ال كورەرمەنى بار بولعىر جاعىمدى بەينەدە كوڭىلىنە جىلىلىق ۇيالاتقان كەيىپكەردىڭ اياق استى قۇبىلعان مىنەزىن ۇعىنا الماي اۋرە-سارساڭعا تۇسەدى. ساحنا سىرتىنداعى رەجيسسەردىڭ تۇلكى بۇلاڭعا سالىپ جىبەرگەن شەشىمىن قايدان ۇقسىن كورەرمەن. كەيىپكەر كەيپىندەگى ورىنداۋشىنىڭ قۇبىلمالى مىنەزىن, كەشە عانا سىيلاسىپ جۇرگەن جاننىڭ جاقىنىنا جاساعان قياناتى مەن ساتقىندىعىن تۇسىنبەي زار قاعادى...
باسقاسى باسقا, كەيبىرەۋلەردىڭ ساياسي ساحناداعى قۇبىلمالى كەيىپكەرلەردىڭ ايتقانىنا «اتتان» قوساتىندارعا نە دەرسىڭ؟! قويىلىمى بار بولعىر ىقپالدى رەجيسسەردىڭ «دەگەنىمەن» جۇزەگە اسىپ جاتقانىنا تەرەڭ بويلاي بەرمەيدى-اۋ... ءتىپتى «قۋىرشاق كەيىپكەردىڭ» ايتقانىنا ۇيىپ, ەلدىڭ ەرتەڭىنە تاس لاقتىرعىسى كەلەدى...
«قازاق حالقىنىڭ حالىق رەتىندە جۇمىلا كىرىسەتىن, قاجەت بولسا, جانعان وتقا ءتۇسىپ, جانىن قۇربان ەتەر ەڭ ۇلى ءىسى ۇلتتىق تۇتاستىعىن ساقتاۋ بولۋعا ءتيىس. ۇلتتىڭ باسى بىرىكپەسە, بولاشاق ۇرپاقتىڭ ۇزاققا سوزىلعان ازاپتى ءومىرى اقىر اياعىندا جۇتىلىپ, قۇرتۋمەن تىنادى». وسىدان تۇپ-تۋرا جيىرما جىل بۇرىن شىققان «قازاق الەمى» اتتى كىتابىندا الاشتىڭ اقسەلەۋى وسىلايشا تۇجىرىم جاساپتى.
بۇل بۇگىن دە وتە وزەكتى ماسەلە. ىنتىماققا سىنا قاعۋ ارقىلى الاۋىزدىق تۋدىرىپ رەسەي پاتشاسى ءوز دەگەنىنە جەتكەن جوق پا ەدى كەزىندە. ۋاقىت-كەزەڭ كۇنپاراقتا وزگەرگەنى بولماسا, سول باياعى ءادىس. سول باياعى ايلا-شارعى. كۇشتىلەردىڭ ءوز ىقپالداستىق اياسىن كەڭەيتۋگە دەگەن جانتالاسى دا سول قالپى. قازىرگى ساياسي ساحنا ديريجەرلەرىنىڭ قيمىلى دا وسىعان سايادى. ەركىن قيمىلمەن ءوز دەربەستىگىن, تاۋەلسىزدىگىن نىعايتۋعا دەگەن ۇمتىلىستى ۇناتا قويمايدى ادەتتەگىنشە. سول سەبەپتى ءوز دەربەستىگىن تانىتا باسقان جۇرتقا ايتقانىنا ءجۇرىپ, ايداۋىنا كونەتىندەردى قارسى سالىپ باعادى بايىرعى زاماننان ءمالىم عوي. ال ستسەناري بويىنشا كەيىپكەردىڭ اۋزىنا ءسوز سالىپ بەرۋ, تيەسىلى دەرەكپەن قارۋلاندىرۋ ول ەندى ديريجەردىڭ ەنشىسىندە. ال «قۋىرشاق كەيىپكەردىڭ» سونى اينىتپاي قايتالاۋى نەمەسە سۇرقاي رولدەن باس تارتۋى ول باسقا ماسەلە...
ساياسي ساحنادا ايتىلعانداردى قابىلداۋ كورەرمەننىڭ تالعامىنا, ايتىلعان ماسەلەنىڭ استارىنا بويلاي بىلۋىنە بايلانىستى عوي. جازۋشى اسقار سۇلەيمەنوۆتىڭ «ايقايلاپ ايتقاننىڭ ءبارى اقيقات ەمەس» دەگەن ءبىر جاقسى ءسوزى بار ەدى. سول سياقتى «قۋىرشاق كەيىپكەردىڭ» بايبالامىن اقيقاتقا بالايتىن بولساق, مەملەكەت تاعدىرىنا بەي-جاي قاراۋ دەگەن ءسوز. سول سەبەپتى قازىرگىدەي الاساپىران زاماندا الاش جۇرتىنا قاشانعىدان دا ىنتىماقتاسا ءتۇسۋ كەرەك. وسى تۇستا تاعى دا اقسەلەۋ سەيدىمبەكتىڭ ايتقانىنا جۇگىنۋگە تۋرا كەلەدى.
«قازاق حالقىنىڭ باس بىرىكتىرۋى – ۇلت تاعدىرىنىڭ ستراتەگيالىق مۇددەسى. مۇنداي تاريحي ءىستى بۇگىنگى ۇرپاق قانا جۇزەگە اسىرا الادى. ال يگىلىگىن بولاشاق ۇرپاق كورەدى. بۇگىنگى كۇننىڭ ءتۇيىندى پروبلەمالارىن مىڭ جەردەن ءساتتى شەشكەنمەن, ۇلتتىڭ باسى قوسىلماسا قايىرلى ناتيجە بولمايدى. ءدال قازىر ۇلتتىق كونسوليداتسياعا قايىرلى كەزەڭ. ەگەر ءدال قازىر قازاقتار باس قوسىپ, ءوز جەرىندە بەل الىپ, ۇلتتىق دەربەستىگىن حالىقارالىق ايادا ورنىقتىرىپ ۇلگەرمەسە, كۇنى ەرتەڭ-اق سىرتقى وكتەم كۇشتىڭ كۇرزىسى تەك قانا قازاقستاننىڭ ۇستىنە ۇيىرىلەتىن بولادى».
بىرلىك ۇعىمىنىڭ ءباسى قاشاندا جوعارى. مىڭ جەردەن ادامزاتتىڭ دامۋى قارىشتاپ, يننوۆاتسيالىق-تەحنولوگيالىق جاڭالىقتاردىڭ شارىقتاۋ شەگىنە جەتسە دە. بىرلىك بولماسا, جەتكەن جەتىستىكتەردىڭ ءبارى ءادىرام قالادى. اسىرەسە, ء«وز قولىمىز اۋزىمىزعا ەندى جەتتى ما» دەگەن قازاق قوعامى ءۇشىن. ال مۇندايدا سىرتقى ىقپالدى كۇشتىڭ «ايتاعىنا» ەرىپ, ديريجەرلىك قويىلىمنىڭ «جاناشىرىنا» اينالاتىن بولسا, ەل بىرلىگىنە سىزات ءتۇستى دەگەن ءسوز.
«ۇلتتىڭ ەڭ باستى قۋاتى – ونىڭ ىشكى بىرلىگى. اباي ايتقانداي, ء«بىرىڭدى قازاق, ءبىرىڭ دوس, كورمەسەڭ ءىستىڭ ءبارى بوس», ءوزارا جاناشىرلىق, ۇلتقا قىزمەت ەتۋ, تۇراقتىلىقتى, قاۋىپسىزدىگىن ويلانۋ, يماننىڭ بەرىك بولۋى, تاۋەلسىزدىكتى قورعاۋ, سالىق تولەۋ. ۇلتتىق نامىس – ەڭ باستى كاپيتال» دەپ جازعان ەدى جاقىندا ۇلت قايراتكەرى امانگەلدى ايتالى «ەگەمەن قازاقستان» گازەتىندە. ەندەشە بىرلىگىڭە ب ۇلىنشىلىك ۆيرۋسىن تاراتۋعا مۇددەلىلەردىڭ قويىلىمىن سەرگەك سانامەن تارازىلاۋعا تۋرا كەلەدى...
جاسىراتىنى جوق بىرلىكتىڭ ءبىر ۇشى بيلىككە بارىپ تىرەلەتىنى ءسوزسىز. مەملەكەت حالىقتىڭ بەرەكەلى تىرلىگىن بايىتىپ, الەۋمەتتىك جاعدايىن تۇزەتۋگە مۇددەلى بولۋى ءتيىس. ەڭ باستىسى, حالىقتىڭ بيلىككە دەگەن سەنىمىنە سەلكەۋ ءتۇسىرىپ الماعانى ابزال دەر ەدىك. بۇل توڭىرەكتەگى مەملەكەتتىڭ ءرولى جونىندە ابىز جازۋشى ءابىش كەكىلباي ۇلى تومەندەگىشە تۇجىرىم جاساعان-دى:
«تاۋەلسىزدىگىمىز بەكەم بولسىن دەسەك, قازاقستاندا دا, قازاقتا دا بىرلىك بولعانىنا تىرىسۋىمىز قاجەت.
ول ءۇشىن قاۋىم بولىپ, ءوز ۇيىتقىسىن ءوزى شايقامايتىن پاراسات جولىندا قام جەگەنىمىز دۇرىس.
ال مەملەكەتىمىز سول ۇيتقىنى قالىپتاستىرا الاتىنداي ۇقىپتى ساياسات جۇرگىزۋگە مىندەتتى. ول ءۇشىن ۇلت پەن تەرريتوريانىڭ بارلىق قۇرامداس بولىكتەرىنىڭ ءبارىنىڭ دە مۇددەلەرىن بىردەي ءادىل ەسكەرىپ وتىرۋعا كۇش سالعانى شارت. ويتكەنى, ەگەمەندىكتىن ەڭ ۇلكەن جاۋلارى – جىكشىلدىك تە, الاۋىزدىق تا تەك ادىلەتسىزدىكتەن ءوربيدى. باياعىدان بەرى كەلە جاتقان كونە وكپە-بوپسالارعا جاڭا جەلەۋ, جاڭا سىلتاۋ ىزدەي بەرگەننەن ۇتىلارىمىز كوبەيمەسە, ۇتارىمىز كوبەيمەيدى». بۇعان الىپ-قوسۋدىڭ قاجەتى شامالى. توعىزىنشى تەرريتورياداعى رۋحاني تۇتاستىق ۇلت بىرلىگىنىڭ تۇتاستىعىنا تەمىرقازىق بولاتىنى ءسوزسىز.
عابيت ىسكەندەر ۇلى,
«ەگەمەن قازاقستان»
