بيزنەس • 29 جەلتوقسان, 2017

ماقسات – اۋىل شارۋاشىلىعىن دامىتۋعا جاعداي جاساۋ

1152 رەت
كورسەتىلدى
14 مين
وقۋ ءۇشىن

«اگرارلىق نەسيە كورپوراتسياسى» اق ديرەكتورلار كەڭەسىنىڭ ءتورايىمى – «قازاگرو» ۇلتتىق باسقارۋشى حولدينگى» اق باسقارما توراعاسىنىڭ ورىنباسارى ايگۇل ستاحانقىزى مۇحاماديەۆامەن اڭگىمە

ماقسات – اۋىل شارۋاشىلىعىن دامىتۋعا جاعداي جاساۋ

– ايگۇل ستاحانقىزى, مەملەكەت باس­شىسىنىڭ «قازاقستاننىڭ ءۇشىنشى جاڭ­عىرۋى: جاھاندىق باسەكەگە قا­بى­لەتتىلىك» اتتى قازاقستان حالقىنا جول­­داۋىندا ەلىمىزدىڭ ەكو­نو­مي­كا­لىق ىنتىماقتاستىق جانە دامۋ ۇي­ىم­­ىنا مۇشە-ەلدەردىڭ ستاندارتتا­رى­نا كوشۋى تۋرالى تاپسىرما بار. اۋ­­ىلشارۋاشىلىق تاۋار ون­دى­رۋ­شى­لەرىنىڭ قارجىلاندىرۋعا قول­جە­تىم­دىلىگى ەىدۇ-نىڭ اگرارلىق سەك­توردىڭ با­سەكەگە قابىلەتتىلىگىن با­عالاۋ ول­شەم­دەرىنىڭ ءبىرى بولىپ تا­بى­لا­دى. اگ­رار­لىق نەسيە كور­پو­را­تسيا­سى­نىڭ ء رولى مەن بە­رىل­گەن كور­سەت­كىش­تەرىنە قول جەتكىزۋ ءۇشىن قان­داي جۇ­مىستار اتقارىلىپ جات­قا­نىن ايتىپ بەرسەڭىز؟

– قارجىلاندىرۋعا قولجەتىمدىلىكتى جەڭىلدەتۋ – اسىرەسە ول اۋىلدىق بيزنەسكە قاتىستى بولعان جاعدايدا, قازاقستانداعى جەكە سەكتوردى دامىتۋدىڭ نەگىزگى شارتى. «اگرارلىق نەسيە كورپوراتسياسى» اق 2001 جىلدان باستاپ باسەكەگە قابىلەتتى اۋىل كاسىپكەرلىگىن دامىتۋدى ىنتالاندىراتىن قولجەتىمدى نەسيەلەندىرۋ جۇيەسىن قالىپتاستىرۋ بويىنشا مەملەكەتتىك ساياساتتى جۇزەگە اسىرىپ كەلەدى. 2017 جىلدىڭ 26 جەلتوقسانىنا دەيىن كورپوراتسيا 6868 اگروونەركاسىپتىك كەشەن سۋبەكتىلەرىن 143,4 ملرد تەڭگەگە قارجىلاندىردى. اي­تا كەتۋ كەرەك, وسىدان ءبىر جىل بۇرىن 5000 اۋىلشارۋاشىلىق تاۋار ءوندىرۋشىسىن قار­جىلاندىرۋدىڭ جالپى سوماسى 113 ملرد تەڭگەنى قۇرادى. بۇل 2017 جىلعى كور­سەت­كىشتەن 27%-عا تومەن. 

قازاقستاننىڭ اگروونەركاسىپ كەشە­نىن­دەگى قارجىلاندىرۋعا قول جەتكىزۋ بوي­ىنشا ەىدۇ ساياساتى جونىندەگى نە­گىزگى ۇسىنىس كرەديتتىك سەرىكتەستىكتەر جۇيە­سىن دامىتۋ بولىپ تابىلادى. اگرو­ونەركاسىپ كەشەنىندەگى كرەديتتىك سە­رىكتەستىكتەر ينستيتۋتى دامۋدىڭ وڭ ديناميكاسىن كورسەتىپ وتىر. 2001 جىلدان باست­اپ قازاقستاندا شامامەن 16 مىڭ اۋ­ىلشارۋاشىلىق تاۋار ءوندىرۋشىسىن بى­رىكتىرگەن 193 كرەديتتىك سەرىكتەستىك قۇ­رىلدى. كرەديتتىك سەرىكتەستىكتەردىڭ اۋ­ماقتىق قامتۋى بۇگىندە 93%-دى قۇ­راي­دى. ورتاشا العاندا, 1 كرەديتتىك سەرىكتەستىككە اگروونەركاسىپ كەشەنىنىڭ 2800 سۋبەكتىسى تيەسىلى. ال اۋىلدىق جەر­لەردىڭ بانكتىك قىزمەتتەرمەن گە­وگرا­­فيالىق قامتىلۋى شەكتەۋلى. ياعني ەلى­مىزدە ءبىر ميلليون تۇرعىنعا 130 بانك بو­لىمشەسىنەن كەلەدى. بۇل دەگەنىمىز 7892 ادامعا 1 بولىمشە جۇمىس ىستەيدى دەگەن ءسوز. نەسيەلىك سەرىكتەستىكتەر پايدا بولعان 16 جىل ىشىندە فەرمەرلەرگە 241 ميلليارد تەڭگەنىڭ 40 مىڭ نەسيەسى بەرىلگەن. ەگەر 2001 جىلى ورتاشا قارىز سوماسى 5 ميلليون تەڭگەنى قۇراسا, 2017 جىلى بۇل كورسەتكىش 11 ميلليون تەڭگەنى قۇرادى. 

– 2017 جىلى باستى اگروشارالاردى وتكىزۋگە بولىنگەن بيۋدجەتتىك كرەديت سوماسى 60 ملرد تەڭگەنى قۇرادى. ونىڭ 40 ملرد تەڭگەسىن «اگرارلىق نەسيە كورپوراتسياسى» اق ەكىنشى دەڭگەيلى بانكتەر ارقىلى بەردى. كرەديتتەردى الۋ ءۇشىن پايىزدىق مولشەرلەمەلەر وڭتايلاندىرىلدى ما نەمەسە قانداي دا ءبىر ەرەكشە شارتتار ەنگىزىلدى مە؟ 2017 جىلعى نەسيەلەندىرۋ قورىتىندىسى قانداي؟

– اعىمداعى جىلى كوكتەمگى ەگىس جۇ­مىس­تارىن جۇرگىزۋ ءۇشىن 1811 ءوتىنىش كە­لىپ ءتۇستى. وتىنىمدەر بويىنشا جالپى سوما 75 ملرد تەڭگەنى قۇرادى. بولىنگەن 60 ملرد تەڭگە سوماسىنداعى جەڭىلدەتىلگەن قاراجات تولىعىمەن يگەرىلدى. بيۋدجەتتىك قاراجاتتان بولەك, كوكتەمگى ەگىس جۇمىس­تارى باسقا دا قارجى كوزدەرىنەن, سونىڭ ىشىندە كورپوراتسيانىڭ ءوز قاراجاتى ەسەبىنەن دە قارجىلاندىرىلدى. «كەڭ دالا» باعدارلاماسى بويىنشا 2009 جىل­دىڭ باسىنان بەرى كورپوراتسيا فەر­مەرلەردى 175 ملرد تەڭگەدەن استام سو­ما­عا قارجىلاندىردى. بيىلعى جىلى كوك­تەمگى ەگىس جۇمىستارىنا بەرىلەتىن نەسيە ستاۆكالارى ءبىرشاما تومەندەتىلدى. كورپوراتسيانىڭ تىكەلەي قارىز الۋشىلارى ءۇشىن پايىزدىق مولشەرلەمە 2%-عا (جتسم - 2%-دان باستاپ) دەيىن تومەندەتىلدى. بۇرىن ول 5% بولاتىن. ەگەر قارىز ەكىنشى دەڭگەيلى بانك ارقىلى الىن­سا – 5% (جتسم - 5%-دان باس­تاپ), ال نەسيەلىك سەرىكتەستىكتەر نەمەسە ميكرو­قارجى ۇيىمدارى ارقىلى – 6%-دان (جتسم - 6%-دان باستاپ) جوعارى بول­مايدى.

– اگروونەركاسىپ كەشەنىن دامىتۋ­دىڭ 2017-2021 جىلدارعا ارنالعان مەم­­لەكەتتىك باعدارلاماسىنا سايكەس, «اگرار­لىق نەسيە كورپوراتسياسى» اق بازاسىندا, گەرمانيانىڭ اۋىل شارۋا­شى­لىعىن جانە اۋىلدىق ايماقتارىن دا­مىتۋ بويىنشا قارجى سالاسىنداعى ەڭ تابىستى ينستيتۋتتارىنىڭ ءبىرى – «Rentenbank» اۋىلشارۋاشىلىق بان­كى­­نىڭ ۇلگىسىمەن قارجىلىق ينستي­تۋت­تاردى قورلاندىرۋ تەتىگىن ىسكە اسى­رۋ كوزدەلگەن. «اگرارلىق نەسيە كورپوراتسياسى» اق فەرمەرلەرگە كرەديت بەرۋ ءۇشىن ەكىنشى دەڭگەيلى بانك­تەردى, كرە­ديتتىك سەرىكتەستىكتەردى, ميكرو­قار­جى ۇيىمدارى مەن ليزينگتىك كوم­­پانيالاردى قورلاندىرماق. ال اوك سۋبەكتىلەرىن تىكەلەي نەسيەلەۋدى ازاي­تۋ ءۇشىن قانداي شارالاردى قولعا الاسىزدار؟ 

– 2017 جىلعى ماۋسىم ايىندا كورپوراتسيا جانە «Rentenbank» ىنتىماقتاستىق جانە قارجىلىق تاۋەكەلدەردى باسقارۋداعى تاجىريبەلەرىمەن الماسۋ جونىندە ۋاع­د­ا­لاستى. الەمدىك جەتەكشى رەيتينگتىك اگەنتتىكتەر – Moody ‘s Investors Service, Standard & Poor ‘s, Fitch Ratings-تەردىڭ باعالاۋى بويىنشا «Rentenbank» ەڭ جوعارى (ااا) ۇزاق مەرزىمدى رەيتينگىنە يە بولعان. بۇل كورسەتكىش گەرمانيا فەدەراتيۆتىك رەسپۋبليكاسىنىڭ بۇكىل مەملەكەتتىك رەيتينگىنە سايكەس كەلەدى. نەگىزى قالانعان ساتتەن باستاپ «Rentenbank» بيۋدجەتتىك قارجىلاندىرۋدان جوسپارلى تۇردە بىرتە-بىرتە الشاقتاي باستادى. 20 جىل وتكەن سوڭ حالىقارالىق كاپيتال نارىعىنان اقشا تارتا وتىرىپ مەملەكەتتىك قارجىدان تولىعىمەن تاۋەل­سىز بولدى. بۇگىن «Rentenbank» تىكە­لەي كرەديت بەرۋمەن اينالىسپايدى. ول قارجى ينستيتۋتتارىن قورلاندىرىپ, سول ارقىلى اگروونەركاسىپتىك كەشەنگە كرەديت بەرۋ نارىعىنداعى باسەكەلەستىكتى ىنتا­لاندىرا ءتۇستى. گەرمانيانىڭ بيۋد­جەتىنەن تاۋەلسىز بولا وتىرىپ, بانك اوك سالاسىنداعى مەملەكەتتىك ساياساتقا سايكەس قارجىلاندىرۋدى جۇزەگە اسىرادى.

وسىعان وراي, قازاقستان اگروبيزنەسىن نەسيەلەۋشى كورپوراتسيا ءۇشىن «Renten­bank»-ءتىڭ كوپجىلدىق تاجىريبەسى وتە پايدالى بولدى. جاڭا دامۋ ستراتەگياسىنا ساي­كەس اگرارلىق نەسيە كورپوراتسياسى 2026 جىلعا دەيىن قارىز الۋشىلاردى تىكەلەي قارجىلاندىرۋدان الشاقتاپ, ەڭ تومەنگى دەڭگەيگە دەيىن ازايتپاق. تاياۋ جىلدارى كورپوراتسيا فەرمەرلەرگە كرەديت بەرۋ ءۇشىن ەكىنشى دەڭگەيلى بانكتەردى, كرەديتتىك سەرىكتەستىكتەردى, ميكروقارجى ۇيىمدارى مەن ليزينگتىك كومپانيالاردى قورلاندىرىپ, جوسپارلى تۇردە اوك سۋبەكتىلەرىن تىكەلەي نەسيەلەۋدى تومەندەتپەك نيەتتە. 2016 جىلى قارجى ينستيتۋتتارى ارقىلى قورلاندىرۋ 49%-دى قۇرادى, بۇل اعىمداعى جىلدىڭ كور­سەت­كىشىنەن 13%-عا تومەن. كرەديتتىك سەرىك­تەس­تىكتەر جەلىسى بو-
يىنشا كورپوراتسيا شا­رۋالاردى 48,2 ملرد تەڭگەگە, ەكىنشى دەڭ­گەيلى بانكتەردى قورلاندىرۋ ارقىلى 31,1 ملرد. تەڭگەگە قارجىلاندىردى. ال ميكروقارجى ۇيىمدارى ارقىلى – 6,7 ملرد تەڭگە, ليزينگتىك كومپانيالار ارقىلى 799 ملن تەڭگە سوماسىندا قارجىلاندىردى. جو­عارىدا ايتىپ وتكەندەي, كورپوراتسيا كرە­­ديتتىك سەرىكتەستىكتەردى 16 جىلدان بە­رى قارجىلاندىرىپ كەلەدى. اۋىلدىق قار­­جىلىق ينفراقۇرىلىمدى دامىتۋدىڭ بىر­نەشە نەگىزگى ارتىقشىلىقتارى بار. 

بىرىنشىدەن, اۋماقتىق قامتۋ, سەبەبى قارجى ينستيتۋتتارى تىكەلەي اۋىلدىق ەلدى مەكەندەردە ورنالاسقان.

ەكىنشىدەن, اۋىلدىق كرەديت بەرۋ نارىعىندا باسەكەلەستىكتى دامىتۋ. كرە­ديت­تىك سەرىكتەستىكتەر, ميكروقارجى ۇيىم­دارى, ەكىنشى دەڭگەيلى بانكتەر جانە ليزي­نگتىك كومپانيالار باسەكەلەستەرىنەن گورى تيىمدىرەك جاعدايدا بولعاندىقتان پايىزدىق مولشەرلەمەلەرىن تومەندەتە باستايدى. كليەنتتەر ءۇشىن كۇرەس اۋىلدا نەسيەلەندىرۋ سالاسىندا نارىقتىق قاتىناستاردى قالىپتاستىرۋعا اكەلەدى. 

تىكەلەي قارجىلاندىرۋدىڭ ازايۋىنا جەكەمەنشىك قارجى كومپانيالارىنىڭ بۇل نارىقتى باعىندىرا الۋ-الماۋى دا اسەر ەتەدى. باستىسى ولار تەك كولەم ما­سە­لەسىندە عانا ەمەس, اوك-ءتى دامىتۋعا مەم­لەكەت بەلگىلەگەن باسىمدىقتار شەڭبەرىندە دە دايىن بولۋى ءتيىس. 

بۇگىنگى كۇنى «ياسسى» (وقو) جانە «تسەلينوگراد» (اقمولا وبلىسى) كرەديتتىك سەرىك­تەستىكتەرى «اا» رەيتينگىنە يە. بۇل كرەديتتىك جەلى مولشەرىن شەكتەپ, تۇپكى قا­رىز الۋشىلاردىڭ دەربەس قارجى­لان­دىرۋعا ليميت قويۋدى قاراس­تىرادى. 

– نەسيە الۋ ءۇشىن اوك سۋبەك­تى­لەرىنىڭ جىبەرگەن قۇجاتتارىن ونلاين-رە­جىمدە قابىلدايتىن جانە وڭدەيتىن اۆ­توماتتاندىرىلعان جۇيە تۋرالى ايتىپ بەرسەڭىز؟

– وزدەرىڭىزگە بەلگىلى, «قازاگرو» حول­دينگى ەلىمىزدىڭ اۋىلشارۋاشىلىق تاۋار ون­دى­رۋشىلەرى ءۇشىن كرەديت رەسۋرس­تا­رىنىڭ قول­جەتىمدىلىگىن كەڭەيتۋ جونىندەگى ساياسا­تىن جۇرگىزىپ كەلەدى. مىسالى, ءبىزدىڭ ەن­شىلەس كومپانيالاردىڭ كرەديتتىك ونىم­دەر لەگى كەڭەيۋدە. اۋىلداعى بيزنەستى قار­جىلاندىرۋ ءۇشىن ميكروقارجى ۇيىم­دارى مەن كرەديتتىك سەرىكتەستىكتەردى قورلاندىرۋ جۇزەگە اسىرىلۋدا. ەكىنشى دەڭگەيلى بانكتەردى اگرارلىق سەكتورعا تارتۋ بويىنشا ۇلكەن جۇمىس اتقارىلىپ وتىر. وسى باعىتتا حولدينگتىڭ نەسيەلىك وتى­نىمدەردى جيناۋ جانە وڭدەۋدىڭ اۆتو­ماتتاندىرىلعان جۇيەسىن ەنگىزۋى وتە ورىن­دى. بۇل جۇيەنىڭ ەرەكشەلىگى نەدە؟ قارىز الۋشى مەملەكەتتىك نەمەسە ورىس تىلدەرىندە, نەسيە ۇسىناتىن حولدينگ كومپانيالارىنىڭ كەڭسەلەرىنە بار­ماي-اق, ۋاقىتىن جانە قارجىلىق شى­عىندارىن ەداۋىر قىسقارتادى. ياعني نەسيە نەمەسە ليزينگ الۋ ءۇشىن ءوتىنىمدى ونلاين رەجىمدە بەرە الادى. سونىمەن قاتار فەرمەر جاڭا تەحنولوگيا ۇسىناتىن مۇمكىندىكتەردى پايدالانا وتىرىپ, ءوزىنىڭ «جەكە كابينەتىندە» وتىرىپ-اق ءوتىنىمنىڭ قارالۋىن قاداعالاۋعا, كەرى بايلانىس جاساۋعا مۇمكىندىك الادى. ەنگىزىلىپ جاتقان جۇيە «قازاگرو» كومپانيالار توبى بويىنشا كورسەتىلەتىن قىزمەتتىڭ اشىقتىعى مەن ىڭعايلى پروتسەستى عانا ۇسىنىپ قويمايدى, سونداي-اق بيۋروكراتيالىق پروتسەدۋرالاردى, سىبايلاس جەمقورلىق فاكتورلارىن ازايتادى. 

ەلەكتروندى فورماتتاعى نەسيە ءوتىنىمىن بەرۋ پروتسەسى ءۇش قادامنان تۇرادى: كليەنت «قازاگرو» ۇلتتىق حولدينگىنىڭ ينتەرنەت-پورتالىندا ماقساتى مەن باعدارلاماسىن تاڭدايدى. سوسىن قۇقىقتارى بەلگىلەنگەن قۇجاتتاردى تىركەيدى, تاڭداعان كرەديت بەرۋ شارتتارىن تەكسەرەدى دە جىبەرەدى. سودان كەيىن جيناقتالعان ەلەكتروندى نەسيە ءوتىنىمى ءتيىستى ەنشىلەس ۇيىمعا تۇسەدى. قارىز الۋشى كرەديتتىك ءوتىنىمىنىڭ قالاي قارالىپ جاتقانىن جانە ناتيجەلەرىن ءبىلۋ ءۇشىن حولدينگتىڭ پورتالىنا كىرىپ, «جەكە كابينەتىندە» باقىلاي الادى. بۇدان باسقا, قاجەت بولعان جاعدايدا كرەديتتىك مەنەدجەر كليەنتكە «ونلاين-رەجىمدە» حابارلاما جىبەرەدى. تۇتىنۋشى كرەديتتىك ءوتىنىمىن قۇجاتتارمەن تولىقتىرا الادى. ەلەكتروندى جۇيەنى ەنگىزۋ «قازاگرو» ماماندارىنا قۇجاتتاردى ەلەكتروندى ۇلگىدە الۋعا, جوبالاردى قاراۋ مەرزىمىن ازايتۋعا, شارۋالاردىڭ ء«بىر تەرەزە» ءپرينتسيپى بويىنشا قىزمەت كورسەتۋگە كوشۋگە, ياعني ونى اۆتوماتتاندىرۋعا مۇمكىندىك بەرەدى. نەسيەلىك وتىنىمدەردى جيناۋ جانە وڭدەۋ جۇيەسىن پايدالانۋعا ىڭعايلى بولۋى ءۇشىن فەرمەرلەرگە كومەك رەتىندە حولدينگ ادىستەمە-نۇسقاۋلىق دايىندادى. ونى «قازاگرو» ينتەرنەت-پورتالىنان كورۋگە جانە وزىڭىزگە جۇكتەپ الۋىڭىزعا بولادى. 

– ايگۇل ستاحانقىزى, كەزىندە كورپوراتسيا اۋىلدىق كاسىپكەرلەرگە ءوندىرىستىڭ قارجى سەكتورىنا ءوتىپ, ساۋاتتى مەنەدجەرلەر بولۋىنا كومەكتەسكەن درايۆەر ءرولىن اتقاردى. 2000-شى جىلداردىڭ باسىنداعى جانە قازىرگى فەرمەرلەردىڭ ايىرماشىلىعى بار ما؟ ولارمەن جۇمىس ىستەۋ بارىسىندا كوم­پانيادا قيىندىقتار تۋىنداعان جوق پا؟

– كەزىندە, بۇدان 17 جىل بۇرىن فەرمەرلەر جاڭا قارجى قۇرالدارىمەن العاش تانىستى. الايدا ونى پايدالانا وتىرىپ ءوز بيزنەسىن ايتارلىقتاي جاقسارتۋ وڭاي بولعان جوق. پروبلەما قارجىلىق ساۋاتتىلىقتا عانا ەمەس, سونداي-اق تەرمينولوگيالىق بىلىكتىلىكتە دە بولدى. بۇگىنگى فەرمەرلەردىڭ كوپشىلىگى – بيزنەس-جوسپار جاساۋعا قابىلەتتى, تاۋەكەلدەردى ەسەپتەۋ, كرەديت بەرۋشى كومپانيالاردىڭ نەعۇرلىم قولايلى شارتتارىن تاڭداي بىلەتىن ساۋاتتى مەنەدجەرلەر. بۇگىندە شارۋالار ەلىمىزدىڭ نارىعىن زەرتتەيدى, جاڭالىقتاردى قاداعالايدى, كورمەلەرگە, فورۋمدارعا قاتىسادى. وندا ءوزارا جانە شەتەلدىك ارىپتەستەرىمەن تاجىريبە الماسادى. ءبىز قازاقستاندىق فەرمەرلەردىڭ بەلسەندىلىگىن كورىپ وتىرمىز. بۇل ءبىزدى قۋانتادى. 
اگروونەركاسىپتىك كەشەن سۋبەكتىلەرى ءۇشىن رەسپۋبليكانىڭ بارلىق وبلىستارىندا عىلىمي-پراكتيكالىق سەمينارلار وتكىزىپ جۇرگەن «اتامەكەن» ۇكپ-نىڭ اگروبىلىكتىلىك ورتالىعىنىڭ جۇمىس ىستە­گە­نىنە ەكى جىل بولدى. كورپوراتسيا حا­لىقارالىق سەرىكتەس-ينستيتۋتتارمەن, «اتا­مەكەن» ۇكپ, قاۋىمداستىقتار جا­نە باسقا دا سالالىق ۇيىمدارمەن ىن­تى­ماقتاسىپ, ءوزىنىڭ بازاسىندا بىلىكتىلىك ورتالىعىن قۇرۋدى جوسپارلاپ وتىر. جاڭادان باستاعان فەرمەرلەر ءۇشىن نەسيە رەسىمدەۋ كەزىندەگى نەگىزگى پروبلەما – كەپىل م ۇلىكتىڭ بولماۋى نەمەسە باعالاۋ قۇنىنىڭ تومەن بولۋى. بىراق كورپوراتسيادا جانە كرەديتتىك سەرىكتەستىكتەردە شارۋاشىلىق عيماراتتار, جەر, اۋىل­شا­رۋاشىلىق تەحنيكاسى جانە ت. ب. دۇنيەلەر كەپىل رەتىندە قابىلدانادى. ال كرەديتتىك وتىنىمدەردى قاراۋ مەرزىمدەرىنە كەلەتىن بولساق, بۇل جەردە ءتۇسىندىرىپ كەتەتىن نارسە, اگرارلىق نەسيە كورپوراتسياسى – ەكىنشى دەڭگەيلى بانكتەر سياقتى قارجى ينستيتۋتى. كەز كەلگەن بانك كرەديت بەرمەستەن بۇرىن قارىز الۋشىنىڭ نەسيەلىك تاريحىن, قارجىلىق ءال-اۋقاتىن تەكسەرەدى. ويتكەنى كرەديتتىك تاۋەكەلدەر دەگەن تۇسىنىك بار. كەيدە قايتارىمسىز نەسيەلەر, قارجىنى ماقساتسىز پايدالانۋلار بولادى. 
بۇرىن اۋىلدا جۇمىس ىستەۋدىڭ قادىرى, بەدەلى جوق بولىپ سانالاتىن. بۇگىن­دە باسقاشا ءۇردىس بايقالادى. قالا تۇر­عىن­دا­رى مەگاپوليستەردى تاستاپ, اۋىلدا بيز­نەس اشۋعا كەتىپ جاتىر. ءبىلىمدى جاس ازا­ماتتاردىڭ كوپ سالىمداردى تالاپ ەت­پەيتىن اۋىل بيزنەسىنە جاڭا يدەيالار­مەن بارىپ جاتقانى قۋانتادى. 2017 جى­لى اۋىل شارۋاشىلىعىنداعى جاڭا كا­سىپورىنداردىڭ سانى ارتىپ, مىڭنان اس­تى. جاڭادان اشىلعان كومپانيالاردىڭ كوپ­تىگىنەن اگروونەركاسىپ كەشەنى سالاسى ۇز­دىكتەردىڭ قاتارىندا. بۇل ادامداردىڭ اۋ­ىلدىق جەرلەردە بيزنەس اشۋعا قۇل­شى­نىسىنىڭ جارقىن ۇلگىسى. اۋىل شا­رۋاشىلىعىنا نەسيە بەرۋ جۇيەسى شىق­قان جىلداردان باستاپ قالىپتاسقان كور­پوراتسيانىڭ باستى جۇمىس قاعيداسى – فەرمەرلەرمەن ارقاشان تىكەلەي, اشىق بايلانىستا بولۋ, ءتۇسىنىسۋ. ەڭ الدىمەن, ولارعا قازاقستاننىڭ اۋىل شارۋاشىلىعى سالاسىن كوتەرۋ ءۇشىن بارىنشا جايلى, ىڭعايلى جاعداي جاساۋ.

– اڭگىمەڭىزگە راحمەت.

اڭگىمەلەسكەن
ارنۇر اسقار,
«ەگەمەن قازاقستان»
 

سوڭعى جاڭالىقتار