ەلگە ەل قوسىلسا – قۇت

«تاعدىردىڭ جازۋىمەن الەم­نىڭ ءار شالعايىندا تارىداي شا­شىراپ جۇرگەن قانداستارىمىز­دىڭ تۋعان ەلىمىزدىڭ اسپانىندا تاۋەلسىزدىكتىڭ كوك بايراعى جەلبىرەگەن ساتتە قاراشاڭىراق – قازاقستانعا اتبا­سىن بۇرعانى بارشاعا ءمالىم. سودان بەرى جي­ىر­ما جىل وتە شىقتى. وسى ۋاقىت ىشىندە كوش كولىكتى بولىپ, 300 مىڭ وتباسى اتاجۇرتقا ورالدى, حالقىمىزدىڭ سانى 1 ميلليوننان استام اداممەن تولىقتى. جالپىعا قولجەتىمدى دەرەكتەرگە سۇيەنسەك, ءالى بەس ميلليون قازاق جاتجۇرتتا ءجۇر. مۇنىڭ ءوزى الدا اتقارىلار جۇمىستىڭ دا اۋقىم­دى ەكەنىن اڭعارتادى. «ەلگە ەل قوسىلسا – قۇت», ەگەر ءبىز حالقىمىزدى تاياۋداعى ۋاقىت­تا جيىرما ميلليونعا جەتكىزۋ جونىندەگى مەملەكەتتىك ساياساتتى جۇزەگە اسىرامىز دەسەك, ەڭ ال­دىمەن, ورالمانداردى ورنالاس­تىرۋ­دىڭ وڭتايلى جولدارىن قا­راستىرىپ, وزگە ورتادان كەلگەن اعايىننىڭ ءوز ەلىنە تەز ءسىڭىسىپ كەتۋى ءۇشىن قولدان كەلگەننىڭ ءبارىن جاساۋىمىز كەرەك. بۇل رەتتە اتقارىلىپ جاتقان ىستەر از ەمەس. ول ءۇشىن بۇگىنگى تاڭدا ورالمان­داردى الەۋمەتتىك قولداۋ ماقسا­تىنا رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتتەن جىل سايىن ورتا ەسەپپەن 16 ميلليارد تەڭگە قارجى ءبولىنىپ وتىر­عانىن ايتساق تا جەتكىلىكتى. دەسەك تە, سوڭعى جىلدارى كوشتىڭ ىركىلىپ قالعانى, سونىڭ ايعاعىن­داي, ءبو­لىن­گەن كۆوتانىڭ جىلما-جىل ورىن­دالماي وتىرعانى دا شىن­دىق. وعان سەبەپ بولىپ وتىر­عان جايلار از ەمەس. سولار­دىڭ ءبارىن تىزبەلەمەي, «نۇرلى كوش» باعدار­لاماسى اياسىندا سالىنعان ورالماندار قالاشىقتارىنا قا­تىس­تى جاعدايعا نازار اۋدارعىم كەلەدى. ناقتى ايتساق, وسىدان ەكى جىلداي بۇرىن قىزىلجار ءوڭىرىن­دە «بايتە­رەك» اۋىلى ومىرگە كەلگەن ەدى. قازىر مۇندا 121 ورالمان وتباسى تۇرىپ جاتىر. بىراق ولاردىڭ بىردە-بىرەۋى ءالى كۇنگە دەيىن «تۇرعىن ءۇي قۇرىلىس جيناق بانكى» اكتسيونەرلىك قوعامىمەن كەلىسىم-شارتقا وتىرعان جوق. ءسويتىپ, ۇكىمەت قاۋ­لى­سىمەن بەكىتىلگەن تۇرعىن ءۇي­لەردى ساتۋ ەرەجەسى بۇزىلىپ وتىر. ال مۇنىڭ اياعى «نۇرلى كوش» باعدارلاماسىندا كوزدەلگەن قار­جىنى قايتارۋدى قيىنداتاتىنى ءسوزسىز. وسىعان وراي پروكۋراتۋرا ورگاندارى ورال­مان وتباسىلا­رىنىڭ بۇل ۇيلەردە تۇرۋىنىڭ زاڭدىلىعى تۋرالى ماسەلە كوتە­رۋدە. سودان بەرى دە جاعداي وزگەرە قويعان جوق. ورالماندار ۇيلەردىڭ باعا­سى قىمبات, كوبىمىز جۇمىسسىز ءجۇرمىز, ەڭبەكاقىمىز ماردىم­سىز, العان ءۇيىمىز ءۇشىن اي سايىن 31800 تەڭگە تولەپ وتىرۋعا شا­مامىز جوق دەگەندى العا تارتۋدا. قالاي بولعان كۇندە دە, قول­دانىستاعى تۇرعىن ءۇي زاڭنا­ما­سىنا سايكەس وزىنە بەرىلگەن تۇر­عىن ءۇيدىڭ قۇنىن وتەۋ جونىندەگى مىندەتتەمەسىن ورىنداماعان باع­دار­لاماعا قاتىسۋشى ءۇيدى بو­ساتۋعا ءتيىس. ەگەر ول مۇنداي قا­دامعا ەرىكتى تۇردە بارماسا, ءما­سەلە سوت ارقىلى شەشىلەدى. قازىر «بايتە­رەك» اۋىلىنىڭ تۇرعىن­دارىنىڭ وسىنداي تۇيىققا تىرەلىپ وتىرعان جايى بار. ودان شىعار جول قايدا؟ وسى ماسە­لەمەن تىكەلەي اينالىسىپ وتىر­عان مامانداردىڭ پىكىرىنشە, وسى اراعا كوشىپ كەلىپ قالعان ورال­مانداردى ورنالاس­تىرۋدى وڭتاي­لاندىرۋ ءۇشىن قازاق­ستان رەسپۋب­ليكاسى ۇكىمە­تىنىڭ 2009 جىلعى 8 مامىردا قابىلداعان № 674 قاۋلىسىمەن بەكىتىلگەن «نۇرلى كوش» باعدار­لاماسىن رەتتەيتىن قولدانىستاعى زاڭنامالىق اكتىلەرگە وزگەرىستەر ەنگىزىپ, تۇرعىن ءۇي قۇنىن وتەۋ مەرزىمىن ەكى جىلعا شەگەرۋ كەرەك. وسى ۋاقىت ىشىندە باعدارلاماعا قاتىسۋ­شى­لار ازاماتتىعىن الىپ ەڭبەككە ورنالاسادى, ءبىر سوزبەن ايتقان­دا, جەرگىلىكتى جاعدايعا بەيىمدەلىپ ۇلگەرەدى. سونداي-اق, ورالمان باۋىرلا­رىمىزدى جۇمىسپەن قامتاماسىز ەتۋ ماسەلەسى دە ويلاستىرىلىپ, ولاردىڭ بالالارى ءۇشىن مەكتەپ, بالاباقشا سالۋ جەدەل قولعا الىنسا, نۇر ۇستىنە نۇر بولار ەدى. ۇكىمەتتىڭ وسى ماسەلەگە نازار اۋدارۋى اۋاداي قاجەت. جاراسباي سۇلەيمەنوۆ, ءماجىلىس دەپۋتاتى.