گەولوگيالىق بارلاۋ سالاسى جانە «ينجەنەرلىك ورتالىق»

ۇلتتىق ەكونوميكانىڭ دامۋىنا شەشۋشى ىقپال ەتەتىن ماڭىزدى سالا اۋىر ونەركاسىپ ەكەنى بەلگىلى. ونىڭ ءوندىرۋشى جانە وڭدەۋشى كاسىپورىنداردان قۇرالاتىنىن ەسكەرسەك, قازاقستاندا ەڭ الدىمەن مۇناي, گاز وندىرەتىن قۇرىلىمداردى اتاۋعا بو­لا­دى. ەلىمىزدە اۋىر ونەركاسىپتىڭ دامۋىنا جەر استى بايلىق­تا­رى كەڭ مۇمكىندىك بەرەدى. بيىل ەل تاۋەلسىزدىگىنە جيىرما جىل تولىپ وتىر. وسى ۋاقىت ارالىعىندا اۋىر يندۋستريا سالاسى ايتارلىقتاي جەتىستىككە جەتتى. جۇزەگە اسىرىلا باستاعان 2010-2014 جىلدارعا ارنالعان ۇدەمەلى يندۋستريالىق-يننو­ۆا­تسيا­لىق دامۋ باعدارلاماسى كەلەشەك باعىتى­مىزدى ايقىنداي­تىن باستى ەكونوميكالىق قۇجات. گەولوگيالىق بارلاۋ سالاسىندا ينۆەستيتسيا مەن يننوۆاتسيانىڭ قاينار كوزى رەتىندە جۇمىس ىستەپ كەلە جاتقان «قازمۇنايگاز» بارلاۋ ءوندىرۋ» اق-قا قاراستى ينجەنەرلىك ورتالىقتى ايتۋعا نەگىز بار. ورتالىق وندىرىستىك اكتيۆتەر قىزمەتىنىڭ تيىمدىلىگىن ارتتىرۋ ماقسا­تىن­دا بۇگىندە ەرەكشە باعدارلامالاردى باسشىلىققا العان. قازىرگى كەزدە «ينجەنەرلىك ورتالىق» ۇجىمى «قازمۇنايگاز» بارلاۋ ءوندىرۋ» اق-قا قاراستى كەن ورىندارىن يگەرۋ تيىمدىلىگىن ارتتىراتىن وندىرىستىك مىندەت­تەردىڭ ساپالى شەشىمىن تابۋ ماقساتىندا عىلىمي-زەرتتەۋ, تالداۋ جانە تاجىريبە جۇزىندە تەكسەرۋ جۇمىستارىن جۇرگىزۋدە. فيليال بىرنەشە باعىتتا جۇمىس ىستەيدى. ماسەلەن, كەن ورىندارىنىڭ گەولوگيا­لىق جانە گيدروديناميكالىق ۇلگىلەرىن ءتۇزىپ, تياناقتايدى. ۇڭعىلاردى گەوفي­زي­كالىق-گيدروديناميكالىق تۇرعىدان زەرتتەۋدىڭ اۋقىمىن بەلگىلەپ, ساپاسىن باقىلايدى. كەن ورىندارىن ازىرلەۋ جا­­يى­نا تالداۋ جاساپ, ولاردىڭ قورىن ەس­ەپكە الادى. بۇعان قوسا, جەر قابات­تا­رى­نىڭ ونىمدىلىك قارىمىن ارتتىرىپ, مۇ­ناي شىعارۋ قارقىنىن ەسەلەۋ جونىندەگى گەولوگيالىق-تەحنيكالىق شارالار مەن جاڭا تەحنولوگيالاردى ەنگىزۋگە قاتىستى ۇسىنبالار بەرىلەدى. سونداي-اق, ينجەنەرلىك ورتالىق قىزمەتكەرلەرى گەولوگيا­لىق-كاسىپشىلىك جانە گەوفيزيكالىق اق­پا­راتتاردى جيناپ, اۋماقتىق دەرەكتەر بانكىنىڭ بىرەگەي جۇيەسىنە رەتتەپ ەنگىزۋمەن, ولاردى ۇدايى تولىقتىرىپ وتىرۋ­مەن اينالىسادى. ۇڭعىلاردى سالۋ جانە كۇردەلى جوندەۋ ساپاسىنا جەدەل گەولو­گيالىق-تەحنولوگيالىق باقىلاۋ (سۋپەرۆايزەرلىك) جاساپ, قىزمەتكەرلەردىڭ قا­جەت­تى سانىن نەگىزدى تۇردە انىقتاپ, جۇ­مىس ونىمدىلىگىن ارتتىرۋ ءۇشىن ەڭبەك جاعدايىنىڭ عىلىمي سارالانعان نورماتيۆتەرىن ازىرلەيدى. «ينجەنەرلىك ورتالىق» فيليالى ءون­دىرىستىك بولىمدەرىنىڭ قاتىسۋىمەن «ەم­بىمۇنايگاز» ءوف-نا قاراستى زابۋرىن, دوسمۇحامبەتوۆ, كەنباي, بوتاقان مەن ۋاز كەنىشتەرىنىڭ, «قازگەرمۇناي» بك» جشس-گە قاراستى اقشابۇلاق پەن نۇ­رالى كەنىشتەرىنىڭ گەولوگيالىق-گيدرو­دي­ناميكالىق ۇلگىلەمەلەرى جاسالىپ, ءتيىستى كاسىپشىلىك شارالار ەسەبىنەن جالپى جۇمىستىڭ تيىمدىلىگىن ارتتىراتىن ار­ناۋ­لى ۇسىنىستار ءتۇزىلدى. وسىنداعى ءۇل­گىلىك ۇدەرىستەردىڭ ءوزى «شليۋمبەرجە» كومپانياسىنىڭ زاماناۋي «Petrel» جانە «Eclipse» باعدارلامالارى نەگىزىندە ءجۇ­زەگە اسىرىلادى. سونىمەن قاتار, 2010 جىلى «ينجەنەرلىك ورتالىق» فيليالىنىڭ جوبا­سى­مەن وزەن جانە قاراماندىباس كەنىشتەرىندە 3 باعالاۋ ۇڭعىماسى بۇرعىلانىپ, كەن ۇلگىلەرى زەرتتەلدى. سونىڭ ءناتي­جەسىندە جەر قاباتتارىنىڭ گەولوگيا­لىق-گەوفيزيكالىق سيپاتتارى تۋرالى اقپاراتتار قورى تولىقتىرىلىپ, ولار كەن ورىندارىن يگەرۋ بارىسىندا كادەگە جاراتىلدى. «ەمبىمۇنايگاز» ءوف-كە قا­راستى كەنىشتەردى دە زەرتتەپ, گەولوگيا­لىق-گەوفيزيكالىق جاي-كۇيىنە وراي جا­ڭا تەحنولوگيالاردى ەنگىزۋ جۇمىستارى قولعا الىندى. ماسەلەن, كرىلوۆ اتىن­داعى مۇناي عىلىمي-زەرتتەۋ ينستيتۋ­تى­­مەن بىرلەسە وتىرىپ, يۋرالىق ءداۋىرى كول­بەۋلەرىنە دۇركىن-دۇركىن سۋ ايداپ, شى­عىس مولدابەك كەنىشىندەگى م1 جانە م2 نى­ساندارىنىڭ جەر قاباتىنان مۇناي شى­­عا­رۋ قارقىنىن ارتتىرۋدىڭ ءارالۋان ءتاسىل­دەرىن قولدانۋ مۇمكىندىگىن قاراس­تىرۋدا. فيليال قىزمەتىنىڭ يننوۆاتسيالىق با­عىتتارىنىڭ ءبىرى – اۋماقتىق-ءبولىنىس­تىك دەرەكتەر بانكىنىڭ جوباسىن قولداپ, تياناقتاپ وتىرۋ. ول, نەگىزىنەن, گەولو­گيالىق-گەوفيزيكالىق اقپاراتتاردىڭ ءبى­رەگەي ءورىسىن قالىپتاستىرىپ, ولاردى ۇزاق مەرزىمگە, ۇقىپتى ساقتاۋدى, جي­ناق­تالعان دەرەكتەردى ۋاقتىلى بەرۋ ارقىلى شەشىمدەر قابىلداۋ بارىسىن شاپشاڭ­داتۋدى, سول ارقىلى كەن ورىندارىن باس­قارۋ ءىسىن وڭتايلاندىرۋدى ماقسات ەتەدى. «قازمۇنايگاز» بارلاۋ ءوندىرۋ» اق-تىڭ قۇرامىنان بۇرعىلاۋ كومپانيا­لا­رىنىڭ اكتيۆتەرى شىعارىپ تاستالۋىنا بايلانىستى مەردىگەر ۇيىمداردىڭ جۇ­مىسىنا اكتسيونەرلىك قوعام تاراپىنان گەولوگيالىق-تەحنولوگيالىق باقىلاۋ ور­ناتۋ قاجەتتىگى ءپىسىپ-جەتىلدى. سول سەبەپپەن فيليال ۇڭعى قۇرىلىسى مەن كۇر­دەلى جوندەۋ جۇمىستارىن كوز جازباي قاداعالاۋعا كوشتى. سونىڭ ارقاسىندا جا­ڭا ۇڭعىلار قۇرىلىسىنىڭ مەرزىمى قىس­قارىپ, ولاردى بەكىتۋ ساپاسى جاق­ساردى, ۇڭعىلاردى بۇرعىلاۋ مەن كۇردەلى جوندەۋدىڭ ساپاسى جاقساردى. ەندى بۇر­عىلاۋ ستانوكتارى مەن ارناۋلى تەحني­كانى جاڭارتۋ كوزدەلىپ وتىر. كەنىشتى بۇرعىلاۋ مەن يگەرۋ بارىسىندا «Smith bit», «Hughes Christensen» كومپانيا­لا­رى­نىڭ جونىشتى جانە الماستى قاي­لاسى (PDC), «Baker Hughes», «بۋرينتەح» كومپانيالارىنىڭ ۇڭعىپ قازۋ قوزعالتقىشتارى پايدالانىلۋدا. ءاسى­رەسە, بۇرعىلاۋ ەرىتىندىلەرى سالاسىنا پو­ليمەرلى زاتتاردى قولدانۋ, تامپو­ناج­دى ماتەريالدارعا ءار الۋان قوسپالاردى ۇستەۋ ارقىلى زاماناۋي تەحنولوگيالار وندىرىسكە كەڭىنەن ەنگىزىلە باستادى. «ينجەنەرلىك ورتالىق» فيليالى ءوز جۇمىسىن جان-جاقتى جەتىلدىرە وتىرىپ, اكتسيونەرلىك قوعامنىڭ ستراتەگيالىق ماق­ساتتارىنا ساي دامۋ جولىن كوزدەيدى. بۇل كومپانيانىڭ ساتىپ العان جاڭا اكتيۆتەرىنە بايىپتى باقىلاۋ ورناتىپ, ورنىقتى باسقارۋ تالابىنان تۋىنداپ وتىر. «قازمۇنايگاز» بارلاۋ ءوندىرۋ» اق-تىڭ بارلىق كەنىشتەرىندە گەولوگيا­لىق-گيدروديناميكالىق ۇلگىلەر جاساپ, تولىق كولەمدە پايدالانۋعا بىرتىندەپ كوشۋ ارقىلى جۇزەگە اسپاق. ىرگەلى عىلى­مي-زەرتتەۋ ۇيىمدارىمەن, وزىق تەحنو­لوگيالاردى يەلەنۋشى كومپانيالارمەن بايلانىستى ورىستەتە وتىرىپ, ءوز كادر­لارىن وقىتىپ, دايارلاۋ, اكتسيونەرلىك قو­عامنىڭ عىلىمي-تالدامالىق بازاسىن نى­عايتۋ ءىسى جالعاسا بەرەدى. الداعى ۋا­قىتتا ءوندىرىس قاۋپى مەن دۇدامالدىعىن ازايتۋ ماقساتىندا كەن ورىندارىنىڭ جاعدايىن لابوراتوريالىق زەرتتەۋ اۋ­قى­­مىن كەڭەيتۋ, ىزدەۋ جانە بارلاۋ گەو­لوگياسىنىڭ, مۇناي ءوندىرۋ تەحنيكاسى مەن تەحنولوگياسى, مۇناي تاسىمالداۋ, ەكولوگيالىق قاۋىپسىزدىك ماسەلەلەرىن قام­تيتىن باعىتتاردى دامىتۋ جوس­پار­لا­نىپ وتىر. ۆەنەرا تۇگەلباي.