ءوز اڭگىمەسىندە ول ءار دۇنيەنى سارالاي وتىرىپ, ونىڭ وڭتايلى جاعىن قولدانۋعا باسا ءمان بەرەتىنىن جەتكىزدى. بۇرىن شاعىن ءوندىرىسى بولعان اسحات بازارحان ۇلى داعدارىس كەزىندە سول جۇمىس ورنى توقتاعانىن, سونىڭ سالدارىنان سوت شەشىمى بويىنشا ساۋداعا شىعارىلعان وندىرىستەن دە, ءوزىنىڭ جانە سەرىكتەسىنىڭ ۇيىنەن دە ايىرىلعانىن ايتا كەلىپ, ونىڭ ۇستىنە 4 بالاسى بار كەنجە ءىنىسىنىڭ دە باسىندا باسپاناسى بولماعانىن, بارلىعىنىڭ ءۇيسىز-كۇيسىز دالادا قالۋى قاتتى قاپالاندىرعانىن, سول سەبەپتى تىعىرىقتان شىعۋدىڭ جولىن جانتالاسا ىزدەگەنىن ايتتى.
ەلىمىزدىڭ زاڭنامالارىن وقۋعا كىرىسكەن ول كۇردەلى جاعدايدان شىعۋدىڭ بىردەن-ءبىر جولى جەكە تۇرعىن ءۇي قۇرىلىسىنىڭ ورتاق يەلەرى بار كووپەراتسياسىن قۇرۋ قۇقىعىن پايدالانباققا شەشىم قابىلدايدى. زاڭداردى مۇقيات وقىپ شىعىپ, تاجىريبەلى زاڭگەرلەرمەن كەڭەسەدى. زاڭگەرلەردىڭ تۇسىندىرۋىنشە, قازاقستان رەسپۋبليكاسى ازاماتىنىڭ قۇرىلىستى بىرگە جۇرگىزۋدىڭ ازاماتتىق-قۇقىقتىق كەلىسىمى مەن ءۇيدى پايدالانۋعا بەرگەن سوڭ ۇلەستىك ورتاق يەلىكتى بەكىتۋگە قۇقىعى بار بولىپ شىعادى.
وسىدان كەيىن بىلەك سىبانا ىسكە كىرىسكەن ول استانانىڭ شەتىندەگى يلينكا كەنتىنىڭ سەكسەك اتا كوشەسىنەن 8,3 ميلليون تەڭگە تۇراتىن جەكە تۇرعىن ءۇي قۇرىلىسىن جۇرگىزۋگە ارنالعان №11 جەر تەلىمىن 7 ايعا ءبولىپ تولەۋگە كەلىسىمشارت جاساسادى. العاشقى جارنا رەتىندە قولىندا بار قارجىسى – 1,2 ميلليون تەڭگەنى بەرەدى. ءارى قاراي حابارلاندىرۋ بويىنشا ورتاق ۇلەستىك ءۇي سالۋعا قاتىسۋشىلاردى جيناۋعا كىرىسەدى. ياعني, نەگىزگى ماقسات – بولاشاق ورتاق قوجايىندارمەن بىرلەسىپ تۇرعىن ءۇي قۇرىلىسىن قارجىلاندىرۋ. بىرىككەن قۇرىلىسقا قارجى قۇيعىسى كەلگەندەرگە قولدانىستاعى زاڭنامانى ءتۇسىندىرىپ, قۇرىلىس تۋرالى كەلىسىمشارتتى بەكىتۋدى باستاپ كەتەدى. فين تەحنولوگياسى بويىنشا جەرگىلىكتى كليماتقا بەيىمدەپ سالىنعان قۇرىلىستىڭ باعاسى نارىقتان 2-3 ەسە ارزانعا ءتۇسىپ, شارشى مەترىنە 100-130 مىڭ تەڭگە كولەمىندە شىعادى.
– سونداي-اق قاتىسۋشى جاستاردىڭ باسىم بولىگىنىڭ قولىنداعى قارجىسى ماردىمسىز بولعاندىقتان, ءار ءۇشىنشى قاتىسۋشى 3 ايدان 36 ايعا دەيىن ءبولىپ تولەۋ جەڭىلدىگىنە يە بولادى. ەسەسىنە ەكى قاباتتى ءۇيدى اياقتاۋعا قارجى جەتپەي قالادى. سول سەبەپتى تىعىرىقتان جول تابۋ ماقساتىندا اقشاسىن تولىق تولەۋ مۇمكىندىگى بارلارعا ارناپ تاعى ءبىر قابات پەن مانسارد سالىنادى. ياعني 45 تەڭ يەسىنىڭ ۇلەسىنە سايكەس, 20-30 شارشى مەتردەن 45 بولمە سالىنادى. ونىڭ 90 پايىزى ايلىقتان باسقا تابىسى جوق, ەڭبەكاقىسىنىڭ جارتىسىنان استامىن پاتەر جالداۋعا جۇمساپ كەلگەن بالالى جاس وتباسىلارعا تيەدى. قازىر ولار وسى ارزان ۇيگە قول جەتكىزۋدىڭ ارقاسىندا تابىستارىنىڭ بەلگىلى بولىگىن بالالارىن دامىتۋعا جۇمساۋعا مۇمكىندىك الدى, - دەيدى ا.تۇعىسوۆ.
سوڭىندا اتالعان ۇيدەن باسپانا الا الماي قالعان ادامدارعا ەكىنشى ۇيگە بىرىگۋ ءىسى ۇيىمداستىرىلدى. بۇل يلينكا كەنتىنىڭ ىشىندەگى باتىر بايان كوشەسى, 95-ءشى ءۇيىنىڭ جەر تەلىمى دە جەتى ايعا قارىزعا الىندى. ەكىنشى ءۇي باس ساۋلەتشىنىڭ بەكىتكەن جوباسىنا سايكەس سالىندى. ەكى قاباتتى جانە مانسارد قاباتىن قوسقاندا پايدالى اۋدانى 906 شارشى مەتردى قۇرايتىن 37 بولمەدە 37 وتباسى تۇرادى. اسحات بازارحان ۇلى وسى قۇرىلىستى جۇرگىزۋ بارىسىندا كەزدەسكەن كەيبىر كەلەڭسىزدىكتەر مەن قيىنشىلىقتارعا قاراماستان العا قويعان ماقساتىنا قول جەتكىزگەنىن, ياعني, ەكى تۇرعىن ءۇي سالىنىپ, 82 وتباسى بولمەلەردىڭ كىلتىن العانىن, ۇيىمداستىرۋشىنىڭ ءسوزى ىسپەن بەكىگەنىن جەتكىزدى.
ايتۋىنشا, قۇرىلىستى جۇرگىزۋگە بايلانىستى قۇجاتتاردىڭ ىشىندە 2016 جىلدىڭ 3 اقپانىنداعى استانا قالاسى اكىمدىگىنىڭ №120-189 جوبالاۋ رۇقساتى تۋرالى قاۋلىسى, 2016 جىلدىڭ 25 اقپانىنداعى №7739 ساۋلەت-جوسپارلاۋ تاپسىرماسى, 2016 جىلدىڭ 29 ناۋرىزىندا تىركەلگەن استانا قالاسى باس ساۋلەتشىسىمەن كەلىسىلگەن ەكى قاباتتىڭ جوبالىق ەسكيزى جانە «ازاماتتارعا ارنالعان ۇكىمەت» مەملەكەتتىك كورپوراتسياسى» كەاق استانا قالاسى فيليالىنىڭ جەر كاداسترى جانە جىلجىمايتىن م ۇلىكتى تەحنيكالىق تەكسەرۋ دەپارتامەنتىنىڭ تەحنيكالىق پاسپورتى بار.
ال ءۇشىنشى قاباتقا ساۋلەت-جوسپارلاۋ تاپسىرماسىن الۋعا ساۋلەت مەكەمەسى كەلىسپەگەن ەكەن. سوندىقتان جەكە تۇرعىن ءۇي قۇرىلىسىنا ارنالعان جەر تەلىمىندە قۇرىلىس نورماسى مەن ەرەجەسى بويىنشا 3 قابات پەن مانسارد سالۋعا بولسا دا, ءۇشىنشى قاباتقا رۇقسات پەن كەلىسىم الا الماي قالعانىن جەتكىزدى. ا.تۇعىسوۆتىڭ ايتۋىنشا, قازىرگى كەزدە قۇرىلىس نورماسى مەن ەرەجەسىنە سايكەس, مانساردتى شاتىرى بار ءۇش قاباتتى تۇرعىن ءۇي سالىنعان. ساۋلەت پەن قالا قۇرىلىسى تۋرالى زاڭعا سايكەس, شاتىر استىنداعى قابات تولىققاندى قاباتقا سانالمايدى.
عيماراتتىڭ ورنالاسۋى مەن قۇرىلىس الاڭى بەكىتىلگەن جوبا ەسكيزىنە ساي كەلەدى. ءۇي تولىعىمەن قۇرىلىس نورماسى مەن ەرەجەسىنە سايكەس كەلەدى جانە 1 سانات بويىنشا پايدالانۋعا جارامدى ەكەنى تەحزەرتتەۋ مەن ەكسپەرتتەردىڭ قورىتىندىسىمەن راستالدى. كورشىلەردىڭ اۋماقتىق جانە باسقا دا شاعىمدارى جوق. ونى كورشىلەردىڭ نوتاريۋسپەن بەرگەن قولحاتى مەن وتىنىمدەرى دە راستايدى. تاعى ءبىر گاپ, استانا قالاسىنىڭ باس قۇرىلىس ينسپەكتورىنىڭ رۇقساتىنسىز قۇرىلىس جۇرگىزگەنى ءۇشىن اسحات بازارحان ۇلىن ايىپپۇل تولەۋ تۇرىندەگى اكىمشىلىك جاۋاپكەرشىلىككە تارتۋ تۋرالى حاتتاما تولتىرىلعان ەكەن. اتالعان اكىمشىلىك تولەتۋ بويىنشا ۇيعارىم ورىندالىپ, ايىپپۇلدىڭ ءبارى تولەنگەن.
ايتسە دە, استانا قالاسىنىڭ مەملەكەتتىك ساۋلەت-قۇرىلىس باقىلاۋ باسقارماسى ەسىل اۋداندىق پروكۋراتۋراسى مەن اۋدان اكىمى ورىنباسارىنىڭ ءوتىنىشى بويىنشا اتالعان ءۇيدى بۇزۋ تۋرالى تالاپ قويعان. ءۇيدى بىرگە يەلەنۋ قۇقىعىنا قاراماستان, سوت ءۇيدى بۇزۋ تۋرالى شەشىم شىعارعان. ا.تۇعىسوۆ اتالعان شەشىممەن تۇرعىن ءۇيدىڭ ورتاق يەلەرى كەلىسپەي وتىرعانىن جەتكىزدى.
– بۇل زاڭدار مەن قارىم-قاتىناستار «تۇرعىن ءۇي تۋرالى» جانە جەر قاتىناستارى كودەكسىندە كورسەتىلگەن. اتالعان زاڭدار بويىنشا قازاقستان ازاماتتارى ورتاق يەلىككە جەر الىپ, وعان ورتاق يەلىكتە بولاتىن ءۇي سالىپ, بەلگىلى ءبىر بولىگىنە نەمەسە بولمەلەرگە يە بولا الادى. اركىم ءبىر بولىكتىڭ يەسى بولعاندىقتان, ءوز بولىگىن ەركىنشە پايدالانىپ, ونى ساتا الادى. جانە جەكە تۇلعالاردىڭ كووپەراتسياسى كووپەراتيۆتى تىركەمەي-اق اتقارا الاتىن قۇقىق بەرەدى, - دەيدى اتالعان ءىستىڭ باستاماشىسى اسحات بازارحان ۇلى.
وسى ورايدا شاعىم ايتا كەلگەن ازاماتتىڭ قولىنداعى قۇجاتتارعا نازار اۋدارعان ەدىك. 2017 جىلدىڭ 26 قىركۇيەگىندەگى استانا قالاسى سوتىنىڭ ازاماتتىق ىستەر بويىنشا سوت كوللەگياسىنىڭ قاۋلىسىندا اسحات تۇعىسوۆ پەن دينا بازارحانوۆانىڭ تالاپ ارىزىن قاراعانىن, وندا جوعارىدا اتالعان ەكى مەكەنجاي بويىنشا ەسىل اۋداندىق سوتىنىڭ 2017 جىلدىڭ 19 شىلدەسىندەگى شەشىمىن انىقتاۋ جۇرگىزىلگەنى ايتىلعان. وسى ورايدا ولاردىڭ سوت شەشىمىن ءبىرىنشى ساتىدا بۇزۋ, وسىلايشا جاڭا شەشىم قابىلداۋ تۋرالى اپەللياتسيالىق ارىزى ازاماتتىق پروتسەسسۋالدىق كودەكستىڭ 427-بابىنىڭ 1-تارماعى نەگىزىندە قاناعاتتاندىرىلماعان. ياعني سوت شەشىمىندە جەر يەلەرى ءوز تەلىمدەرىندە رۇقسات بەرەتىن قۇجاتتارسىز تۇرعىن ءۇي سالعانى ايتىلعان.
ونىڭ ىشىندە ساۋلەتتىك-جوبالاۋ تاپسىرماسى, جوبالاۋ-سمەتالىق قۇجاتى, مەملەكەتتىك ساۋلەت-قۇرىلىس باقىلاۋ دەپارتامەنتىنىڭ قۇرىلىس-مونتاج جۇمىسىنىڭ باستالۋى تۋرالى حابارلاماسى جوق دەلىنگەن. سوندىقتان سوت ءبىرىنشى ساتىدا اتالعان نىساندى ءوز بەتىنشە سالىنعان قۇرىلىس دەپ تاۋىپ, وعان جەكەمەنشىك قۇقىعىن بەرۋدەن باس تارتقان. سونداي-اق ءۇيدىڭ تەحنيكالىق پاسپورتى 2016 جىلدىڭ 19 قىركۇيەگىندە بەرىلسە, قۇرىلىس مەرزىمى رەتىندە 2014 جىل كورسەتىلگەنىن العا تارتقان. ءۇي نەگىزىنەن كاركاستى كونسترۋكتسيامەن سالىنعان ەكەن. سوعان قاراماستان 3 قابات پەن مانساردتان تۇراتىن ءۇيدىڭ ىرگەتاسى مەن قابىرعاسىنا زەرتحانالىق سىناق جۇرگىزىلمەگەن.
ياعني, نىساننىڭ پايدالانۋ جاعدايى تەحنيكالىق تاپسىرما بويىنشا جەكە تۇرعىن ءۇي رەتىندە پايدالانۋعا جارامسىز دەي تۇرا, وندا 64 تۇرعىنجاي بولمەسىنىڭ جالعا بەرۋ جولىمەن پايدالانۋعا بەرىلۋى اقىلعا قونىمسىز, دەيدى سوت شەشىمى. قالا مەن اۋدان اكىمدىگىنە تۇسكەن كورشىلەردىڭ شاعىمى بويىنشا ەسىل اۋداندىق پروكۋراتۋراسىنىڭ تەكسەرۋ ماتەريالدارىن سۇراتۋ تۋرالى وتىنىشتەرى دە قاناعاتتاندىرىلماعانى جازىلىپتى. بۇل رەتتە شاعىمدانۋشىلار مەن تۇرعىن ءۇي قۇرىلىسىنا قاتىسۋشى جەكە تۇلعالاردىڭ ءوزارا قارىم-قاتىناسىنىڭ بۇل داۋعا قاتىسى جوقتىعى ايتىلعان.
سونداي-اق شاعىمدانۋشى قولىنداعى قۇجاتتاردىڭ سوتقا ءبىرىنشى ساتىدا ۇسىنىلماۋىنا بايلانىستى اپەللياتسيالىق ساتىدا قابىلداۋعا جانە زەرتتەۋگە جاتپايتىنىن العا تارتادى. وسىلايشا, استانا قالاسىنىڭ ازاماتتىق ىستەر جونىندەگى سوت كوللەگياسى ەسىل اۋداندىق سوتىنىڭ شەشىمىن وزگەرىسسىز قالدىرۋ جونىندە قاۋلى شىعاردى. سوت قاۋلىسىن ەندى ازاماتتىق پروتسەسسۋالدىق كودەكستىڭ 434-436-باپتارى بويىنشا جوعارعى سوتتا كاسساتسيالىق تارتىپپەن عانا قايتا قاراۋعا بولادى.
«سوڭعى ءۇمىتىمىز – جوعارعى سوت. 82 شاڭىراقتىڭ جانايقايىن ەستيدى دەگەن سەنىمدەمىز. جالپى, مۇنداي ورتاق قارجىعا سالىنعان ورتاق يەلىكتەگى ۇيلەر استانادا دا, الماتىدا دا كوپ كەزدەسەدى. وعان يەلىك قۇقىعىن بەرۋدىڭ, جەر تەلىمىنىڭ ارناۋلى ماقساتىن اۋىستىرۋدىڭ زاڭدى تەتىكتەرى بار. كوممۋنيكاتسيالىق ينفراقۇرىلىم مۇمكىندىكتەرىنىڭ جەتكىلىكتىلىگى مەن تۇرعىنداردىڭ دەنساۋلىعىنا زيانى تيمەيتىنىن كوميسسيا قۇرىپ قاراپ, زاڭدى شەشىمىن شىعارۋىن وتىنەمىز», دەيدى ول.
وسى ماسەلەگە وراي ءبىز استانا قالاسى اكىمدىگىنىڭ ءباسپاسوز قىزمەتىنە ەلورداداعى كووپەراتسيالىق ۇيلەر سالۋدىڭ زاڭدىلىعى مەن تاجىريبەسى تۋرالى, اتالعان ساناتتاعى ۇيلەر قانشا تۇرعىندى قامتيتىنى تۋرالى دەرەكتەردى سۇراعان ەدىك. وسىعان وراي استانا قالاسىنىڭ ساۋلەت جانە قالا قۇرىلىسى باسقارماسى باسشىسىنىڭ ورىنباسارى ق.قوجامجاروۆ ەلوردادا تەحنيكالىق قىزمەت كورسەتۋى رەسىمدەلگەن 42 كوپ پاتەرلى تۇرعىن ءۇي بار ەكەنىن حابارلادى.
دۋمان اناش,
«ەگەمەن قازاقستان»
