قابا ساراپشىلارىنىڭ دەرەگىنە سۇيەنسەك, 2017 جىلى التى قازاقستاندىق زاۋىت جەڭىل جانە جۇك اۆتوكولىكتەرىن, اۆتوبۋستاردى قوسا العاندا جالپى قۇنى 139,5 ملرد تەڭگەگە 19 086 بىرلىك تەحنيكا شىعارىپتى.
ياعني 2016 جىلعى كورسەتكىشپەن سالىستىرعاندا ءونىم كولەمى ءۇش ەسەگە ارتقان.
ۇلتتىق ەكونوميكا مينيسترلىگى ستاتيستيكا كوميتەتىنىڭ دەرەگىنشە, ماشينا جاساۋ سالاسىنداعى اۆتوونەركاسىپ ۇلەسى اقشالاي بالامادا ەكى ەسەگە ارتىپ, ەلىمىزدەگى التى كاسىپورىننىڭ 2017 جىلعى سالىق تولەمى 7 ملرد تەڭگەنى قۇراعان. قابا بولجاۋىنشا, 2018 جىلى اۆتونارىق ءوسىمى تاعى 15-20 پايىزعا ۇلعايا تۇسپەك.
قابا ۆيتسە-پرەزيدەنتى انار ماقاشەۆانىڭ ايتۋىنشا, مەملەكەت اۆتوكولىكتى جىلىنا 4 پايىزدىق نەسيەمەن ساتۋ جونىندەگى باعدارلامانى جۇزەگە اسىرۋ ارقىلى وندىرۋشىلەرگە قولداۋ كورسەتىپ وتىر.
– بۇل باعدارلاما وڭ ناتيجە كورسەتكەندىكتەن, 2018 جىلى دا جالعاسىن تاپپاق. مەملەكەت اۆتوونەركاسىپتى قولداۋعا 10 ملرد تەڭگە كولەمىندە قارجى ءبولىپ وتىر, وسى جىلدىڭ باسىندا قازاقستاندىقتار ەكىنشى دەڭگەيلى بانكتەردەن نەسيە الۋ ارقىلى تاعى دا وتاندىق كولىكتەردى 3% جىلدىق مولشەرلەمەمەن ليزينگكە كوممەرتسيالىق تەحنيكالاردى ساتىپ الا الادى. اتالمىش باعدارلاما كوممەرتسيالىق تەحنيكا سەگمەنتىندە جاقسى ناتيجەگە قول جەتكىزۋگە مۇمكىندىك بەردى. 3% جىلدىق مولشەرلەمەنى «برك ليزينگ» اق ۇسىنىپ وتىر. باعدارلاما شارتى دا كوڭىلگە قونىمدى: شامامەن 3% باستاپقى جارناسىن, ليزينگ رەسىمدەۋگە قاجەتتى از عانا قۇجاتتار جيىنتىعىن وتكىزسە جەتىپ جاتىر. بۇل ورتا جانە شاعىن بيزنەس ءۇشىن كوممەرتسيالىق تەحنيكا ساتىپ الۋدىڭ ەڭ قولايلى ءتاسىلى بولماق, – دەيدى انار ماقاشەۆا.
جىل قورىتىندىسى بويىنشا ەلىمىزدە ەڭ كوپ ساتىلاتىن اۆتوكولىك برەندتەرىنىڭ ۇزدىك بەستىگىن وتكەن جىلعىداي Toyota باستاپ تۇر. بىلتىر Toyota-نىڭ 9267 داناسى ساتىلىپ, نارىقتاعى ۇلەسى 21 %-دى قۇراعان. ال 1175 بىرلىك ساتىلعان Lexus-تىڭ پرەميۋم نارىقتاعى ۇلەسى 40,7 %-عا تەڭ. اتالمىش برەندتەردىڭ ۇزاق جىلدار بويى ءوز سەگمەنتىندە كوش باستاپ تۇرۋىنىڭ سىرىمەن بولىسكەن «تويوتا موتورس قازاقستان» كومپانياسىنىڭ پرەزيدەنتى كيت سيممونس بىلتىرعىمەن سالىستىرعاندا نارىقتىڭ ءالى دە 5-10 مىڭ بىرلىككە ۇلعايا تۇسەتىنىن ايتا كەلىپ, قازاقستاندىق تۇتىنۋشىلاردىڭ ءبىزدىڭ برەندىمىزگە قۇرمەتپەن قارايتىنىن بارىنشا باعالايمىز. بىلتىر ءبىز ديلەرلىك جەلىلەرىمىزدى كۇشەيتۋگە, كليەنتكە قىزمەت كورسەتۋ مادەنيەتىن جەتىلدىرۋگە باعىتتالعان بىرقاتار قادام جاسادىق. ونداي قادامدار ءبىز ءۇشىن قاشاندا ماڭىزدى بولىپ كەلگەن, سولاي بولىپ قالا بەرەدى دە دەپ اتاپ ءوتتى. «تويوتا موتورس قازاقستان» پرەزيدەنتى كومپانيانىڭ الەۋمەتتىك باستامالاردى, ونىڭ ىشىندە ۇلتتىق وليمپيادا كوميتەتىمەن جانە پاراليمپيادالىقتارعا قولداۋ كورسەتۋ ماقساتىندا ۇلتتىق پاراليمپيادالىق كوميتەتپەن سەرىكتەستىكتى دامىتۋدى جالعاستىرا بەرەتىنىن جەتكىزدى.
2017 جىلدىڭ قورىتىندىسى بويىنشا جاقىن جانە الىس شەتەلدەرگە 1480 قازاقستاندىق اۆتوكولىك ەكسپورتتالعان ەكەن. وسىلايشا 2016 جىلعىمەن سالىستىرعاندا 2017 جىلى قازاقستاندىق اۆتوونىمدەردىڭ ەكسپورتى ءتورت ەسەگە ۇلعايعان.
– نارىق ءۇشىن بۇل اۋىز تولتىرىپ ايتارلىق كورسەتكىش بولماسا دا, قازاقستان شەتەلگە شىعاراتىن تەحنيكالار كولەمىن اجەپتاۋىر ۇلعايتقانىن كورسەتەدى,– دەگەن استانا موتورس» قمك اتقارۋشى ديرەكتورى انتون افونين وتكەن جىلى قىتايعا Lada 4x4 ۇلگىسىندەگى 1205 كولىك قۇرالىن, تاجىكستان مەن رەسەيگە JAC S3 ۇلگىسىندەگى 66 اۆتوكولىك ساتىلعانىن ايتادى.
– ءبىزدىڭ كومپانيامىز ءۇشىن نەگىزگى ەكسپورتتىق نارىق رەسەي بولىپ قالا بەرمەك. رەسەيلىك نارىقتىڭ الەۋەتى وراسان. بىلتىر جىل سوڭىنا قاراي «سارىارقااۆتوونەركاسىپ» زاۋىتى» JAC اۆتوكولىكتەرىنىڭ تولىق توپتاماسىن شىعاردى. ول زاۋىتتىڭ رەسەيگە اۆتوكولىك ەكسپورتتاۋ جوسپارى ىسكە اسىپ قالار دەگەن ويدامىز, سولاي بولعان جاعدايدا قازاقستاندىق اۆتوكولىك ەكسپورتى ونداعان مىڭ كولىكپەن ولشەنەر ەدى. دەگەنمەن رەسەي نارىعىنا شىقپاس بۇرىن, ءبىزدىڭ ول جاقتا كوپ تاراعان كولىك تۇرلەرىن ۇسىنا المايتىنىمىزدى ءتۇسىنىپ الۋ كەرەك. سوندىقتان ءبىرىنشى كەزەكتە, رەسەيلىك نارىقتا ءالى بولماعان نەمەسە رەسەيلىك كاسىپورىندار شىعارمايتىن ۇلگىلەرگە ءۇمىت ارتقانىمىز ءجون. ال جەڭىل اۆتوكولىكتەرگە كەلەر بولساق, ولارعا JAC تۇرىندەگى, ال كوممەرتسيالىق تەحنيكا بويىنشا Hyundai Trans Auto شىعاراتىن كەيبىر ۇلگىلەر جاتادى, – دەدى انتون افونين.
ول, سونداي-اق, قازاقستاندىق اۆتوكولىكتەردى قىرعىزستان مەن تاجىكستانعا جەتكىزۋ ارقىلى ءبىرشاما تابىسقا جەتۋگە بولاتىنىن ايتىپ ءوتتى.
قازاقستاندىق اۆتوپاركتىڭ جانارمايدىڭ بالاما تۇرىنە اۋىسۋى 2018 جىلى دا جالعاسا بەرمەك. مۇنداي ءۇردىس ەلەكترموبيلدەرگە قىزمەت كورسەتۋ ينفراقۇرىلىمىن دامىتۋعا ماجبۇرلەمەك. وعان سايكەس جوبالار قابا باستاماسى بويىنشا جۇزەگە اسىرىلاتىنىن ايتقان «Mercur Auto» كومپانياسىنىڭ باس ديرەكتورى قانات اقىشەۆ كومپانيانىڭ بيىل قازاقستانعا برەندتىك ەلەكترموبيلدەر جەتكىزۋدى جوسپارلاپ وتىرعانىن مالىمدەدى.
– ياعني ونداي اۆتوكولىكتەردى ساتۋمەن اينالىسپاس بۇرىن, الدىمەن ولارعا قىزمەت كورسەتەتىن ينفراقۇرىلىم, ياعني قۋاتتايتىن بەكەتتەر ورناتىپ الۋ قاجەت. بۇل ءبىر عانا برەندتىڭ نەمەسە ماركانىڭ قولىنان كەلەتىن ءىس ەمەس, ونى شەشۋ ءۇشىن بارلىق ديلەرلەر كۇش بىرىكتىرۋ كەرەك. ەلەكترموبيلمەن جۇرگىسى كەلگەن كليەنت كولىگىن قۋاتتاۋدى ۇيرەنۋى ءتيىس. جۇمىسشىلار توبىن قۇرۋ مىندەتىن ءبىز موينىمىزعا الماقپىز, ويتكەنى قۋاتتاۋ بەكەتتەرىن ورناتۋ قاجەتتىگىن نارىقتىڭ ءوزى تالاپ ەتىپ وتىر. ءبىز ۇسىنىپ جۇرگەن الەمدىك دەڭگەيدەگى برەندتەردىڭ كوبىسى ەلەكترموبيل شىعارۋ تۋرالى شەشىمدى قابىلداپ تا قويدى. ال كوپتەگەن ەلدەردە 2025 جىلدان باستاپ ىشتەن جاناتىن قوزعالتقىشى بار اۆتوكولىكتەر تاسىمالداۋعا تىيىم سالىنباق. سوندىقتان ءبىز ءۇشىن بۇل ءبىر جاعىنان, كەلەشەگى بار سالا بولسا, ەكىنشى جاعىنان بۇگىنگى كۇننىڭ باستى ماسەلەسىنە اينالىپ كەلە جاتىر, – دەدى قانات اقىشەۆ.
2016 جىلدىڭ سوڭىندا قازاقستاندا ەسكى كولىكتەردى ساتىپ الۋ باعدارلاماسى ىسكە قوسىلعانى بەلگىلى. سول باعدارلاماعا سايكەس, قازاقستاندىق اۆتوكولىك يەلەرى وزدەرىنىڭ ەسكى كولىكتەرىن وتكىزىپ, اقشالاي وتەماقى نەمەسە قازاقستاندىق ءوندىرىستىڭ جاڭا اۆتوكولىگىن ساتىپ الۋعا جەڭىلدىك بەرەتىن سەرتيفيكات الا الادى. اقشالاي وتەماقىنىڭ سوماسى ءتارىزدى, سەرتيفيكات قۇنى دا وتكىزىلگەن اۆتوكولىك جاعدايىنا بايلانىستى. اتالمىش باعدارلاما تۋرالى «وپەراتور روپ» جشس-ءنىڭ پايدالانۋعا جارامايتىن كولىك قۇرالدارى جوباسىن جۇزەگە اسىرۋ ءبولىمىنىڭ جەتەكشىسى رىسكۇل ەسداۋلەتوۆا كەڭىنەن اڭگىمەلەپ بەردى. باعدارلاما جۇمىس ىستەي باستاعان ۋاقىتتان بەرى وپەراتورلار 8 مىڭعا جۋىق ەسكى اۆتوكولىك جيناعان جانە ولاردىڭ بارىنە جەڭىلدىگى بار سەرتيفيكاتتار بەرىلگەن. بۇگىنگى كۇنى ول سەرتيفيكاتتار بويىنشا قازاقستاندا شىعارىلعان 3 مىڭنان استام اۆتو-
كولىك ساتىپ الىنعان. «قازىرشە بۇل باعدارلاما بويىنشا جەكە تۇلعالار جەڭىل اۆتوكولىكتەر عانا ساتىپ الۋدا, دەگەنمەن 2018 جىلى كوممەرتسيالىق تەحنيكا ساتىپ العىسى كەلەتىن زاڭدى تۇلعالار دا وسى باعدارلاماعا قىزىعۋشىلىق تانىتىپ قالار دەگەن ويدامىز», دەيدى رىسكۇل ەسداۋلەتوۆا.
ميرا بايبەك,
«ەگەمەن قازاقستان»
الماتى
