اكىم ەسەپ بەردى. ەل نە دەدى؟

جاڭا جىل باستالىسىمەن-اق اكىم-قارالار حالىق الدىندا ەسەپ بەرىپ, اكىمدىكتەر ابىر-سابىر كۇي كەشىپ, قىزۋ ناۋقان وتۋدە. سو­لار­­دىڭ اراسىندا حالىق الدىنا شىققان الماتى قالاسى بوس­تاندىق اۋدانىنىڭ اكىمى زاۋرەش امانجولوۆانىڭ قوبالجۋى زاڭ­دىلىق. كۇڭگەيدەگى باس قالاداعى جالعىز نازىك جاندى اكىم بول­عان­دىقتان, ءارى بۇعان دەيىن باسقارعان دەنساۋلىق ساقتاۋ سالاسىنا قان جۇگىرتىپ, ءبىراز جۇمىس تىندىرعان ۇيىمداستى­رۋشىلىق قابى­لە­تىن, تالاپشىلدىعىن, ەڭبەكقورلىعىن ەسكەرگەن بولۋى كەرەك, قالا اكى­مى شاھارداعى ەڭ ءىرى دە اۋقىمدى اۋداندى وعان سەنىپ تاپسىرعان-دى. “ەڭبەك ەتپەسەڭ – ەلگە وكپەلەمە, ەگىن ەكپەسەڭ – جەرگە وكپەلەمە” “ بۇرىنعى اۋدان اكىمى ا.كاري­مولديننىڭ ەستافەتاسىن ودان ءارى جالعاستىرىپ, ەل باسقارۋداعى قا­رىم-قابىلەتىن, وجەتتىگىن, ىسكەرلىگىن كورسەتە بىلگەن ز.امانجولوۆا اۋ­داننىڭ جەتى كۇنگە جوسپارلانعان اۋ­داننىڭ 2009 جىلعى ەكو­نومي­كا­لىق-الەۋمەتتىك دامۋىنىڭ قورى­تىن­دىلارى بويىنشا ەسەبىنىڭ ال­عاش­قىسىن ورتالىق كلينيكالىق ەمحانادا وتكىزسە, سوڭعىسىن بوس­تان­دىق اۋداندىق اكىمدىگىندە ۇيىمداستىردى. سونىمەن, وتكەن 2009 جىلدىڭ ءال­ەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق دامۋ ۇدەرىستەرى ىشىندەگى وڭ ناتيجە­لەرىنىڭ ءبىرى رەتىندە 12 اي ىشىندە بيۋدجەتكە سالىقتار مەن تولەمدەردىڭ ءتۇسۋى بويىنشا بولجام 101 پايىزعا (112,2 ملرد. تەڭگە), رەسپۋبليكالىق بيۋدجەت 100,7, جەر­گىلىكتى بيۋدجەت 101,6 پايىزعا ورىن­دالعان. ءبىلىم بەرۋ كورسەتكىشى ەكى ەسەگە ارتىپ, اۋداندىق جۇمىسپەن قامتۋ جانە الەۋمەتتىك باعدارلا­مالار بولىمىنە 1352 ادام وتىنىشپەن كەلسە, ونىڭ 670-ءى جۇمىسقا ورنا­لاس­قان. الەۋمەتتىك جۇمىس ورىندا­رىنا 119 ادام جىبەرىلگەن. ەسەپ بەرۋ جى­لىندا 780 جۇمىسسىز ادام قوعامدىق جۇمىسقا قاتىسۋعا ءمۇم­كىندىك السا, 30081 شاعىن كاسىپكەر­لىك سۋبەك­تى­لەرى تىركەلگەن. ونىڭ ىشىندە تىركەل­گەن زاڭدى تۇلعالار سا­نى – 16230, ولاردىڭ 10348-ءى جۇ­مىس ىستەيدى. اتالعان كاسىپكەرلىكتەر 40 مىڭنان استام ادامدى جۇمىسپەن قامتىپ وتىر جانە بيۋدجەتكە 74,7 ملرد. تەڭ­گە قارجى تۇسكەن. بىلتىر اۋداندا 118,6 ملرد, تەڭگەنىڭ ينۆەس­تيتسياسى يگە­رىلىپتى. بۇل سوما قۇ­رىلىسقا, ابات­تاندىرۋعا, جاڭا قۇ­رال-جابدىقتار الۋعا, ت.ب. جۇم­سالعان. سونىمەن بىرگە, 31 كوشەگە كۇردەلى, ورتا ءجون­دەۋ جۇمىستارى جۇرگىزىلگەن. جاعىمدى جاڭالىق – اۋداندا جاڭادان سالىنعان تۇرعىن ۇيلەردىڭ سانى ارتقان. تەك ءبىر جىلدىڭ ءىشىن­دە, بۇگىنگىدەي قارجى داعدارىسى بە­لەڭ العان تۇستا اۋداندا كوپقاباتتى 91 ءۇي پايدالانۋعا بەرىلۋى – قۋا­نارلىق ءجايت. سونداي-اق زاۋرەش جۇمانالىقىزى بىلتىرعى داعدا­رىس­پەن كۇرەس جىلى وزدەرىنە وڭاي تيمەي, ۇلكەندى-كىشىلى كاسىپورىن ونىمدەرىنىڭ 46 پايىزعا كەمىگەنىن, قازىر شاعىن جانە ورتا بيزنەس سۋب­ەكتىلەرى باسەكەلەستىككە توتەپ بە­رەتىندەي جاعداي جاسالىپ جات­قانىن دا العا تارتتى. كەزدەسۋدە جۇرتشىلىقتى نەگى­زىنەن كوممۋنالدىق پروبلەمالار قاتتى الاڭداتىپ وتىرعانى باي­قالدى. ماسەلەن, كابلۋكوۆ (توراي­عىروۆ ك. قيىلىسى) كوشەسىنىڭ بويىندا كوشەنى كەسىپ وتەتىن جاياۋ جۇرگىنشى جولىنىڭ جوقتىعى, اۋداننىڭ الماتى وبلىسى ىلە اۋدانىنىڭ وكىلدەرىمەن بىرلەسە كۇزگى-قىسقى مەرزىمدەردە ازىق-ت ۇلىك ونىمدەرىنىڭ تيميريازەۆ پەن اۋەزوۆ كوشەلەرىنىڭ قيىلىسىندا وتەتىن جارمەڭكەنىڭ باسقا ورىنعا اۋىسۋى, پاتەر ۇيلەرىنىڭ الدىنا كولىگى بار­لار شىنجىرلاپ اۆتوتۇراق جاساپ الۋ جايى, قۇرىلىس پەن قوقىستار, گاز جۇرگىزۋ, توزىعى جەتكەن جول­دار­دى جاماپ-جاسقاۋ, اۋداندا ساناۋلى قالعان ارداگەرلەرگە دەگەن قولداۋ مەن كومەكتى ۇلعايتۋ سياقتى ساۋال­دار قويىلىپ, ولارعا كەزدەسۋ بارىسىندا اكىم مەن اۋداننىڭ سالا باسشىلارى جاۋاپ بەردى. – بارشامىز ءۇشىن قالامىزدىڭ دامۋ باعىتى مەن باعدارىن, ءمۇم­كىندىكتەرى مەن ماسەلەلەرىن ەتەنە ءبىلۋ وتە وزەكتى. سەبەبى, الماتىنىڭ ءوسىپ, وركەندەۋى – ەل دامۋىنىڭ باستى كورسەتكىشى. ارينە, مىڭداعان ماسەلە, جۇزدەگەن جۇمىستاردىڭ بارلىعى بىردەي شەشىلىپ تاستالماسا دا, اۋىز تولتىرىپ ايتاتىن جە­تىستىكتەر از ەمەس. “ەڭبەك ەتپەسەڭ – ەلگە وكپەلەمە, ەگىن ەكپەسەڭ – جەر­گە وكپەلەمە” دەگەن, الدىمىزعا قوي­عان وسى ماقساتتاردى جۇزەگە اسى­رۋدا سىزدەر مەن بىزدەر بولىپ, بىلەك سىبانا قىزمەت ەتۋىمىز كەرەك. بارلىعى دا وسى وتىرعان سىزدەردىڭ جاناشىر قولداۋلارىڭىز بەن بىرلەسە اتقارعان ىستەرىمىزدىڭ ار­قاسى. اينالىپ كەلگەندە, الما­تى­مىز بەن اۋدانىمىزدىڭ بۇگىنى دە, بولاشاعى دا ءوز قولىمىزدا. ولاي بولسا, مىندەت تە, مۇددە دە بارشا­مىز­عا ورتاق. تەك, ەڭبەگىمىز ەسەلى, ءىس-ارەكەتىمىز الەۋەتتى, تىرلىگىمىز تيا­ناقتى بولعاي! – دەدى اكىم حانىم. وتكەن جىلدىڭ ءوز قيىندىق, كۇر­دەلىلىگىن دە الا كەلگەنىن جەت­كىزگەن قالا اكىمىنىڭ ورىنباسارى ەربول شورمانوۆ اي سايىن, توقسان سايىن اۋداندارعا ساراپتاما جا­سالىپ, رەيتينگتىك دەڭگەيىن انىق­تاعاندا بوستاندىق اۋدانى كەيدە كوشباسشى, كەيدە الدىڭعى ورىن­داردا تۇراتىنىن اتاپ ءوتتى. “بىراق, – دەدى ە.شورمانوۆ, – اكىمدەردىڭ ەسەپ بەرۋى جاي حالىق الدىنا شى­عىپ بايانداما جاساۋ ەمەس, تۇرعىن­دارمەن جۇزبە-ءجۇز كەزدەسە وتىرىپ, سىزدەردىڭ تاراپتارىڭىزدان بولاتىن ءوتىنىش, سىن-ەسكەرتپە بولا ما, ياكي جاقسى ۇسىنىس, جوبالار بولا ما, سولاردان حاباردار بولۋ. وسىلايشا ءبىز ءار اۋدانداعى ناقتى جاعداي­لارمەن تانىسامىز. ونىڭ ۇستىنە اكىمدەردىڭ ءبىر جىلعى جۇمىسىنا سىزدەر باعا بەرىپ, قانداي جۇمىستىڭ اتقارىلىپ نەمەسە اتقارىلماي ەس­كەرۋسىز قالعانىن ءوز قۇلاعىمىزبەن ەستىپ, ول ناتيجە ءبىزدىڭ شىعارعان قورىتىندى رەيتينگىگە ساي, ساي ەمەستىگىن دە باعامدايمىز. ءبىر ايتا كەتەرلىگى, قالا اكىمى ورىنباسارىنىڭ ايتۋىنشا, وسىن­داي ەسەپ بەرۋ جينالىستارىن سا­رالاي كەلگەندە 60-65 پايىز ساۋ­ال­دار, ءوتىنىش, ارىزدار كوممۋنالدىق تۇرعىن ءۇي ماسەلەسىنە قاتىستى ەكەن. قالاي دەگەندە دە, ءوز اۋدان­دا­رىنىڭ تىزگىنىن ۇستاپ وتىرعان اكىم­دەرىمەن جۇزدەسىپ, ديدارلاسىپ, ولار­دىڭ جالپى نە ىستەپ, نە قوي­عاندارىن ءبىلىپ, الداعى ءىس-جوسپار­لارىمەن وي ءبولىسۋى حالىقپەن جا­قىنداسۋدىڭ, ولارمەن ەسەپتەسۋدىڭ ءبىر العىشارتى بولسا كەرەك. بۇل تەك قۇرعاق ۋادە بەرىپ, قۇتىلۋدىڭ جولى بولماسا يگى. گۇلزەينەپ سادىرقىزى, الماتى.