وتىرىس بارىسىندا مەملەكەتتىڭ الەۋمەتتىك-ەڭبەك ساياساتى جانە ء«تورتىنشى ونەركاسىپتىك رەۆوليۋتسيا جاعدايىنداعى دامۋدىڭ جاڭا مۇمكىندىكتەرى» اتتى جولداۋىندا ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆ جۇكتەگەن مىندەتتەرگە سايكەس رەسپۋبليكا ازاماتتارى ءۇشىن لايىقتى ەڭبەك جاعدايلارىن جاساۋ ماسەلەلەرى تالقىلاندى.
وتىرىس بارىسىندا الەۋمەتتىك-ەڭبەك قاتىناستارىن رەتتەۋدىڭ نەگىزگى باعىتتارى بويىنشا تاراپتاردىڭ كەلىسىلگەن پوزيتسيالارىن انىقتايتىن ەل ۇكىمەتى, رەسپۋبليكالىق جۇمىسشىلار بىرلەستىكتەرى جانە رەسپۋبليكالىق جۇمىس بەرۋشىلەر بىرلەستىكتەرى اراسىنداعى 2018-2020 جىلدارعا ارنالعان باس كەلىسىمگە قول قويىلدى. باس كەلىسىم اياسىندا قابىلدانعان مىندەتتەمەلەردى ىسكە اسىرۋ بويىنشا ءىس-شارالار جوسپارى (جول كارتاسى) قارالىپ, بەكىتىلدى. اتالعان قۇجاتقا الەۋمەتتىك جانە ەڭبەك قاتىناستارىن رەتتەۋ مەن الەۋمەتتىك سەرىكتەستىك جونىندەگى رەسپۋبليكالىق ۇشجاقتى كوميسسيا تارابى, اتاپ ايتقاندا, ۇكىمەتتەن پرەمەر-ءمينيستردىڭ ورىنباسارى ەربولات دوساەۆ, جۇمىسشىلار بىرلەستىكتەرىنىڭ اتىنان قازاقستان كاسىپوداقتارى فەدەراتسياسىنىڭ توراعاسى باقىتجان ءابدىرايىم جانە قازاقستاننىڭ ەڭبەك كونفەدەراتسياسىنىڭ باس حاتشىسى مۇرات ماشكەنوۆ, جۇمىس بەرۋشىلەر بىرلەستىكتەرىنىڭ اتىنان «اتامەكەن» ۇلتتىق كاسىپكەرلەر پالاتاسىنىڭ باسقارما توراعاسى ابىلاي مىرزاحمەتوۆ, جۇمىس بەرۋشىلەر كونفەدەراتسياسىنىڭ باسقارما توراعاسى قادىر بايكەنوۆ, كەن ءوندىرۋشى جانە كەن-مەتاللۋرگيا كاسىپورىندارىنىڭ رەسپۋبليكالىق قاۋىمداستىعىنىڭ اتقارۋشى ديرەكتورى, قازاقستان تاۋار وندىرۋشىلەرى مەن ەكسپورتتاۋشىلارى وداعىنىڭ پرەزيدەنتى نيكولاي رادوستوۆەتس قول قويدى.
باس كەلىسىمنىڭ ءۇش جىلدىق مەرزىمگە بەكىتىلۋى ۇكىمەتتىڭ الەۋمەتتىك سەرىكتەستىكتى دامىتۋعا نازار اۋدارىپ وتىرعاندىعىن بىلدىرەدى. بۇل ءوز كەزەگىندە تاراپتار ءۇشىن بىرىگىپ قىزمەت ەتۋدىڭ باسىم باعىتى بولماق. قۇجاتتىڭ نەگىزگى ماقساتى كەلىسىلگەن الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق ساياساتتى جۇرگىزۋ جانە ەڭبەككەرلەردىڭ لايىقتى ەڭبەك شارتتارىن قامتاماسىز ەتۋ ءۇشىن ءوزارا جۇمىس جۇرگىزۋ. سوندىقتان اتالعان كەلىسىم مەملەكەت باسشىسىنىڭ «قازاقستاننىڭ ءۇشىنشى جاڭعىرۋى: جاھاندىق باسەكەگە قابىلەتتىلىك» اتتى جولداۋى, ەڭبەك كودەكسى جانە كاسىپوداقتار تۋرالى زاڭنامانى ەسكەرە وتىرىپ ازىرلەنگەنىن ايتا كەتكەن ابزال.
باس كەلىسىم الەۋمەتتىك سەرىكتەستىكتى دامىتۋ, مەملەكەتتىڭ تۇراقتى ەكونوميكالىق ءوسىمى مەن ادام كاپيتالىنا ينۆەستيتسيالاردىڭ ارتۋىن قامتاماسىز ەتۋگە ارقاۋ بولاتىن الەۋمەتتىك-ەڭبەك سالاسىنداعى قاتىناستاردى رەتتەۋ قاعيدالارىنىڭ نەگىزىندە دايىندالعان. جاڭا كەلىسىمدە كاسىپوداقتار ءۇشىن باسىم ماقساتتار ەڭبەك زاڭناماسىنىڭ ساقتالۋىنا باقىلاۋدى كۇشەيتۋ, الەۋمەتتىك ستاندارتتاردى كەزەڭ-كەزەڭىمەن جاقسارتۋ, ەڭبەك قاۋىپسىزدىگى مەن ەڭبەكتى قورعاۋ ماسەلەلەرىن بەكىتۋ, ەڭ تومەنگى كۇنكورىس دەڭگەيىنىڭ كولەمىن انىقتاۋ ادىستەمەسىن جەتىلدىرۋ ماسەلەلەرى ەكەنىن ايتا كەتكەن ءجون.
«كاسىپوداقتاردىڭ نەگىزگى ماقساتى – كاسىبي ءوسۋ شارتتارىن قامتاماسىز ەتۋ جانە ەڭبەكتىڭ ساپاسىن ارتتىرۋعا قول جەتكىزۋ. وسى قۇجات – قول جەتكىزگەن كەلىسىمنىڭ ناتيجەسى. بۇل كاسىپوداقتار ءۇشىن رەسپۋبليكامىزدىڭ 6 ميلليوننان استام ەڭبەككەر ازاماتتارىنا لايىقتى ەڭبەك شارتتارىن قامتاماسىز ەتۋگە باعىتتالعان ماقساتتارىنا قول جەتكىزۋىنە مۇمكىندىك بەرەدى», دەدى كاسىپوداقتار فەدەراتسياسىنىڭ توراعاسى باقىتجان ءابدىرايىم.
2015-2017 جىلدارعا ارنالعان باس كەلىسىمدە قاراستىرىلعان شارالاردى ىسكە اسىرۋ ناتيجەسىندە جالپى الەۋمەتتىك-ەڭبەك قاتىناستارى سالاسىندا كورسەتكىشتەر جاقساردى. ياعني, ءۇش جىلدا ەلىمىزدىڭ كاسىپورىندارىنداعى وندىرىستىك جاراقاتتانۋ 1,4 پايىزعا ازايسا, ورتا جانە ءىرى كاسىپورىندارىنداعى ۇجىمدىق-شارتتىق قاتىناستارمەن قامتۋ 3,1 پايىزعا ارتتى. 1400-دەن استام كاسىپورىن حالىقارالىق ەڭبەك ۇيىمى ۇسىنعان قاۋىپسىزدىك جانە ەڭبەكتى قورعاۋ بويىنشا ستاندارتتاردى ەنگىزدى. سونداي-اق 12 مىڭنان استام وندىرىستىك كەڭەس قۇرىلىپ, قۇرامىنا تەڭ نەگىزدە جۇمىس بەرۋشىلەر مەن جۇمىسكەرلەر وكىلدەرى كىردى.
دۋمان اناش,
«ەگەمەن قازاقستان»
