جالپى, ەلىمىزدە تۇرعىن ءۇي سالۋ جۇمىسى جىل ساناپ جاندانىپ كەلەدى. بىلتىردىڭ وزىندە پايدالانۋعا بەرىلگەن تۇرعىن ءۇي كولەمى 2016 جىلعىمەن سالىستىرعاندا 6,2 پايىزعا ارتقان. وسىلايشا تۇرعىن ءۇيدى ىسكە قوسۋدىڭ جىلدىق جوسپارى 111 پايىزعا ورىندالىپتى. مۇنىڭ ءبارى ەلىمىزدە «نۇرلى جەر» بىرىڭعاي تۇرعىن ءۇي قۇرىلىسى باعدارلاماسىنىڭ ارقاسى دەيدى ماماندار.
ۇكىمەت «نۇرلى جەر» بىرىڭعاي تۇرعىن ءۇي قۇرىلىسى باعدارلاماسىن 2016 جىلدىڭ سوڭىندا پرەزيدەنت تاپسىرماسىمەن ازىرلەگەن بولاتىن. «نۇرلى جەر» بويىنشا 15 جىلدا 1,5 ميلليونعا جۋىق قولجەتىمدى تۇرعىن ءۇي سالۋ جوسپارلانعان. باعدارلامانىڭ نەگىزگى ماقساتى دا سول – حالىققا تۇرعىن ءۇيدىڭ قولجەتىمدىلىگىن ودان ءارى ارتتىرۋدى قامتاماسىز ەتەتىن تۇرعىن ءۇي قۇرىلىسىن دامىتۋ ماسەلەلەرىن كەشەندى شەشۋ.
اتاپ ايتساق, بىلتىر تۇرعىن ءۇي قۇرىلىسىنا 979,8 ملرد تەڭگە ينۆەستيتسيا تارتىلعان, بۇل ونىڭ الدىنداعى جىلعى دەڭگەيدەن 18 پايىزعا جوعارى.
وتكەن جىلى سالىنعان 100,8 مىڭ باسپانانىڭ 75,8 مىڭى جەكە سەكتور ەسەبىنەن, 25 مىڭى مەملەكەتتىك ينۆەستيتسيا ەسەبىنەن جۇزەگە اسىپ وتىر. ولاردىڭ 27,9 مىڭى جەكە ۇيلەر, ال 72,9 مىڭى كوپ قاباتتى ۇيلەردەگى پاتەرلەر. ال وڭىرلەردە تۇرعىن ءۇي قۇرىلىسىنا قاجەتتى ينفراقۇرىلىمدى جۇرگىزۋ ءۇشىن 77,3 ملرد تەڭگە بولىنگەن, وتكەن جىلى ونىڭ 99,5 پايىزى نەمەسە 76,9 ملرد تەڭگەسى يگەرىلىپتى.
رەسپۋبليكا بويىنشا تۇرعىن ءۇيدى پايدالانۋعا بەرۋدەن 2,4 ملن شارشى مەترمەن استانا قالاسى كوش باستاپ تۇر. ودان كەيىنگى ورىنداردى الماتى قالاسى (1,9 ملن م2), ماڭعىستاۋ (833 مىڭ م2) جانە اقتوبە (792,3 مىڭ م2) وبلىستارى يەلەنگەن.
جالپى, تۇرعىن ءۇي سالۋدان استانانىڭ كوش باستاپ تۇرۋى قاتتى تاڭعالارلىق قۇبىلىس ەمەس. سەبەبى جىل ساناپ ءوسىپ, كەڭەيىپ-قانات جايىپ كەلە جاتقان باس قالانىڭ تۇرعىندار سانى دا كۇن ساناپ ارتىپ كەلەدى. سوعان ساي باسپاناعا قاجەتتىلىك تە كۇشەيە تۇسەتىنى انىق. ماسەلەن, وتكەن جىلدىڭ باسىندا-اق ءۇي الۋعا 44 مىڭ ادام كەزەكتە تۇرىپتى, سونىڭ 6 مىڭنان استامى 2016 جىلى عانا كەزەككە تۇرعاندار. 2016 جىلى كەزەكتىلىك تارتىبىمەن جانە تۇرعىن ءۇي باعدارلامالارى شەڭبەرىندە ازاماتتارعا 603 پاتەر بەرىلگەن.
«نۇرلى جەر» باعدارلاماسى شەڭبەرىندە 2017-2021 جىلدارى ەلوردا بويىنشا شارشى مەترى 1000 اقش دوللارىنا دەيىنگى باعاعا 40 مىڭ پاتەر تاپسىرىلادى دەپ جوسپارلانعان. سونىڭ ىشىندە بيۋدجەت قارجىسى ەسەبىنەن قالالىق قۇرىلىس باسقارماسى ارقىلى 8247 پاتەر, ياعني 5940 نەسيەلىك, 2307 ارەندالىق باسپانا بەرىلمەك.
توقتالا كەتەتىن تاعى ءبىر جايت, وتكەن جىلدىڭ تامىزىندا مەملەكەت باسشىسىنىڭ وڭىرلەردى الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق دامىتۋ جونىندەگى كەڭەستە بەرگەن تاپسىرماسى بويىنشا باعدارلاماعا ەكىنشى دەڭگەيلى بانكتەردى بەلسەندى تارتۋ جانە ونى ىسكە اسىرۋدىڭ تيىمدىلىگىن ارتتىرۋ تۋرالى وزگەرىستەر مەن تولىقتىرۋلار ازىرلەنىپ, قابىلداندى. ەنگىزىلگەن العاشقى وزگەرىستەر باعدارلاما تەتىكتەرىن وزەكتەندىرۋدى كوزدەدى. ايتالىق, قۇجاتقا استانا قالاسىندا تۇرعىن ءۇي قۇرىلىسىنىڭ پروبلەمالى نىساندارىن قارجىلاندىرۋ تەتىگىن ىسكە اسىرۋدىڭ نورمالارىن رەگلامەنتتەيتىن ءبولىم قوسىلدى. اياقتالۋى ءتيىس نىساندار ءتىزىمىن قالا اكىمدىگىنىڭ ۆەدومستۆوارالىق كوميسسياسى انىقتايدى. مۇنىڭ ءوزى ەلورداداعى ەڭ وزەكتى باسپانا ماسەلەسىنىڭ ءبىرشاما شەشىلۋىنە سەپتىگىن تيگىزەر دەگەن سەنىمدەمىز. سونداي-اق كوپشىلىك كوكەيىندە جۇرگەن تاعى ءبىر ماسەلە – «نۇرلى جەر» باعدارلاماسى ارقىلى استانادان جەر الۋ جايى. الايدا جاقىندا ۇكىمەت ءۇيىنىڭ ءباسپاسوز ورتالىعىندا ايتىلعان مالىمەتكە سۇيەنسەك, جەكە تۇرعىن ءۇي قۇرىلىسىنا جەر تەلىمدەرىن ءبولۋ ءتارتىبى بويىنشا استانا مەن الماتىدان جەكە تۇرعىن ءۇي قۇرىلىسىنا جەر تەلىمدەرىن ءبولۋ قاراستىرىلماعان. بىراق جەرگە بولماسا دا ۇيگە قول جەتكىزۋىڭىز ابدەن مۇمكىن. ەندەشە ءوز مەرەيتويى قارساڭىندا «نۇرلى جەر» باعدارلاماسىمەن ەلوردادا سالىنعان جانە سالىناتىن باسپانانىڭ كوپ بولۋىن عانا تىلەيمىز.
دينارا بىتىك,
«ەگەمەن قازاقستان»
