دۇنيە جۇزىنە تاراعان ءجۇز ميلليون فوتو
ءاۋ باستا استاناداعى كورمەگە 2 ميلليون ادام كەلەدى دەپ بولجانعان, الايدا بۇل كورسەتكىش 4 ميلليونعا جەتىپ جىعىلدى.
ۇيىمداستىرۋشىلار كەشەن اۋماعىنا كىرىپ-شىققان قوناقتار سانى 25 ميلليوننان اسقانىن مالىمدەدى. قالاشىق قۇرىلىسىنا
1 400 قازاقستاندىق كومپانيا قاتىسىپ, ماتەريالدارىن ۇسىنعان, جۇمىستارىنا قاتىسقان. ولار 640 ملرد تەڭگەنىڭ قاراجاتىن يگەردى. قوناق ۇيلەردىڭ, مەيرامحانالاردىڭ, دۇكەندەر مەن كونتسەرت زالدارىنىڭ بارلىعى تولدى. بۇل استانالىق بيزنەستى ىلگەرىلەتىپ, قالا قازىناسىنا قاراجات اكەلدى. ال كورمە كورەرمەندەرىنىڭ اراسىندا ەلىمىزدىڭ تۇكپىر-تۇكپىرىنەن, الەمنىڭ 185 مەملەكەتىنەن ادامدار بولدى.
«تۋريستىك سەكتور جاندانا ءتۇستى. تۋروپەراتورلاردىڭ قىزمەتىنە دەگەن سۇرانىس 1,8 ەسە ارتتى. استانادا كاسىپكەرلىك سۋبەكتىلەردىڭ سانى 10 پايىزدان استامعا كوبەيدى. ەلوردا بيۋدجەتىنە قىزمەت كورسەتۋ سالاسىنان تۇسكەن سالىق 1,2 ەسە ءوستى. قازاقستاننىڭ استاناسى بۇكىل الەمنىڭ نازارىن وزىنە اۋداردى», دەگەن بولاتىن ەلباسى. ءيا, كورمە وتكەن 3 ايدا 33 مىڭ ءارتىس استانادا ونەر كورسەتىپ, 4,5 مىڭ ەرىكتى ەڭبەك ەتتى. قوناقتار 100 ملن فوتوسۋرەت ءتۇسىردى, كورمە اۋماعىندا تابىسقان 88 جۇپ وتباسىن قۇراپ, جاڭا ءومىر باستاعان.
تابىستى تەحنولوگيالار تاڭداپ الىندى
ەندى ەكسپو-نىڭ ەلگە بەرگەن, بەرەتىن پايدالارىن تارقاتىپ كورسەك. قازاقستان كورمە پاۆيلوندارىنا قويىلعان 105 شەتەلدىك جانە 28 وتاندىق تەحنولوگيانى ىرىكتەپ العان. ونىڭ 27-ءسى مۇناي مەن گازعا, 7-ەۋى كومىر ونەركاسىبىنە, 63-ءى ەلەكتر ەنەرگەتيكاسى مەن ەنەرگيانى ۇنەمدەۋگە, 36-سى ەكولوگيا سالالارىنا تيەسىلى ەكەن. ەنەرگەتيكا ءمينيسترى قانات بوزىمباەۆتىڭ ايتۋىنشا, قازىرگى تاڭدا اكىمدىكتەر زاماناۋي تەحنولوگيالاردى ەنگىزۋ ماقساتىندا 40 جوباعا قىزىعۋشىلىق تانىتقان. ونىڭ تورتەۋىن كەلەسى جىلى يگىلىككە جاراتىپ ۇلگەرمەك. ال ۇلتتىق كومپانيالار تاڭداپ العان 15 تەحنولوگيانىڭ ەكەۋى ەندىگى جىلى قولعا الىنادى. «مۇناي مەن گاز سالاسىندا رەسەي, اقش, قىتاي جانە فينليانديادان 7 تەحنولوگيا انىقتالدى. ونىڭ ىشىندە وبلىس اكىمدىكتەرى 3 تەحنولوگيانى, كومپانيالار 4 تەحنولوگيانى تاڭدادى», دەدى مينيستر.
ەلەكتر ەنەرگەتيكاسى باعىتىندا 35 تەحنولوگيا انىقتالسا, اكىمدىكتەر ونىڭ 26-سىنا كوز تىككەن. ال «قازاتومونەركاسىپ», «ەمبىمۇنايگاز», «قازترانسويل» جانە كەگوك كومپانيالارى 9 جوبانى جۇزەگە اسىرۋعا نيەتتى. كومىر ءوندىرۋ باعىتىندا سولتۇستىك قازاقستان وبلىسى اكىمدىگى مەن «سامۇرىق-ەنەرگو» كومپانياسى ءبىر-ءبىر تەحنولوگيا تاڭدادى. ەكولوگيا باعىتىندا اكىمدىكتەر 10 جوبانى ەنگىزۋدى جوسپارلاۋدا.
ەنەرگەتيكا ۆيتسە-ءمينيسترى ماعزۇم مىرزاعاليەۆتىڭ ايتۋىنشا, جاڭا جوبالاردىڭ ارتىقشىلىقتارى كوپ. ماسەلەن, گەرمانيالىق ءبىر تەحنولوگيا ەلەكتر ەنەرگياسىن الىسقا تاسىمالداعاندا قۋات كوزدەرىنىڭ ءبىراز بولىگىن ۇنەمدەۋگە مۇمكىندىك بەرەدى. «قازاقستاننىڭ ەنەرگەتيكالىق جۇيەسىنە ونداي تەحنولوگيا اۋاداي قاجەت. سەبەبى تەرريتوريامىز كەڭ. بۇدان بولەك نەمىس پاۆيلونىندا گەوتەرمالدى تەحنولوگيا تانىستىرىلعان بولاتىن. ونىڭ كومەگىمەن جەراستى سۋلارى مەن توپىراقتان ەنەرگيا الۋعا بولادى. زەرتتەۋلەرگە سايكەس, ەلىمىزدە وسى ساناتتاعى ەنەرگيا قورى بارشىلىق», دەگەن ول ىرىكتەلگەن جوبالار ىشىندەگى بەلارۋستىك «تۋربوسفەرا» جايىندا دا باياندادى. ونىڭ ارقاسىندا مۇناي-گاز كەندەرىندە گازدىڭ قىسىمىن بارىنشا ازايتىپ, ەنەرگيا وندىرۋگە بولادى.
«اعىن سۋلاردى تازارتۋعا ارنالعان فين تەxنولوگياسى نەگىزىندە سۋدى تازارتىپ قانا قويماي, تۇبىندەگى لايدى تىڭايتقىش رەتىندە قولدانۋعا بولادى. قازىر ول جان-جاقتى زەردەلەنۋدە. فينليانديانىڭ تاعى ءبىر تەحنولوگياسىن «قازگيدرومەت» سىناقتان وتكىزۋگە كىرىستى. «كوگىلدىر كومىر» اتتى پولياك تەxنولوگياسى قورشاعان ورتاعا شىعارىلاتىن زياندى قالدىقتاردى 80 پايىزعا تومەندەتەدى. كومىردىڭ قىزۋىن دا ءتيىمدى پايدالانۋعا مۇمكىندىك بەرەدى. بىزگە مۇنداي جوبا اسا قاجەت», دەيدى م. مىرزاعاليەۆ.
ەۋروپا ەسىگىنەن ەركىن ەنەمىز
ەكسپو-نىڭ تاعى ءبىر پايداسى – ەۋروپا ەلدەرى قازاقستان ازاماتتارى ءۇشىن ۆيزالىق رەجىمدى جەڭىلدەتپەك. سىرتقى ىستەر مينيسترلىگى كونسۋلدىق قىزمەت دەپارتامەنتىنىڭ ديرەكتورى ارداق ماديەۆتىڭ مالىمەتىنشە, قازىرگى تاڭدا وسى باعىتتا كەلىسسوزدەر جۇرگىزىلۋدە. «بۇل – وتە اۋىر جۇمىس. وسى ورايدا قول جەتكىزگەن جەتىستىكتەرىمىز دە جوق ەمەس. بيىل قىركۇيەك ايىندا بريۋسسەلدە ەۋروپا وداعىنىڭ ۆيزالىق ساياسات جونىندەگى جۇمىس توبى وتىرىس وتكىزگەن ەدى. سول جەردە توپ مۇشەلەرى قازاقستان ازاماتتارى ءۇشىن ۆيزالىق تالاپتاردى جەڭىلدەتۋدى قولدادى. كەلىسسوزدەر كەزىندە ەۋروپا كوميسسياسىنىڭ ىشكى ىستەر جانە كوشى-قون ديرەكتوراتىنىڭ باسشىسى مارتا سيگان اتالعان شەشىمگە استاناداعى ەكسپو كورمەسىنىڭ ءساتتى ءوتۋى دە وڭ اسەرىن تيگىزگەنىن جەتكىزدى. سەبەبى كورمەگە ەۋروپا ەلدەرى دە قاتىستى», دەدى ول.
سودان بەرى ەۋروپا ەلدەرى ۆيزالىق رەجىمدى جەڭىلدەتۋ باعىتىندا تىكەلەي كەلىسسوزدەر بويىنشا ماندات قالىپتاستىرۋعا كىرىستى. ءبىرىنشى كەزەكتە قازاقستان ازاماتتارى ءۇشىن شەنگەن ۆيزاسىن الۋعا قاجەتتى قۇجاتتار سانى قىسقارىپ, وتىنىشتەردى كەرى قايتارۋ كورسەتكىشى تومەندەمەك. كونسۋلدىق الىمنىڭ كولەمىن ازايتۋ ماسەلەسى دە قارالۋ ۇستىندە.
P.S. جاقىندا «استانا-ەكسپو-2017» تۋريستىك ايماعى اشىلىپ, ەلوردا تۇرعىندارى مەن قوناقتارىنا قىزمەت ەتە باستادى. وندا «نۇر الەم» پاۆيلونى, تاقىرىپتىق پاۆيلوندار, ۇزدىك تاجىريبە ايماعى جانە ارت-ورتالىق كەلۋشىلەرگە كورمە جادىگەرلەرىن تانىستىرادى. سونىمەن قاتار ەلىمىزدىڭ جاڭاجىلدىق باس شىرشاسى دا, ەڭ ۇلكەن مۇز ايدىنى دا وسى جەردە. ياعني ەكسپو-نىڭ پايداسى ءال-ءازىر تۇگەسىلمەيدى, جالعاسا بەرەدى, جالعاسا بەرەدى...
اسحات رايقۇل,
«ەگەمەن قازاقستان»
