كەشە پرەمەر-مينيستر باقىتجان ساعىنتاەۆتىڭ توراعالىعىمەن وتكەن ۇكىمەت وتىرىسىندا وتكەن جىلعى الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق دامۋ مەن رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتتىڭ اتقارىلۋىنىڭ الدىن الا قورىتىندىلارى قارالدى. سونداي-اق دەنساۋلىق ساقتاۋ جۇيەسىنىڭ ينفراقۇرىلىمىن دامىتۋ جونىندەگى بىرىڭعاي پەرسپەكتيۆالى جوسپار تالقىلاندى. وعان قوسا جيىندا ۇكىمەت باسشىسى ەلباسىنىڭ بيىلعى جولداۋىن ىسكە اسىرۋ جايىندا مينيسترلەرگە ناقتى تاپسىرمالار جۇكتەدى.
جولداۋدى جۇزەگە اسىرۋ جوسپارى تالقىلاندى
ۇكىمەت وتىرىسى ەلباسىنىڭ بيىلعى جولداۋىن جۇزەگە اسىرۋ جايىنداعى تاپسىرمالاردى پىسىقتاۋدان باستالدى. پرەمەر-مينيستر ب.ساعىنتاەۆ پرەزيدەنت ءوزىنىڭ جولداۋىندا ون نەگىزگى ماقساتتى بەلگىلەگەنىن جانە ولاردىڭ بارلىعى جاقىن بولاشاقتا جۇزەگە اسىرىلۋى قاجەتتىگىن اتاپ ءوتتى. بىرىنشىدەن, يندۋستريالاندىرۋ جانە جاڭا تەحنولوگيالاردى ەنگىزۋ تۇرعىسىنان ينۆەستيتسيالار جانە دامۋ مينيسترلىگىنە ونىمدەردى ەكسپورتتاۋ مەن تەحنولوگيالاردى ترانسفەرتتەۋگە باسا نازار اۋدارا وتىرىپ, وتاندىق كاسىپورىنداردى جاڭعىرتۋ جانە تسيفرلاندىرۋعا باعىتتالعان جاڭا قۇرالدار ازىرلەۋ, سونداي-اق بىرقاتار ونەركاسىپتىك كاسىپورىنداردى تسيفرلاۋ بويىنشا قاناتقاقتى جوبالاردى انىقتاۋ جانە ولاردى ىسكە اسىرۋعا كىرىسۋ تاپسىرىلدى. ال اقپارات جانە كوممۋنيكاتسيالار مينيسترلىگىنە نازارباەۆ ۋنيۆەرسيتەتى, احقو جانە ات-ستارتاپتاردىڭ حالىقارالىق تەحنوپاركى بازاسىندا تسيفرلى جانە يننوۆاتسيالىق شەشىمدەر ازىرلەمەلەرىن دامىتۋ بويىنشا ۆەنچۋرلىق قارجىلاندىرۋدىڭ جەكە نارىعى قىزمەتىنىڭ شارالار كەشەنىن جاساۋ جانە سايكەس زاڭنامالىق تۇزەتۋلەردى ازىرلەۋدى قامتاماسىز ەتۋ قاجەتتىگى ايتىلدى. ەڭبەك جانە حالىقتى الەۋمەتتىك قورعاۋ مينيسترلىگىنە اكىمدىكتەرمەن جانە مۇددەلى مينيسترلىكتەرمەن جۇمىسكەرلەردى جۇمىستان بوساتۋ تاۋەكەلدەرىن باعالاۋدى جانە جۇمىستان بوساتىلعان جۇمىسكەرلەردى ەڭبەكپەن قامتۋ بويىنشا كەلىسىلگەن ساياساتتى انىقتاۋدى, جالپى ەڭبەك رەسۋرستارى اعىمدارى بويىنشا جۇمىستى جىلدامداتۋدى تاپسىردى.
پرەمەر-مينيستر ەلىمىزدىڭ اگروونەركاسىپ كەشەنىن دامىتۋ بويىنشا بىرقاتار ناقتى تاپسىرمالار بەردى. ال كولىك-لوگيستيكالىق ينفراقۇرىلىمنىڭ تيىمدىلىگىن ارتتىرۋعا قاتىستى ينۆەستيتسيالار جانە دامۋ مينيسترلىگىنە اقپارات جانە كوممۋنيكاتسيالار, قارجى مينيسترلىكتەرىمەن جانە «قتج» اق-پەن بىرگە اتقارىلاتىن تاپسىرمالار جۇكتەلدى. زاماناۋي تەحنولوگيالاردى قۇرىلىسقا جانە كوممۋنالدىق سەكتورعا ەنگىزۋ بويىنشا ينۆەستيتسيالار جانە دامۋ مينيسترلىگىنە مەملەكەت باسشىسى قويعان مىندەتتەردى ەسكەرە وتىرىپ, ءبىر ايلىق مەرزىمدە تۇرعىن ۇيمەن قامتاماسىز ەتىلۋ كورسەتكىشىن 2030 جىلعا قاراي 30 شارشى مەترگە دەيىن جەتكىزۋ بويىنشا ناقتى ۇسىنىستار ەنگىزۋ تاپسىرىلدى. ۇلتتىق ەكونوميكا مينيسترلىگىنە وڭىرلەردىڭ اكىمدىكتەرىمەن بىرگە تۇرعىن ءۇي-كوممۋنالدىق ينفراقۇرىلىمدى جاڭعىرتۋ كەزىندە ءمجا سايكەس تەتىگىن ازىرلەۋ جانە ونى ىسكە اسىرۋ بويىنشا شارالاردى جانداندىرۋ تاپسىرىلدى. ال اۋىل شارۋاشىلىعى مينيسترلىگى ينۆەستيتسيالار جانە دامۋ, ۇلتتىق ەكونوميكا مينيسترلىكتەرىمەن جانە وڭىرلەردىڭ اكىمدەرىمەن بىرگە اۋىلدىق ەلدى مەكەندەردى ساپالى اۋىز سۋمەن قامتاماسىز ەتۋگە بارلىق كوزدەردەن كەمىندە 100 ميلليارد تەڭگەنى جىل سايىن ءبولۋ بويىنشا شارالار قابىلداۋى قاجەت. قارجى سەكتورىن «قايتا جۇكتەۋ» باعىتى بويىنشا ۇلتتىق ەكونوميكا مينيسترلىگىنە مۇددەلى مەملەكەتتىك ورگاندارمەن بىرگە قور نارىعىن ودان ءارى دامىتۋدى قامتاماسىز ەتۋ تاپسىرىلدى. «استانا» حالىقارالىق قارجى ورتالىعىنا قارجى, ۇلتتىق ەكونوميكا مينيسترلىكتەرىمەن جانە «سامۇرىق-قازىنا» ۇاق-پەن بىرگە احقو الاڭىن IPO وتكىزۋگە دايىنداۋدى قامتاماسىز ەتۋ قاجەتتىگى ايتىلدى. «ادامي كاپيتال – جاڭعىرتۋ نەگىزى» باعىتى بويىنشا دا ءبىلىم بەرۋ جانە دەنساۋلىق ساقتاۋ سالالارىنا, سونداي-اق الەۋمەتتىك بلوك بويىنشا بىرقاتار تاپسىرمالار بەرىلدى. سونىمەن قاتار پرەمەر-مينيستر ءالىپبيدى لاتىن قارپىنە كوشىرۋ ماسەلەسىنە قاتىستى تاپسىرما بەردى. ب.ساعىنتاەۆ سول سياقتى كاسىپكەرلىكتى دامىتۋ ۇكىمەت جۇمىسىنىڭ نەگىزگى باسىمدىقتارىنىڭ ءبىرى ەكەنىن اتاپ ءوتتى.
سونداي-اق ىشكى ىستەر مينيسترلىگى قۇقىق قورعاۋ ورگاندارىن ىزگىلەندىرۋ بويىنشا جۇمىستى جالعاستىرۋى كەرەك. ادىلەت مينيسترلىگى باس پروكۋراتۋرامەن جانە جوعارعى سوتپەن كەلىسە وتىرىپ, ازاماتتاردىڭ كونستيتۋتسيالىق قۇقىقتارىن قامتاماسىز ەتۋ, قۇقىق ۇستەمدىگىن قامتاماسىز ەتۋدىڭ كەپىلدىگىن نىعايتۋ جونىندە ءتيىستى ۇسىنىستار ەنگىزۋگە ءتيىس.
قورىتىندىسىندا پرەمەر-مينيستر ۇلتتىق ەكونوميكا مينيسترلىگىنە وسى جىلدىڭ 13 قاڭتارىندا ساعات 12.00-گە دەيىن بەكىتىلگەن زاڭنامالىق تارتىپكە سايكەس, ۇكىمەتكە «مەملەكەت باسشىسىنىڭ قازاقستان حالقىنا ارناعان ء«تورتىنشى ونەركاسىپتىك رەۆوليۋتسيا جاعدايىنداعى دامۋدىڭ جاڭا مۇمكىندىكتەرى» جولداۋىن ىسكە اسىرۋدىڭ جالپىۇلتتىق جوسپارىن بەكىتۋ تۋرالى» قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتى جارلىعىنىڭ جوباسى تۋرالى» قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ۇكىمەتى قاۋلىسىنىڭ بەكىتىلگەن جوباسىن ەنگىزۋدى تاپسىردى.
دەنساۋلىق ساقتاۋ ينفراقۇرىلىمىن دامىتۋ جايى قارالدى
ۇكىمەت وتىرىسىندا دەنساۋلىق ساقتاۋ ءمينيسترى ەلجان ءبىرتانوۆ قازاقستاندا دەنساۋلىق ساقتاۋ ينفراقۇرىلىمىن دامىتۋ بويىنشا جۇرگىزىلىپ جاتقان جۇمىستار تۋرالى باياندادى. ماسەلەنى قاراۋ بارىسىندا قازاقستانداعى ددۇ-نىڭ ەلدىك كەڭسەسىنىڭ باسشىسى ولەگ چەستنوۆ, ەۋروپا قايتا قۇرۋ جانە دامۋ بانكىنىڭ وكىلى ەكاتەرينا ميروشنيك, اقمولا وبلىسىنىڭ اكىمى مالىك مىرزالين, الماتى وبلىسىنىڭ اكىمى اماندىق باتالوۆ دەنساۋلىق ساقتاۋ سالاسىنداعى ۇسىنىلعان جاڭالىقتار تۋرالى پىكىرلەرىمەن ءبولىستى. ۇكىمەت حالىقارالىق ساراپشىلاردىڭ ۇسىنىمدارىن ەسكەرە وتىرىپ ازىرلەنگەن دەنساۋلىق ساقتاۋ ينفراقۇرىلىمىن دامىتۋ مەن جاڭعىرتۋعا قاتىستى ۇسىنىلعان تاسىلدەردى ماقۇلدادى.
مەجە ورىندالدى
ۇكىمەت وتىرىسىندا قارالعان نەگىزگى ماسەلە وتكەن جىلعى əلەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق دامۋ مەن رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتتىڭ اتقارىلۋىنىڭ الدىن الا قورىتىندىلارى. بۇل رەتتە ۇلتتىق ەكونوميكا ءمينيسترى تيمۋر سۇلەيمەنوۆ وتكەن جىلى قازاقستان ەكونوميكاسى ءوسىمنىڭ جاڭا قارقىنىنا شىققانىن مالىمدەدى. ياعني 2017 جىلدىڭ الدىن الا قورىتىندىسىنا سايكەس ءىجو ءوسىمى 4 پايىزدى قۇراعان. ء«وسىمنىڭ نەگىزگى قوزعاۋشى كۇشتەرى ساۋدا سەكتورلارىندا ءوندىرىستى كەڭەيتۋ, ينۆەستيتسيالىق بەلسەندىلىكتى ارتتىرۋ جانە ىشكى سۇرانىستىڭ بىرتىندەپ قالپىنا كەلۋى بولدى. سىرتقى وڭ جاعدايلاردىڭ فاكتورلارى رەتىندە مۇناي مەن مەتالدارعا جوعارى باعا كونيۋنكتۋراسىن, سونداي-اق نەگىزگى ساۋدا سەرىكتەستەرى – ەو, رەسەي جانە قىتاي مەملەكەتتەرىندەگى ەكونوميكالىق جاعدايدىڭ جاقسارۋىن ايتۋعا بولادى», دەدى مينيستر. 11 ايدىڭ قورىتىندىسى بويىنشا رەسەيگە ەكسپورتتاۋ – 33%-عا, ەۋروپا وداعىنا – 31%-عا, قىتايعا 34,9%-عا وسكەن.
ءوندىرۋشى سالالاردىڭ قارقىندى وسۋىنە قاراماستان, ءىجو-ءنىڭ ءوسۋ كوزدەرى ەكونوميكانىڭ شيكىزاتتىق ەمەس سەگمەنتىندە شوعىرلانعان. وسىلايشا ءىجو-ءنىڭ 4% وسىمىندە شيكىزاتتىق ەمەس سەكتوردىڭ ۇلەسى 60%-دى قۇراعان. تۇتاستاي العاندا, ناقتى سەكتوردا ەكونوميكانىڭ بارلىق سالالارىندا ءوندىرىستىڭ سينحروندى ءوسىمى بەلگىلەنگەن.
«ەڭ جوعارى ءوسىم ونەركاسىپتە – 7,1% دەڭگەيىندە, كولىك سالاسىندا – 4,8%, بايلانىس – 3,3% جانە ساۋدادا 3,2% بايقالدى. مۇناي ءوندىرۋ كولەمىنىڭ ءوسۋى ەسەبىنەن كەن ونەركاسىبىندە وزىق كورسەتكىشتەر بەلگىلەندى», دەدى ت.سۇلەيمەنوۆ. وڭدەۋ ونەركاسىبى 5,1 پايىزدىق ءوسىم دەڭگەيىن كورسەتەدى, بۇل نەگىزىنەن يندۋستريالاندىرۋ كارتاسىنداعى جوبالاردى ىسكە اسىرۋ ارقىلى جۇزەگە اسىرىلۋدا. 2017 جىلدىڭ قاڭتار-قاراشا ايلارىندا يدمب ارقىلى 850 ملرد تەڭگەگە 62 جوبا قولعا الىنىپ, 5,5 مىڭ جۇمىس ورنى اشىلعان.
ءمينيستردىڭ مالىمدەۋىنشە, ەلىمىزدە فارماتسەۆتيكا سالاسى دا قارقىندى دامىپ كەلەدى. ونىڭ ءونىمى 41,8%-عا وسكەن. جەڭىل ونەركاسىپ 9 ينۆەستيتسيالىق جوبانى ىسكە قوسۋعا جانە جۇيە قۇرۋشى كومپانيالاردىڭ قازاقستاندىق قامتۋىنىڭ ۇلعايۋىنا بايلانىستى ءوندىرىستى 7,3%-عا ارتتىردى. بۇدان وزگە, ماشينا جاساۋ سالاسىندا 5,6% دەڭگەيىندە تۇراقتى ءوسىم بەلگىلەنگەن. اۋىل شارۋاشىلىعىندا ءوسىم 2,9%-دى قۇرادى. ونىڭ ىشىندە, وسىمدىك شارۋاشىلىعىنىڭ ءونىمى 2,2%-عا, مال شارۋاشىلىعى ءونىمى 3,9%-عا ءوستى.
2017 جىلى نەگىزگى كاپيتالعا سالىنعان ينۆەستيتسيالار كولەمى 5,5%-عا ارتقان. ينۆەستيتسيالاردىڭ نەگىزگى ءوسىمى اۋىل شارۋاشىلىعىنا باعىتتالعان, وندا ءوسىم 29,3%-دى قۇرادى, ساۋدا – 21,8%, قۇرىلىس – 11,8%, بايلانىس – 9,5% جانە ونەركاسىپ 3,8% بولدى. وتكەن جىلدىڭ 9 ايىندا قازاقستان 15,7 ملرد دوللاردان استام تىكەلەي شەتەلدىك ينۆەستيتسيالار تارتقان, بۇل 2016 جىلدىڭ وسى كەزەڭىمەن سالىستىرعاندا 5,3%-عا جوعارى كورسەتكىش. جالپى العاندا, ەلدىڭ سىرتقى ساۋدا اينالىمى 25,1%-عا ارتىپ, 69,5 ملرد دوللارعا جەتتى.
جيىندا ۇلتتىق بانكتىڭ باسقارما توراعاسى دانيار اقىشەۆ بانك سالاسىنداعى قورىتىندىنى جاريالادى. ال رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتتىڭ ورىندالۋىنىڭ الدىن الا قورىتىندىلارى تۋرالى قارجى ءمينيسترى باقىت سۇلتانوۆ باياندادى.
قورىتىندىسىندا پرەمەر-مينيستر ب.ساعىنتاەۆ الدىن الا مالىمەتتەرگە سايكەس, 2017 جىلى مەملەكەت باسشىسىنىڭ ەلدىڭ ەكونوميكالىق ءوسىمىن 4% قامتاماسىز ەتۋ جونىندەگى تاپسىرماسى ورىندالعانىن اتاپ ءوتتى. سالالىق مينيسترلىكتەر مەن وڭىرلەر ءوز كورسەتكىشتەرى بويىنشا ەكونوميكالىق ءوسىمدى قامتاماسىز ەتتى. مۇنداي كورسەتكىشتەرگە ۇكىمەتتىڭ جانە اكىمدىكتەردىڭ ۇيىمداسىپ اتقارعان جۇمىستارىنىڭ ناتيجەسىندە قول جەتكىزىلدى.
دينارا بىتىك,
«ەگەمەن قازاقستان»
