بۇل ماسەلە ءوڭىر تۇرعىندارى مەن اتا-انالار اراسىندا جانە قوعامدىق ورتادا ارقيلى پىكىرلەردىڭ ورىستەۋىنە اكەلىپ سوقتىرۋدا. باليعات جاسىنا تولماعان, سانا-سەزىمى ءارى تولىق قالىپتاسىپ ۇلگەرمەگەن ءبۇلدىرشىن قىزدار ورامال تاعۋدىڭ تۇپكى ءمانىسىن تۇسىنە الا ما؟ الدە وتباسىلىق قارىم-قاتىناستار مەن اتا-اناسىنىڭ ىقپالىنان, پەرزەنتتەرىنىڭ مەكتەپكە ورامال تاعىپ بارۋىن قۇپ كورۋىنەن تۋعان ءىس-ارەكەت پە؟ بۇل جورامالداردىڭ قاي-قايسىسىن دا جوققا شىعارۋ قيىن-اق.
قارشاداي قىزدار مەكتەپكە ورامال جامىلىپ كەلىپ, وقۋ عيماراتى ىشىندە باسىنان شەشپەگەن جاعدايدا پەداگوگيكالىق ۇجىم جانە وقۋ ورنىنىڭ باسشىلارى نە ىستەۋى كەرەك؟ ارينە, ەڭ الدىمەن وقۋشىعا ءارى ولاردىڭ اتا-انالارىنا ءتيىستى ەسكەرتۋلەر جاسايتىنى بەلگىلى. مۇنىڭ ءمانىسى – ءار مەكتەپتىڭ ءتيىستى ىشكى ءتارتىبى مەن ەرەجەسى جانە جارعىسى, بۇعان قوسا ءبىلىم جانە عىلىم ءمينيسترىنىڭ ارنايى نۇسقاۋى مەن بۇيرىعى بار ەكەنىندە. ايتالىق, وسىنداي شەشىم ءبىلىم جانە عىلىم ءمينيسترى تاراپىنان 2016 جىلدىڭ 14 قاڭتارىندا قابىلدانىپ, ءۇش اي وتكەن سوڭ تاعى دا وزگەرىستەر ەنگىزىلگەن. مۇندا وقۋشىلار مەكتەپ فورماسىن ساقتاۋى كەرەكتىگى ايتىلىپ, مەكتەپ فورماسىنا ءتۇرلى كونفەسسيالارعا قاتىستى كيىم ەلەمەنتتەرىن قوسۋعا بولمايدى دەلىنگەن.
سونداي-اق مەكتەپ فورماسىندا مەكتەپ ىشىندە باس كيىممەن ءجۇرۋ, ونىڭ ىشىندە ورامال نەمەسە جاۋلىق تارتىپ ءجۇرۋ تارتىپتەرى قاراستىرىلماعان. سوعان قاراماستان اقتوبە وبلىسىنىڭ مەكتەپتەرىندە ءتيىستى وكىلەتتى ورگانداردان الىنعان مالىمەتتەرگە قاراعاندا, 340 وقۋشى بۇل ءتارتىپ پەن ەرەجەنى بەلىنەن باسقان. بۇعان كىم كىنالى؟ ارينە بۇل ارادا ءبىرىنشى كەزەكتە اتا-انالار پەرزەنتتەرىنىڭ الدىنداعى جاۋاپكەرشىلىگىن تەرەڭ سەزىنبەگەن سىڭايلى. ءتىپتى ولاردىڭ بىرقاتارى قىزدارىنىڭ مەكتەپكە ورامال بايلاپ بارۋىن قۇپ كورۋگە ىڭعاي تانىتاتىنى دا انىق بايقالادى.
ايتالىق اقتوبە قالاسىنداعى ورتا مەكتەپتەردىڭ بىرىندە وقيتىن قىزدارىنىڭ مەكتەپكە ورامال تارتىپ جۇرەتىن قىلىعىن اقتاپ العىسى كەلگەن اتا-انالاردىڭ ءبىرى «ورتا ءبىلىم بەرۋ ۇيىمىندا «حيدجاب», «نيكاب», «بۋركا» جانە «پارەنجى» سەكىلدى ءدىني كيىمدەردى كيۋگە تىيىم سالىنعان. الايدا مۇندا «قازاقتىڭ ورامالى – ءدىني ەلەمەنت», سوندىقتان ونى تاعىپ كەلۋگە بولمايتىنى تۋرالى تىيىم سالىنباعان» دەپ مالىمدەمە جاساپتى. بۇل بىلايشا الىپ قاراعاندا دۇرىس پىكىر سەكىلدى كورىنەدى. ونىڭ ۇستىنە حالقىمىزدىڭ و باستاعى ۇعىم-تۇسىنىگى بويىنشا اق ورامالدىڭ قادىر-قاسيەتى مەن كيەسى بار ەكەنىن دە وتانداستارىمىز جاقسى تۇيسىنەتىن بولسا كەرەك. ويتكەنى ورامال قاۋىپ پەن قاتەردىڭ الدىن الۋعا سەپتىگىن تيگىزە الاتىن قاسيەتى بار دەپ ەسەپتەلگەن. العا ورامال تاستالسا, ونى ەشكىم قيا كەسىپ وتە الماعان. مىنە, ەجەلگى سالت-ءداستۇرىمىزدىڭ ءبىر ۇزىگى وسىنداي.
سولاي بولا تۇرسا دا مەكتەپتىڭ اتى – مەكتەپ. وقۋشىنىڭ مەكتەپ فورماسىن ساقتاۋى اينىماس قاعيدا ەكەنىن اتا-انالار تەرەڭ تۇسىنە السا ءارى ۇل-قىزدارىنىڭ زاڭدى وكىلى رەتىندە مەكتەپتىڭ ىشكى تارتىبىنە قۇلاق اسۋى, وعان باعىنۋى قاجەت ەكەنىن ۇعىنا السا, جوعارىدا ايتىلعان تەرىس كورىنىستەر جويىلار ەدى دەگەن وي كەلەدى. بۇل كۇندەرى وڭىردە اتا-انالارمەن جۇرگىزىلگەن ءتيىستى جۇمىستاردىڭ ناتيجەسىندە 123 وقۋشىنىڭ اتا-اناسى مەكتەپ تالاپتارىنىڭ ورىندى ەكەنىمەن كەلىسكەن. بۇل تۋرالى اقتوبە وبلىسى اكىمىنىڭ ورىنباسارى ەربول نۇرعاليەۆ مالىمدەدى. سونداي-اق مەكتەپ فورماسىن ساقتاۋ ماسەلەسىنە مەكتەپتەردىڭ قامقورشىلىق كەڭەستەرى مەن ازاماتتىق قوعام وكىلدەرى دە ءبىر كىسىدەي ءۇن قوسسا, مەكتەپ ورامال نەمەسە جاۋلىق تارتىپ كەلەتىن ورىن ەمەس ەكەنىن جۇرەكتەرگە جەتكىزسە, بۇل تەرىس كورىنىستىڭ تامىرى دا تارتىلا تۇسپەك. بۇعان قوسا اۋزى دۋالى, ەل ىشىندە ابىروي-بەدەلى بيىك اقساقالدار دا مۇنداي ساۋابى مول ىستەن سىرت قالماعانىن قالار ەدىك.
قالاي دەگەندە دە اتا-انالاردىڭ ەلىمىزدە قالىپتاسقان, ءبىر ىزگە تۇسكەن مەكتەپ فورماسىنا قاتىستى تالاپقا تۇسىنىستىكپەن قاراۋى ماڭىزدى. جاس بالا جاس شىبىق سەكىلدى. قالاي مايىستىرساڭ سولاي يىلەدى. سوندىقتان ولارعا وڭ باعىت-باعدار بەرۋ, اتا-انالار مەن پەداگوگتەر قاۋىمىنىڭ جانە قالىڭ جۇرتشىلىقتىڭ باستى پارىزى بولىپ قالا بەرمەك. ولاردىڭ ءوزارا تۇسىنىستىگى كوزدەگەن ناتيجەگە جەتۋگە العىشارت قالايتىنى كامىل.
تەمىر قۇسايىن,
«ەگەمەن قازاقستان»
اقتوبە
