كونفەرەنتسيا ماقساتى – قازاق توپىراعىنان شىققان تانىمال تۇلعالاردىڭ ەڭبەگىن ناسيحاتتاۋ, رۋحاني ءبىرتۇتاس قوعام قۇرۋعا ۇلەس قوسۋ, جاستاردىڭ ءدىني كوزقاراسىنىڭ راديكالدانۋىنا جول بەرمەۋ, تۇركى جۇرتشىلىعىنىڭ رۋحانياتىنا ەرەكشە ىقپال ەتكەن ياساۋي شىعارمالارىن وسكەلەڭ ۇرپاققا ونەگە ەتۋ, ءدىن مەن ءداستۇردى جاڭعىرتۋ.
كونفەرەنتسياعا وڭتۇستىك قازاقستان وبلىسى اكىمىنىڭ ءبىرىنشى ورىنباسارى Əلىپبەك وسەرباەۆ, باس ءمۇفتي سەرىكباي قاجى وراز, قمدب عۇلامالار كەڭەسىنىڭ مۇشەلەرى, وبلىستاردىڭ باس يمامدارى, قوعام قايراتكەرلەرى, تەولوگ-عالىمدار قاتىستى.
وبلىس اكىمىنىڭ ورىنباسارى Əلىپبەك وسەرباەۆ ايماق باسشىسى جانسەيىت تۇيمەباەۆتىڭ كونفەرەنتسيا قوناقتارىنا جولداعان قۇتتىقتاۋ ءسوزىن جەتكىزىپ, ايتۋلى باسقوسۋعا ساتتىلىك تىلەدى.
ءسوز العان باس ءمۇفتي سەرىكباي قاجى وراز قازاق حالقىنىڭ دəستۇرىمەن ساباقتاس ورتاازيالىق ءدىني مەكتەپتىڭ ءرولىن ارتتىرۋ قاجەتتىگىن ايرىقشا اتاپ ءوتتى.
ء«بىز وسىدان 3 جىل بۇرىن بۇقارالىق اقپارات قۇرالدارىندا داستۇرىمىزگە, بولمىسىمىزعا, ءدىني سالاداعى جولىمىزعا جاقىن كەلەتىن ورتاازيالىق ءدىني مەكتەپتىڭ ءرولىن قايتا جاڭعىرتۋ تۋرالى باستاما كوتەردىك. قازاقستان جانە ورتالىق ازيادا ءبىرتۇتاس مۇسىلمان ۇمبەتىن قالىپتاستىرۋ يدەياسىنان تۋعان بۇل باستاما كورشى ەلدەردەگى ءدىن قايراتكەرلەرى مەن ءوزىمىزدىڭ عۇلاما-عالىمدارىمىز تاراپىنان قولداۋعا يە بولدى. قازاق مۇسىلماندىعىندا بۇرىننان قالىپتاسىپ, دالا حالقىنىڭ بولمىسىمەن, تابيعاتىمەن بىتەقايناسىپ كەتكەن مەكتەپ ەجەلگى ماۋرەنناحر مۇسىلماندارىن ورتاق ماقساتقا ۇندەدى. ءدىننىڭ ءتۇپ نەگىزىنە سۇيەنگەن ءدىني ەرەجەلەردى بەرىك ۇستانۋىمىز بىرلىگىمىزدىڭ نىعايا تۇسۋىنە جاڭا مۇمكىندىكتەر تۋعىزادى دەپ ەسەپتەيمىن. بۇگىنگى قازاق قوعامىندا ءدىن جايلى تۇسىنىك پەن پىكىر ەكىگە جارىلعانى جاسىرىن ەمەس. ءبىرى – يسلام ارابتانۋدىڭ العىشارتى, قازاقتى جويۋ دەسە, ەكىنشىسى, ءدىني سەنىمدى كورسوقىرلىق دەپ باعالايدى. وسى ەكى تاراپتىڭ ويىنداعى ساۋالعا ورتاق جاۋاپتى ورتاازيالىق ءدىني مەكتەپتىڭ جولى مەن ءجون-جورالعىلارى ءدال بەرە الادى دەپ تۇجىرىمدايمىن. اللاعا شۇكىر, ءبىز الميساقتان مۇسىلمانبىز. وزگەنىڭ مادەنيەتى مەن ءدىني جولىمەن جۇرۋگە مىندەتتى ەمەسپىز. ءوزىمىزدىڭ دۇنيە تانىم مەن تۇرمىس سالتىمىزبەن ادەمى ۇيلەسكەن ءدىني جولىمىز, حاقتى تانۋ داعدىمىز بار. ونى وسى قاسيەتتەردەن اجىراتۋعا, باسقا ارناعا بۇرۋعا ەشكىمنىڭ قاقىسى جوق, – دەدى باس ءمۇفتي.
مəدەنيەتتەر مەن دىندەردىڭ حالىقارالىق ورتالىعىنىڭ ديرەكتورى ايدار Əبۋوۆ ءدىني باسقارمانىڭ تۇركىستان قالاسى بويىنشا وكىلدىك جۇمىسىن جەتىلدىرىپ, كيەلى شاھاردىڭ كەلبەتىن ايشىقتايتىن عىلىمي جوبالاردى جۇزەگە اسىرىپ, تىڭ ەڭبەكتەر شىعارۋدى ۇسىندى.
كونفەرەنتسياعا الماتى مەن استانادان ارنايى كەلگەن عالىمدار, تاريحشىلار, ءدىنتانۋشىلار كيەلى تۇركىستان تورىندە وتكەن باسقوسۋدا ۇلتتىق تابيعاتىمىزبەن ساباقتاس شاريعاتتاعى مازھابىمىز بەن تانىمدىق مەكتەبىمىزدى تۇعىرلاپ, ۇزىلگەنىمىزدى جالعاپ, جوعالتقانىمىزدى قايتا تۇگەندەپ الۋ ماسەلەلەرى توڭىرەگىندە بايانداما جاسادى. سونىمەن قاتار ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ «رۋحاني جاڭعىرۋ» باستاماسىنىڭ ءمانى مەن ماڭىزى, حالقىمىزدىڭ رۋحاني ومىرىندەگى وزگەرىستەر ءسوز بولدى.
كونفەرەنتسياعا قاتىسقان عالىمدار ءمۇفتياتتىڭ باستاماسىمەن جارىق كورگەن سالت پەن ءدىني ساناسىنىڭ ۇيلەسىمدىلىگىن پاش ەتەتىن ء«دىن مەن ءداستۇر» كىتاپتارى مەن تاريحي-ءدىني جولىمىزدى ايشىقتايتىن ء«داستۇرلى يسلام جاۋھارلارى» ەڭبەگىن مەكتەپ پەن جوعارى وقۋ ورىندارىندا قوسىمشا ءپان نەمەسە تاربيە ساعاتى رەتىندە وقىتۋ تۋرالى ۇسىنىسقا قولداۋ ءبىلدىردى.
ايتا كەتەر جايت, ءدىني باسقارما عالىمدارى بۇل ىزدەنىستەرمەن توقتاپ قالماي, جۋىق ارادا « ۇلى دالا توسىندەگى يسلام» اتتى اۋقىمدى ەڭبەكتى شىعارۋعا كىرىسىپ كەتتى. عالىمدار وسى يگى باستاماعا اتسالىسۋعا نيەت ءبىلدىردى. اتالعان ءدىني ءھام رۋحاني باعىتتاعى ەڭبەكتەردى جاستاردىڭ ساناسىنا ءسىڭىرۋ – بارشاعا ورتاق ساۋاپتى ءىس.
كونفەرەنتسيا سوڭىندا دەلەگاتتار باسقوسۋدىڭ نەگىزگى يدەياسىنا اينالعان ءدىني تانىم مەن سال-داستۇرىمىزبەن ۇيلەسكەن ورتاازيالىق ءدىني مەكتەبىمىزدى جاڭعىرتىپ, ءبىرتۇتاس مۇسىلمان ۇمبەتىن قالىپتاستىرۋ باستاماسىن قۇپتاپ, بارشا مۇسىلمان قاۋىمدى ءدىندى وزبىرلىق ارەكەتتەر مەن ساياسي جانە جەكە مۇددەلەر ءۇشىن پايدالانۋدى كوزدەيتىندەرگە ىلەسپەۋگە, جالپىعا ورتاق ادامگەرشىلىك قۇندىلىقتاردى ناسيحاتتاۋعا شاقىرىپ, ۇندەۋ جولدادى.
اعابەك قونارباي ۇلى,
جۋرناليست
تۇركىستان
