قازاقستان • 01 اقپان, 2018

باسەكەگە قابىلەتتىلىك فاكتورى

4335 رەت
كورسەتىلدى
9 مين
وقۋ ءۇشىن

قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتى نۇرسۇلتان نازارباەۆ «بولاشاققا باعدار: رۋحاني جاڭعىرۋ» اتتى ماقالاسىندا مەملەكەتتىڭ تەمىرقازىعى «رۋحاني جاڭعىرۋ» يدەياسىن ۇسىنىپ, XXI عاسىرداعى قازاق ۇلتىنىڭ فەنومەنىن انىقتاپ بەردى.   

 

باسەكەگە قابىلەتتىلىك فاكتورى

جاڭا ۇرپاقتى قالىپتاستىرۋعا باعىتتالعان «رۋحاني جاڭعىرۋ» يدەياسى, «قازاقستان-2050», «نۇرلى جول» جانە «100 ناقتى قادام» ۇلت جوسپارى ستراتەگيالىق باعدارلامالارى بىرىككەن ۇلتتار ۇيىمىنىڭ 2030 جىلعا دەيىن تۇراقتى دامۋىنىڭ 17 ماقساتىمەن تولىقتاي سايكەس كەلەدى. 17 ماقسات (169 مىندەت) ءبىر-بىرىمەن بايلانىستى, سونىڭ ءبىرى – ساپالى ءبىلىم بەرۋ. ويتكەنى ساپالى ءبىلىم – عى­لىمنىڭ ىرگەتاسى, مەملەكەت دامۋى­نىڭ كەپىلى.

حالىقارالىق كىتاپحانالار قاۋىم­داس­تىقتارى مەن مەكەمەلەرىنىڭ فەدەراتسياسى (يفلا) قوعامدا جاڭا تەحنولوگيالار ارقىلى اقپارات پەن بىلىمگە قول جەتكىزۋدىڭ ارتۋى حالىقتىڭ تۇراقتى دامۋىنا جانە تۇرمىسىن جاقسارتۋىنا تىكەلەي اسەر ەتەدى دەيدى. ياعني قازىرگى اقپارات عاسىرىندا كىتاپحانا سالاسى ادام مەن اقپاراتتىڭ, اقپارات پەن تەحنولوگيانىڭ اراسىنداعى دانەكەر ءرولىن اتقارادى.

ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆ: «مەن قازاقستاندىقتارعا, اسىرەسە جاس­تارعا تاعى دا ايتامىن: كىتاپ وقى­­ڭىزدار! بۇگىندە ۇلتتىڭ باسەكەگە قا­­بى­ل­ەتتىلىگى ونىڭ ءبىلىم دەڭگەيىنە بايلا­نىستى. كىتاپ ادامدى جان-جاقتى دا­مىتادى, وي-ءورىسىن كەڭەيتەدى», دەپ كى­تاپ وقۋدىڭ ماڭىزدىلىعىنا ءمان بەرگەن بولاتىن.

قازاقستانداعى – 131, ونىڭ ىشىندە 10 ۇلتتىق جوعارى وقۋ ورنىنىڭ الدىڭعى ساناتىنان سانالاتىن قازاق ۇلتتىق ونەر ۋنيۆەرسيتەتى 2017 جىل­عى رەيتينگ بويىنشا ونەر وقۋ وردا­­لارى اراسىندا ۇزدىك بولىپ تانىل­دى. بۇگىندە قازاق ۇلتتىق ونەر ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ باستى مىندەتى – كەڭ-بايتاق ەلىمىزدىڭ رۋحانياتىنا جوعا­رى كاسىبي دەڭگەيدە قىزمەت ەتە الا­تىن باسەكەگە قابىلەتتى كادرلار تار­بيەلەۋ, ەلوردانىڭ مۋزىكالىق ين­فرا­قۇرىلىمىن قالىپتاستىرۋ, قازاقستاننىڭ رۋحاني ءومىرىنىڭ سەر­پىندى دامۋىنا مۇمكىندىكتەر اشۋ. ۋني­ۆەرسيتەت رەكتورى, پروفەسسور, حالىق ءارتىسى, قازاقستاننىڭ ەڭبەك ەرى ايمان مۇساقوجاەۆانىڭ سوزى­مەن ايتقاندا, «...ماقساتىمىز – مۋزى­كالىق ساۋاتتىلىعى مول, سەزىم تالعامى جوعارى, مۋزىكالىق جانرلاردى تالداي الاتىن جاس بۋىن­نىڭ قاتارىن كوبەيتۋ, مادە­ني­ەتتى قازاق جاستارىنىڭ ورتاسىن قا­لىپ­­تاستىرۋ».

جوعارى وقۋ ورنىندا كاسىبي مامانداردى دايىنداۋ بىرىڭعاي ۇزدىكسىز, ءارى كەشەندى ءبىلىم بەرۋ جۇيەسىنە بىرىكتىرىلگەن, اتاپ ايتساق: مەكتەپ-كوللەدج-باكالاۆريات-ماگيستراتۋرا-

دوكتورانتۋرا. ۋنيۆەرسيتەتتىڭ قۇرىلىمىنا توقتالساق, «مۋزىكا», «تەاتر, كينو جانە تد», «كوركەم ونەر», ء«داستۇرلى مۋزىكالىق ونەر» فاكۋلتەتتەرىندە ونەرگە قاتىستى ماماندىقتار بويىنشا 18 كافەدرادا ءوز سالاسىنىڭ مايتالماندارى جاستارعا ءتالىم بەرىپ, شەبەرلىگىن شىڭدايدى. سونىمەن قاتار, قازۇوۋ جانىنان قۇرىلعان قورقىت اتا اتىنداعى عىلىمي-زەرتتەۋ ينستيتۋتى ءوز كەزەگىندە ءبىلىم مەن عىلىمدى بايلانىستىرا وتىرىپ, ءبىلىم ساپاسىن ارتتىرۋعا ىقپال ەتەدى, قازاق حالقىنىڭ ءداستۇرلى ونەرىن جان-جاقتى زەردەلەۋمەن, ناسيحاتتاۋمەن اينالىسادى.

عالىمدار مەن ۇستازدار عىلىمي ەڭبەكتەرى مەن زەرتتەۋلەرىن, وقۋعا قاجەتتى باسقا دا كىتاپتارىن ۋنيۆەرسيتەت كىتاپحاناسىنا سىيعا تارتادى. مىسالى, 2016-2017 وقۋ جىلىندا 368 وقۋ, وقۋ-ادىستەمەلىك قۇ­رال­دارى, ماماندىقتار بويىنشا باع­­دار­لامالار ازىرلەنىپ, باسىلىپ شىق­تى. وقىتۋشىلاردان 2016 جىلى – 251, بيىل 358 كىتاپ قابىلداندى.

ۋنيۆەرسيتەت كىتاپحاناسى جىل سايىن وقۋ پروتسەسىنە كومەك كور­سەتە وتى­رىپ, كىتاپتى ناسيحاتتاۋ باعى­تىن­دا تاقىرىپتىق كورمەلەر ۇيىم­داستىرىپ, وقىرماندارىن مىڭ­داعان باسپا ونىمدەرىمەن تانىس­تى­را­دى, تاقىرىپتىق ۇسىنىستىق كور­سەتكىشتەر ازىرلەپ وتىرادى. اتاپ ايتار بولساق, بىلتىر 58 تاقىرىپتىق جانە ارنايى كىتاپ كورمەسى وتكىزىلىپ, وعان 17200 وقىرمان قاتىسسا, بيىل 70-كە تارتا كىتاپ كورمەسىن 28 100 ادام تاماشالادى.

جاستاردىڭ كىتاپ وقۋ مادەنيەتىن قالىپتاستىرۋ ماقساتىندا فاكۋلتەت كافەدرا كۇندەرى وتكىزىلەدى. بيىل 22-27 اقپاندا وتكىزىلگەن فاكۋلتەت كۇندەرىندە وقۋ باعدارلاماسىنا كو­مەك كورسەتۋ ءۇشىن 1500-دەن اسا كىتاپ­حا­نا قورىنداعى قۇجاتتار, جاڭا تۇس­كەن باسىلىمدار ستۋدەنتتەر مەن وقى­تۋشىلارعا تانىستىرىلدى جانە «بو­لا­شاققا جول تارتقان قازاقستان», «بولاشاقتىڭ قۋاتى – Future Energy – ەنەرگيا بۋدۋششەگو», «تەاتر الەمى جانە ما­مان بايسەركەنوۆ», «تەاتر ساڭلاعى – حاديشا بوكەەۆا», «قىلقالام شە­بەر­لەرى» كىتاپ كورمەلەرى جانە شە­بەر­لىك-ساباقتارى وتكىزىلدى.

...ءاربىر جاڭا ۇرپاق ءوزىنىڭ ءومىر جولىندا وزىنە دەيىنگىلەردىڭ ەڭبەگىنىڭ ناتيجەسىن كورىپ وسەدى. بۇگىندە مۇندا جەكەلەگەن ونەر قايراتكەرلەرىنىڭ مەكتەبى قالىپتاستى, مادەني-عىلىمي داس­تۇرلەر دامىدى. وسى مۇرانى ساق­تاۋ, كەلەسى ۇرپاققا جەتكىزۋ اقپا­رات­تىق-كىتاپحانا قىزمەتىنىڭ مىن­دەتى بولىپ تابىلادى. سوعان وراي «قا­زاق­ستان. ونەر.تۇلعا» سەرياسى بويىنشا ۇلتتىق ەليتا وكىلدەرىنىڭ ءومىرى مەن قىزمەتىنە ارنالعان جوبا ازىرلەنە باس-

تادى. بۇل ۇرپاققا ونەر سالاسىنداعى تۇلعالاردىڭ جەتىستىكتەرى مەن ولاردىڭ ونەگەلى جولىن, ونەردىڭ دامۋىنا قوسقان ۇلەسىن دارىپتەيدى.

كەزىندە ساڭلاق سىنشى, مارقۇم اشىربەك سىعاي باستاماشى بولعان «ەس-ايماق» مادەني-تانىمدىق بىرلەستىگىمەن بىر­لەسە وتىرىپ اقىن-جازۋشىلارمەن, شىعارماشىل تۇلعالارمەن كەزدەسۋ­لەر ۇيىمداستىرۋ, اۆتورلار شى­عار­ماشىلىعىنا قاتىستى قۇ­جات­تىق كىتاپ كور­مەلەرىن ازىرلەۋ داس­تۇرگە اينالعان. مىسالى, مۇنداي تۇلعالاردان جازۋشى اكىم تارازي, رەجيسسەر سلامبەك تاۋەكەل, عالىم تۇرسىن جۇرتباي, قايراتكەر قالامگەر سۇلتان ورازالين, كومپوزيتور كەڭەس دۇيسەكەەۆ, جىرشى الماس الماتوۆ, ساحنا ساڭلاقتارى گۇلجان اسپەتوۆا, تىلەكتەس مەيراموۆ, اقىش ومار جانە ت.ب. ايرىقشا اتاپ وتەر ەدىك.

تاعى ءبىر ايتا كەتەتىن جايت, كىتاپ­­حانا ء«بىر ەل – ءبىر كىتاپ» رەس­پۋب­ليكالىق اكتسياسى اياسىندا جىل سايىن ءتۇرلى ءىس-شارا وتكىزەدى, بيىل «جىل كىتابى – 2017» تاڭداۋى اقىن سۇل­تان­ماحمۇت تورايعىروۆتىڭ شىعار­ما­لارىنا ارنالدى.

«مەن – قازاق, قازاقپىن

دەپ ماقتانامىن,

ۇرانعا الاش دەگەن اتتى الامىن.

سۇيگەنىم قازاق ءومىرى, ءوزىم قازاق,

مەن نەگە قازاقتىقتان ساقتا­نا­مىن؟» – دەپ جىرلاعان سۇلتان­ماح­مۇت يدەيالارى ءبىز ءۇشىن وتە-موتە قۇندى ءھام قىمبات. سۇلتانماحمۇتتىڭ اقىندىق كرەدوسى, ازاماتتىق بايلامى قازىرگى قازاق جاستارى ءۇشىن ءبىلىمنىڭ يدەالى بولىپ سانالادى.

بارلىق ۇلى ادامدار اباي, شوقان, شيللەر, گەتە, تولستوي... كىتاپتى كوپ وقىعانىن ەستەن شىعارماعانىمىز ابزال. بۇل رەتتە جىل سايىن كوركەم ادەبيەتتى ەڭ كوپ وقىعان چەمپيوندار دا انىقتالىپ وتىرادى. وقىتۋشىلار اراسىنداعى ەڭ ۇزدىك وقىرماندار ۇستازدار كۇنى ۇزدىك ستۋدەنت-وقىر­مان­دار فاكۋلتەت كۇندەرى اياسىندا ما­راپاتتالادى. ال ستۋدەنتتەردىڭ كىتاپ وقۋعا سۇيىسپەنشىلىگىن وياتۋ ماق­ساتىندا وتكىزىلگەن «مەن جانە كىتاپ» فوتوبايگەسى جاستاردىڭ كاسىبي شەبەرلىگىن شىڭداۋعا, شىعارماشىلىق ىزدەنىسىن دامىتۋعا جول اشقان جوبا بولدى. فوتوبايگەدە جۇلدە العان ۇزدىك فوتوسۋرەتتەر كىتاپ تۋرالى ۇلى ادامداردىڭ اسىل ويلارىمەن تولىقتىرىلىپ, بەزەندىرىلدى.

«دارىن» مەملەكەتتىك جاستار سىي­لىعىن 2016 جىلى يەلەنگەن سادجانا مىرزاليەۆا, ماناربەك قىدىرباي, اسەل كەمەلباەۆا, راحات-بي ابدىساعين, ازات مالىك كىتاپ­حانا­نىڭ تۇراقتى وقىرماندارى دەسەك, جاقىندا راحات-بي ءوزىنىڭ مۋزىكالىق شىعارمالارىن ماسكەۋدەگى «مۋزى­كا» باسپاسىنان شىعارىپ, كىتاپ­حا­نا­عا تارتۋ ەتتى. قىتايدا وتكەن «I am singer» حالىقارالىق ءان دوداسى­نىڭ جەڭىمپازى بولعان ديماش قۇداي­بەر­گەن كىتاپحانادا قىتايلىق دوستارىمەن ءوزى جاقسى كورەتىن زالداردى ارالاپ, ءوزى تۋرالى ارنايى جاسالعان كورمەلەردى تاماشالادى. بۇل دا ۋنيۆەرسيتەت كىتاپحاناسى تاريحىنىڭ جارقىن بەتتەرىنىڭ ءبىرى.

عالامشاردىڭ عالامات جەلىسى ين­تەرنەتكە ەنۋ بۇگىندە ستۋدەنتتەردىڭ ومى­رىندەگى نەگىزگى قۇرالعا اينالدى. ۋنيۆەرسيتەتتە كىتاپتىڭ ەلەكتروندى نۇسقاسىن پايدالانۋشىلار ءۇشىن «پروفەسسور-وقىتۋشىلار ەڭبەكتەرىنىڭ ۆيرتۋالدى كىتاپ­حاناسى» بار. كىتاپحانا سايتى جۇمىس ىستەي­دى. وسىلايشا تۇتى­نۋ­شى­لار­دىڭ بار­لىعىمەن بايلانىس ورنا­تىپ, وقىر­مان­داردىڭ سۇرانىسىن قا­ناعات­تان­دىرۋ ءۇشىن قىزمەت ەتۋ ۇستىندەمىز.

بۇدان باسقا, كابيس جۇيەسى ارقىلى 100 000-نان اسا مەديافايل­دار­عا – مۋزىكالىق شىعارمالار, فيل­م-

دەر, ەلەكتروندىق وقۋلىقتارعا قول- جە­تىمدى, بۇل بازا كۇن سايىن تولىق­تى­رىلىپ وتىرادى.

ادامزاتتى رۋحاني قۇلدىراۋدان قۇتقارۋدىڭ جالعىز جولى – وقۋ دەسەك, ۋنيۆەرسيتەتتىڭ اقپاراتتىق-كىتاپحانا قىزمەتى «كازكونتەنت» اق «ادەبيەت پورتالىمەن» بىرلەسىپ, جوعارى وقۋ ورنىنىڭ ستۋ­دە­نتتەرى مەن ارنايى ورتا وقۋ ورىن­دا­رىنىڭ وقۋشىلارى اراسىندا قازاق ۇلتتىق ونەر ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ  20 جىلدىعىنا وراي «20 جىلدىققا – 20+2 كىتاپ» جوباسى اياسىندا «وقى. شابىتتان. جاسا» اتتى رەسپۋبليكالىق بايقاۋىن جاريالادى. مۇندا «20 جىلدىققا – 20+2 كىتاپ» جوباسى اياسىندا كورسەتىلگەن كىتاپتار وقىلىپ, ۇناعان شىعارما جەلىسىندە كينوستسەناري, درامالىق شىعارما, پوەزيا, قىسقاشا مازمۇن, ەسسە, مۋزىكالىق شىعارما نەمەسە سۋرەت, ءمۇسىن, قىسقا مەتراجدى كينو (روليك, ترەيلەر), فوتو, جارناما تۇرىندە شىعارماشىلىق ماتەريالدارىن دايىنداپ, وزدەرىنىڭ كىتاپقا كوزقاراسىن بىلدىرەدى. جوبا وقۋعا قىزىعۋشىلىقتى ارتتىرۋ جانە قولداۋ, قازاق جانە الەم ادەبيەتىن ناسيحاتتاۋ, كىتاپتى تالعاپ وقۋ, ونى ءتۇيسىنۋ, العان اسەردى جەتكىزە ءبىلۋ, وقىرماندى تاڭداۋلى تۋىندىلارمەن تانىستىرۋ, جاستاردىڭ شىعارماشىلىعىنا قوزعاۋ سالۋ ماقساتىندا ۇيىمداستىرىلعان يننوۆاتسيالىق باستاۋ بولىپ تابىلادى.

عازيزا يساحان,

قازاق ۇلتتىق ونەر ۋنيۆەرسيتەتى

اقپاراتتىق-كىتاپحانا قىزمەتىنىڭ باسشىسى

سوڭعى جاڭالىقتار