كونفەرەنتسيادا قازىرگى تەرمينجاسام, تەرمينقوردى جۇيەلەۋدىڭ ماسەلەلەرى, الاش قوزعالىسى زيالىلارىنىڭ قازاق تەرمينجاسام قاعيدالارىن قالىپتاستىرۋداعى ورنى, تەرميندەردى رەتتەۋ, بىرىزدىلەۋ مەن ستاندارتتاۋدىڭ ماڭىزدى تەوريالىق جانە عىلىمي-تاجىربيەلىك ماسەلەلەرى قوزعالدى. عاسىر باسىندا اكادەميك ءابدۋالي قايدار: «...وزىندىك ءداستۇرى بولا تۇرسا دا تەرمينولوگيا ماسەلەسىنە قايتا ورالۋدىڭ قاجەتتىگىن تانىتىپ وتىرعان ءۇش ءتۇرلى سەبەپ بار سياقتى: ءبىرىنشى سەبەپ – عىلىمي-تەحنيكالىق پروگرەستىڭ ايناسى رەتىندە ءاربىر وركەنيەتتى ەل تەرمينولوگيانىڭ ساقاداي ساي بولۋىنا ەرەكشە ءمان بەرىپ, زامانا تالابىنا سايكەس وقتىن-وقتىن ونىڭ باعىت-باعدارىن انىقتاپ, ءۇردىسىن بەلگىلەپ وتىرۋى ءتيىس; ءبىز دە سونداي ەل ساناتىنا جاتامىز; ەكىنشى سەبەپ – قازاق ادەبي جازبا ءتىلى – مەملەكەتتىك ءتىلدىڭ نەگىزى, ال تەرمينولوگيا مەن عىلىم ءتىلى – ونىڭ جون ارقاسى, بۇكىل رۋحاني-مادەني ومىرىمىزدەگى جاڭالىقتاردىڭ بارىنە دە سەزىمتال, وزگەرىپ وتىرۋعا ءوزى دە بەيىم قۇبىلىس; سوندىقتان دا مەملەكەتتىك ادەبي ءتىلىمىزدىڭ بۇگىنگى كۇيى مەن ەرتەڭگى جاعدايى تەرمينولوگيانىڭ دامۋ دەڭگەيىمەن, رەتتىلىگىمەن, جۇيەلىلىگىمەن, تۇراقتىلىعىمەن جانە قولدانىس اياسىنىڭ كەڭدىگىمەن ولشەنەدى; ءۇشىنشى سەبەپ – قازاق ءتىلى تەرمينولوگياسى بۇگىندە ءارتۇرلى وبەكتيۆتى دە سۋبەكتيۆتى جاعدايلارعا بايلانىستى بەلگىلى دارەجەدە داعدارىسقا ۇشىراپ وتىر; قالىپتاسقان عىلىمي پرينتسيپ تەرمينولوگيالىق پروتسەسكە باعىت-باعدار بەرىپ, الدىندا ءجۇرۋدىڭ ورنىنا, ونىڭ ارتىندا قالىپ, تەرمين پراكتيكاسى اياقاستى بولىپ قالدى; وسىنىڭ ناتيجەسىندە اركىمنىڭ ءوز بىلگەنىنشە تەرمين جاساۋ نەمەسە ونى اۋىستىرۋ, الماستىرۋ ءتارىزدى بەيبەرەكەت «بۇقارالىق» ارەكەتكە (انارحياعا) جول بەرىلە باستادى; ال مۇنداي جاڭا ءۇردىستىڭ بەل الا باستاۋىنا ەڭ الدىمەن تىلىمىزدەگى ۇلتتىق جانە ينتەرناتسيونالدىق تەرميندەردىڭ ارا سالماعىنداعى تابيعي ۇيلەسىمدىلىكتىڭ بۇزىلۋى, ەسكى ءداستۇردىڭ بىرجاقتى دامۋى سەبەپ بولىپ وتىر», دەگەن بولاتىن.
تەرمينولوگيا ماسەلەسىنە بايلانىستى مۇنداي عىلىمي كونفەرەنتسيا 2011 جىلدان بەرى وتپەگەن ەكەن. قوردالانعان ماسەلە اتان تۇيەگە جۇك. جيىننىڭ تىزگىنىن ۇستاعان بەلگىلى عالىم شەرۋباي قۇرمانباي ۇلى ماسەلەنىڭ ماڭىزدىلىعىنا توقتالىپ, تەرمينولوگيا سالاسى تەك قانا ءتىلشى-عالىمداردىڭ جۇمىسى ەمەستىگىن, وعان سالالىق مامانداردىڭ دا كومەگى قاجەتتىگىن ايتتى. «الاش قايراتكەرلەرى ءارتۇرلى عىلىمداردىڭ تەرمينولوگياسىن جاسادى. ق.ساتباەۆ الگەبرا, ب.قاراتاەۆ زاڭ, م.جۇماباەۆ پسيحولوگيا, ج.ايماۋىتوۆ پەداگوگيكا, ا.بايتۇرسىنوۆ قازاق ءتىل ءبىلىمى مەن ادەبيەتى تەرميندەرىن قالىپتاستىرۋدا ماڭىزدى ءرول اتقاردى. ودان بەرى دە جولداسبەكوۆ, دارحانباەۆتار دا ءوز سالالارىنىڭ تەرميندەرىمەن اينالىسقان. تەرمينولوگيا سالاسىن تەك قانا ءتىلشى-عالىمدار يەمدەنبەي, سالالىق تەرمينولوگيانى جاقسارتۋ ءۇشىن ماماندارمەن بىرلەسە جۇمىس اتقارعان ءجون», دەدى.
تىلدەرى دامىتۋ جانە قوعامدىق-ساياسي جۇمىستار كوميتەتى توراعاسىنىڭ ورىنباسارى عالىمجان مەلدەش: «لاتىن گرافيكاسىنا كوشۋ جۇمىستارى قارقىندى ءجۇرىپ جاتىر. سول رەتتە تەرمينولوگيا ماسەلەلەرىن دە رەتتەپ العاندى ءجون سانايمىز. ءبىزدىڭ مينيسترلىك وسى جۇمىسقا تياناقتى دايىندالىپ وتىر», دەپ عالىمداردىڭ جۇمىسىنا تابىس تىلەدى.
جاقسىبەك قۇلەكەەۆ جاقىندا ءبىزدىڭ گازەتىمىزدە تەرمينولوگياعا قاتىستى ۇلكەن ماقالا جاريالاعان بولاتىن. سول ماقالاسىنىڭ وزەگىمەن ەكى ۇلكەن ماسەلەنى ايتتى. «ونىڭ ءبىرى, قازاق تىلىندە بار سوزدەردى نەمەسە تۇركى تىلىنەن ورىس تىلىنە ەنگەن سوزدەردى قايتا قازاق تىلىنە اۋدارۋ, ونى ءوز تۇپنۇسقاسىندا دا قولدانا بەرسەك بولماي ما؟ ەكىنشى ماسەلە, حالىقارالىق ستاندارتقا كىرگەن نەمەسە الەم حالىقتارى بىردەي قولداناتىن سوزدەردى ورىنسىز قازاق تىلىنە اۋدارىپ جۇرگەنىمىزدى ورىنسىز», دەدى.
جيىندا تەرمينولوگيا تۇيتكىلدەرى ءبىرشاما قىزۋ تالقىلانىپ, عالىمدار ءالى دە كوپ جۇمىس كۇتىپ تۇرعانىن ايتىپ, باستى ماسەلەلەردىڭ باسىن اشتى. ەندىگى كەزەك عالىمداردىڭ جەمىستى جۇمىسىندا.
باعاشار تۇرسىنباي ۇلى,
«ەگەمەن قازاقستان»
