­ناليست سول ۋاقىت ءۇشىن حاتتىڭ كەيبىر تۇستارىن ارتىق ساناپ, قىسقارتقانىن بايقادىق, – دەيدى داريا الەكساندروۆنا.

ءنازيرا جارىمبەت,
«ەگەمەن قازاقستان»

قوستاناي 

سوڭعى جاڭالىقتار