«حولوكوست» تەرمينى – 1933-1945 جىلدارى گەرمانيا بيلىگىنە ا.گيتلەردىڭ كەلۋىمەن ەۋروپادا ءومىر ءسۇرىپ جاتقان ەۆرەيلەردى قىرىپ-جويىپ قۋعىنداۋىنا بايلانىستى پايدا بولعان. ياعني وسى جىلدارى فاشيستەردىڭ قولىنان 6 ميلليون ەۆرەي قازا تاپقان دەپ ەسەپتەلەدى.
وسىعان بايلانىستى بۇۇ-نىڭ باس اسسامبلەياسى 2005 جىلى 1 قاراشادا شەشىم قابىلداپ, جىل سايىن «حالىقارالىق حولوكوست قۇرباندارىن ەسكە الۋ كۇنىن» اتاپ ءوتۋدى راسىمدەگەن-ءتىن. جوعارىداعى كورمە وسى نەگىزدە وتكىزىلىپ وتىر.
شارانىڭ اشىلۋىندا ءسوز العان يزرايل مەملەكەتىنىڭ قازاقستان رەسپۋبليكاسىنداعى توتەنشە جانە وكىلەتتى ەلشىسى ميحاەل برودسكي, بۇل كۇن فاشيستەر ز ۇلىمدىعىنىڭ قۇربانى بولعان 6 ميلليون ەۆرەيدى ەسكە الۋمەن قاتار, سول زۇلمات كەزىندە ەۆرەيلەرگە اياۋشىلىق تانىتىپ, اجالدان اراشالاعان ادامداردى ەسكە الۋ ارقىلى رۋحتارىنا ريزاشىلىق بىلدىرەمىز, سول ءۇشىن كورمە وتكىزىپ وتىرمىز, دەدى.
جوعارىداعى كورمەگە ەۆرەي جۇرتىن اجالدان قۇتقارعان تۇلعالار جايلى تولىق مالىمەت توپتاستىرىلىپتى. اتاپ ايتقاندا, 1939 جىلى ليتۆادا قىزمەت اتقارعان جاپون ديپلوماتى چيۋنە سەمپو سۋگيحارا ەۆرەيلەرگە ءوزى ەلىنىڭ ۆيزاسىن تەگىن تاراتىپ, ولاردىڭ حولوكوست شەگىنەن شىعىپ كەتۋىنە جاعداي جاساسا, 1936 جىلى تۇركيانىڭ سىرتقى ىستەر ءمينيسترى بولعان سەلاحاتتين ۋلكۋمەن رودوس ارالىنا قاشىپ كەلىپ پانالاعان 2000 ەۆرەيگە ۆيزا جاساپ بەرىپ, شەتەلگە وتكىزىپ جىبەرگەن. سول سياقتى فرانتسيانىڭ بوردا قالاسىندا وتىرعان پورتۋگاليانىڭ باس كونسۋلى اريستيدەس دە سوزا مەندەس 10 مىڭ ادامنىڭ ءومىرىن قۇتقارىپ قالسا, ۇلىبريتانيالىق ديپلومات فرينتسە فولي, دانيانىڭ نەمىس ەلىندەگى اتتاشەسى گەورگ فەرديناند دۋكۆيتس, شۆەدتىك راۋل ۆاللەنبەرگتەر 437 مىڭ ەۆرەيدى اجالدان اراشالاعان. بۇلاردان باسقا جەنەۆا قالاسىنداعى پەرۋلىك كونسۋل حوسە ماري بارەتتو مەن چەحيانىڭ گەرمانياداعى ەلشىسى ۆلاديمير ۆوكحوس ەۆرەيلەرگە ءوز ەلدەرىنىڭ پاسپورتىن تەگىن جاساپ بەرگەن. افينا قالاسىنداعى يسپانيا ديپلوماتى رومەرو راديجاسەس دە 48 مىڭ ەۆرەيدىڭ امان قالۋىنا سەبەپشى بولعان. بۇل ادامداردى قازىرگى يزرايل مەملەكەتى قۇتقارۋشىلار رەتىندە ەرەكشە قادىرلەيدى.
جوعارىداعى قۇتقارۋشىلار ەسىمىن ۇلىقتاۋعا ارنالعان حالىقارالىق ياد ۆاشەم (Yad Vashem) اتتى ۇيىم دا قۇرىلعان. وتكەن جىلدىڭ اياعىنداعى ەسەپ بويىنشا ۇيىمعا الەمنىڭ 50-دەن استام ەلىنەن 27 مىڭ ادام مۇشە رەتىندە تىركەلگەن.
بەكەن قايرات ۇلى,
«ەگەمەن قازاقستان»
سۋرەتتى تۇسىرگەن
ورىنباي بالمۇرات,
«ەگەمەن قازاقستان»
