ەلىمىزدە بەدەۋلىك كوكەيكەستى ماسەلەگە اينالعالى قاشان. قازاقستاندا ءاربىر جەتىنشى جۇپ ءبىر ىڭگانىڭ ۇنىنە زار دەسەك, جىل سايىن 8 مىڭ ادام جاساندى ۇرىقتاندىرۋ ادىسىنە جۇگىنۋگە ءماجبۇر بولادى ەكەن. ارينە بۇل ءادىستىڭ توڭىرەگىندە ءالى دە داۋلى ماسەلەلەر بارىنا قاراماستان, بۇگىنگە دەيىن وسى جولمەن الەمدە 6 ميلليونعا جۋىق ءسابي دۇنيە ەسىگىن اشىپ ۇلگەردى. قازاقستاندا ەكۇ ءادىسى ەنگىزىلگەن جىلداردىڭ ىشىندە 14 مىڭداي بالا ومىرگە كەلگەن. حوش دەلىك. نەگىزىنەن ەكستراكورپورالدى ۇرىقتاندىرۋ ءادىسىنىڭ ناتيجەلىلىگى تابيعي مۇمكىندىكتەن بىرنەشە ەسە جوعارى ەكەنى دالەلدەنگەن.
مىسالى, «انا مەن بالا» ۇلتتىق عىلىمي ورتالىعىنىڭ وسى ادىسپەن اينالىساتىن بولىمشەسىنىڭ قىزمەتىنە جۇگىنگەن ءاربىر ەكىنشى ايەل جۇكتى بولا الادى ەكەن. بۇل – وتە ۇلكەن كورسەتكىش.
ءبىز بۇگىنگە دەيىن جاساندى ۇرىقتاندىرۋ ماسەلەسىنە كەڭىرەك توقتالعان بولاتىنبىز. ەندىگى ءبىزدى الاڭداتاتىنى – ەكۇ تەحنولوگياسىنىڭ قاراپايىم حالىقتىڭ قالتاسىنا تىم قىمباتقا ءتۇسۋى. وسى ماسەلەنى شەشۋدىڭ جولدارىن ىزدەستىرۋ ماقساتىندا جاقىندا قازاقستاننىڭ 100-دەن استام مامانى جانە شەت مەملەكەتتەردەن ارنايى كەلگەن دارىگەر-ساراپشىلار استاناعا جينالدى. رەپرودۋكتيۆتى مەديتسينا ماسەلەسىن جان-جاقتى تالقىلاعان ماماندار ەكۇ ءادىسىن ارزانداتۋ ءۇشىن الدىمەن پاتسيەنتتەرگە بەرىلەتىن گورموندىق دارىلەردى ازايتۋ سىزباسىن قۇرۋ قاجەتتىگىن العا تارتتى.
بەلگىلى عالىم, رەپرودۋكتولوگ-ەمبريولوگ سالتانات بايقوشقاروۆانىڭ ايتۋىنشا, ەكۇ ادىسىنە جۇگىنگەندەردىڭ ارقايسىسىنا مەملەكەتتەن 700 مىڭ تەڭگە بولىنەدى. ونىڭ 400-500 مىڭ تەڭگەسى دارىلىك پرەپاراتتارعا كەتەدى ەكەن. ال جاساندى ۇرىقتاندىرۋدىڭ ءوزى كۇردەلى تەحنولوگياسىمەن قوسقاندا ورتا ەسەپپەن 300-500 مىڭ تەڭگەنى قۇرايدى. سوندا بۇل ادىسكە مۇقتاج جانداردىڭ قالتاسىندا كەمى 1 ميلليونعا جۋىق قارجى بولۋى كەرەك. ەكۇ-نى ءبىر جاساعاندا جۇكتى بولۋ مۇمكىندىگى نەبارى 30-40 پايىز ەكەنىن ەسكەرسەك, كوپ جاعدايدا ەرلى-زايىپتىلارعا بۇل ادىسكە بىرنەشە رەت جۇگىنۋگە تۋرا كەلەدى. سوعان ساي قارجى كولەمى دە وسەدى دەگەن ءسوز.
جيىنعا گەرمانيادان ارنايى كەلگەن دوكتور ماركۋس نيتسشكە جاس ايەلدەرگە گورموندىق دارىلەردى نەعۇرلىم از بەرۋ ارقىلى شىعىندى قىسقارتۋعا بولاتىنىن ايتادى. ونىڭ پىكىرىنشە, جاسى ۇلعايعان پاتسيەنتتەرگە ءدارىنى قانشا جەردەن كوپ بەرسە دە ناتيجە بۇرىنعىداي. سوندىقتان ولارعا دا بەرىلەتىن پرەپاراتتاردىڭ سانىن تومەندەتىپ, سونىڭ ەسەبىنەن ەكۇ جاساۋ تەحنولوگياسىن ارزانداتۋعا بولادى. البەتتە ماماندار باعدارلامانىڭ مۇنداي سىزباسىنا بىرتىندەپ كوشۋدى جوسپارلاپ وتىر.
جالپى, قازاقستاندا مەملەكەت قاراجاتى ەسەبىنەن ەكستراكورپورالدى ۇرىقتاندىرۋ العاش رەت 2010 جىلى قولعا الىنىپ, باستاپقى كەزدە 100 كۆوتا بولىنگەن. سودان بەرى جىل سايىن ونىڭ كولەمى ارتىپ كەلە جاتىر. بىلتىر بيۋدجەتتەن 900 تسيكلگە (ەكستراكورپورالدى ۇرىقتاندىرۋعا) قارجى قاراستىرىلىپ, ول قارجى استانا مەن الماتى قالالارىنا جانە وبلىستارعا بولىنگەن ەكەن. بىراق مامانداردىڭ ايتۋىنشا, بۇل ءالى دە جەتكىلىكسىز. كۆوتانى كۇتەمىز دەپ ەرلى-زايىپتىلاردىڭ جاسى دا ۇلعايىپ كەتەدى. سوندىقتان ماسەلەنى شەشۋدىڭ جولدارىن قاراستىرۋ كەرەك. ماسەلەن, رەسەيدە ەكستراكورپورالدى ۇرىقتاندىرۋعا مۇقتاج وتباسىلارعا جىلىنا ەكى رەت مەملەكەت تاراپىنان تەگىن كۆوتا الۋعا مۇمكىندىك بەرىلەدى ەكەن. ەندى وسى ءادىستى ەلىمىزدە دە ەنگىزگەن ءجون. اسىرەسە ماماندار بۇل ۇسىنىس مىندەتتى مەديتسينالىق الەۋمەتتىك ساقتاندىرۋ جۇيەسى ەنگىزىلگەن ساتتە ەسكەرىلەدى دەگەن ۇمىتتە.
قىمبات توقتامۇرات,
«ەگەمەن قازاقستان»
