ەلباسى ەڭ الدىمەن «اۋەجاي» شاعىن اۋدانىنداعى «نۇرلى جەر» مەملەكەتتىك باعدارلاماسى اياسىندا جۇزەگە اسىپ جاتقان ىستەرمەن تانىستى. شاعىن اۋدان اۋماعىندا الەۋمەتتىك ينفراقۇرىلىم نىساندارى دا سالىنۋدا, سونىڭ قاتارىندا 900 ورىندىق جالپى ءبىلىم بەرەتىن مەكتەپ, سونداي-اق مەملەكەت-جەكەمەنشىك ارىپتەستىگى اياسىندا سپورت جانە ويىن-ساۋىق كەشەنىنىڭ قۇرىلىسى بوي كوتەرۋدە. تۇرعىندار ءۇشىن 280 ورىندىق ەكى بالا باقشا, اۆتوتۇراق, سپورتتىق الاڭدار, دەمالىس اۋماعى سالىناتىن بولادى. شاعىن تۇرعىن اۋداندا 41 ءۇي قۇرىلىسى جوسپارلانعان, 2014-2017 جىلدار ارالىعىندا 16 ءۇي سالىنىپ, 987 وتباسى قونىس تويىن تويلادى. قازىر ون ەكى ءۇيدىڭ قابىرعاسى كوتەرىلگەن.
مۇنان كەيىن نۇرسۇلتان نازارباەۆ «سارىارقا اۆتوپروم» ماشينا جاساۋ زاۋىتىنا كەلىپ, اۆتوموبيل وندىرىسىمەن اينالىساتىن وتاندىق كاسىپورىننىڭ جۇمىسىمەن تانىستى. قازاقستان پرەزيدەنتىنە قوستانايدا جاسالعان JAC, Peugeot, Ravon برەندتەرىنىڭ اۆتوموبيلدەرى, JAC ەلەكتروموبيلىنىڭ مودەلدەرى, سونداي-اق Iveco بازاسىنداعى مەكتەپ اۆتوبۋسى كورسەتىلدى. مەملەكەت باسشىسىنا ەلىمىزدەگى ەلەكتروموبيلگە ارنالعان ينفراقۇرىلىمنىڭ دامۋ بارىسى جونىندە باياندالدى. ۇستىمىزدەگى جىلدىڭ 10 ايىندا زاۋىتتا 4000 اۆتوموبيل ساپقا قويىلدى. وتكەن جىلدىڭ وسى ماۋسىمىمەن سالىستىرعاندا ءوندىرىس كولەمى 2,2 ەسە كوبەيدى. بيۋدجەتكە 800 ميلليون تەڭگە اۋدارىلدى, بىلتىر بۇل كورسەتكىش 131 ميلليون تەڭگە بولاتىن. بيىل زاۋىتتا ۇلكەن ىستەر اتقارىلدى. شاعىن ءتۇيىندى ءوندىرىس جەلىسى تولىق جاڭعىرتىلدى. سونىڭ ارقاسىندا زاۋىتتا دانەكەرلەۋ, بوياۋ جۇمىستارى اتقارىلاتىن جانە «مونوكوك» اتتى بىرەگەي تەحنولوگيانى پايدالانىپ قۇراستىراتىن جاڭا تسەحتار جۇمىس ىستەي باستادى. جاڭارتىلىپ, جاڭعىرتىلعان امبەباپ جەلى جۇمىس تيىمدىلىگىن كۇشەيتتى, وندا ءاۆتوموبيلدىڭ شاناعىن, تىرەگىن ءبىر جەلىدە قۇراستىرا بەرەدى.
«الليۋر» كومپانيالار توبى» اكتسيونەرلىك قوعامىنا كىرەتىن «سارىارقا اۆتوپروم» ماشينا جاساۋ زاۋىتىندا ءونىمدى ەكسپورتقا شىعارۋ باسىمدىققا يە باعىت. ونى جۇزەگە اسىرۋ ءۇشىن شەتەلدىك ينۆەستيتسيانىڭ ورنى بولەك. بيىل زاۋىت تاجىكستانعا JAC ءاۆتوموبيلىنىڭ العاشقى پارتياسىن جونەلتتى. ونىڭ قۇنى 10,5 ملن اقش دوللارى بولدى.
اۆتوموبيل وندىرىسىندە بۇل باعىتتاعى جۇمىستى ىلگەرىلەتۋ ءۇشىن ەلباسى كەلگەنگە دەيىن زاۋىت الاڭىندا قىتايدىڭ China National Vehicle Import and Export Company مەن قوستانايلىق كومپانيا اكتسيونەرلەرى اراسىندا قازاقستاندىق «الليۋر» كومپانيالار توبى» اكتسيونەرلىك قوعامى اكتسيالارىنىڭ 51 پايىزىن يەمدەنۋ جونىندە جانە KazakhExport ەكسپورتتىق ساقتاندىرۋ كومپانياسى اراسىندا ءۇش جاقتى ىنتىماقتاستىق ينۆەستيتسيالىق كەلىسىمگە قول قويىلدى. ەلباسى الدىندا ونىڭ تۇساۋكەسەرى بولدى. بۇل قىتاي مەن قازاقستان اراسىنداعى ستراتەگيالىق باسىمدىققا يە كەلىسىمنىڭ ءبىرى بولىپ تابىلادى. ونىڭ ءمانى تۋرالى «الليۋر» كومپانيالار توبى» اكتسيونەرلىك قوعامى ديرەكتورلار كەڭەسىنىڭ توراعاسى اندرەي لاۆرەنتەۆ جۋرناليستەرگە ايتىپ بەردى.
– ەندى كاسىپورىننىڭ ستراتەگيالىق, ۇزاق ۋاقىتقا كەلىسكەن ينۆەستورى بولادى. ينۆەستورمەن بىرگە كاسىپورىننىڭ دامۋىن, قانداي ماشينا تۇرلەرىن, برەندتەردى شىعاراتىنىمىزدى جوسپارلايتىن بولامىز. ەلباسى كاسىپورىننىڭ الدىنا ءۇش مىندەت قويىپ وتىر. باسەكەگە قابىلەتتى بولۋ, ەلەكترواۆتوموبيلدەر شىعارۋدى دامىتۋ جانە ەكسپورتتىق نارىقتى يگەرۋ جونىندەگى مەملەكەت باسشىسىنىڭ تاپسىرمالارى الداعى ون جىلدا, ياعني كاسىپورىندى دامىتۋدىڭ العاشقى ساتىسىندا اتقارىلادى. ال ودان كەيىنگى ەكىنشى ساتىدا ماشينا قۇراستىرۋداعى قازاقستاندىق ۇلەستى كوبەيتۋ مەن ءونىم قۇنىن ارزانداتۋ ءىسىن قولعا الاتىن بولامىز, – دەدى اندرەي لاۆرەنتەۆ.
وبلىس اكىمى ارحيمەد مۇحامبەتوۆ ەلباسى الدىندا ءوڭىردىڭ ەكونوميكالىق جانە الەۋمەتتىك دامۋ بارىسىن باياندادى. ايماقتا ءوندىرىس تە, اۋىل شاراشىلىعى دا قالىپتى دامىپ كەلەدى. ايماق باسشىسى ينۆەستيتسيا تارتۋ جانە ءىرى ينۆەستيتسيالىق جوبالاردى جۇزەگە اسىرۋ ىسىنە توقتالدى. وندا, اسىرەسە, ەركىن ەكونوميكالىق ايماقتىڭ بولاشاعىن ايتا كەلە, ءىستى كىبىرتىكتەتىپ تۇرعان شەشىمىن كۇتكەن ماسەلەنى دە جاسىرمادى. قوستاناي قالاسىنداعى ەركىن ەكونوميكالىق ايماققا ينۆەستورلار وزدەرىنىڭ كاسىپورىندارىن ورنالاستىرعىسى كەلەدى. ولارعا ينفراقۇرىلىمدىق جاعداي دا جاسالىپ جاتىر. قازىر ينۆەستورلارمەن كەلىسىمشارتتار جاسالۋدا. ونداي كەلىسىمدەر بويىنشا بولاشاقتا قوستانايدا ليفت, لامپالار, باتارەيالار, بۇرىن بولماعان قاجەتتى تاۋارلار وندىرىلەتىن بولادى.
– ءسىز ۇكىمەتكە ينۆەستيتسيا تارتۋدىڭ ستراتەگياسىن جاساۋ تۋرالى تاپسىرما بەرگەن بولاتىنسىز. وسى باعدارلاما بويىنشا قوستاناي وبلىسى قاناتقاقتى ەتىپ الىندى. ءبىز الەمدىك دامۋ بانكىمەن بىرگە وبلىستىق ينتەراكتيۆتىك ينۆەستيتسيالىق كارتاسىن جاسادىق. وعان بارلىق بوس الاڭداردى ورنالاستىردىق. جاقىندا «ينۆەست فورۋم-2017» فورۋمىن وتكىزدىك, ونىڭ اياسىندا قۇنى 200 ميلليارد تەڭگە بولاتىن 26 مەموراندۋمعا قول قويىلدى, – دەدى وبلىس اكىمى ارحيمەد مۇحامبەتوۆ. قىركۇيەك ايىندا وبلىستا وتكەن ينۆەستيالىق فورۋمدا قوستاناي وبلىسى مەن Global gaz grوup كومپانياسى اراسىندا 20 ميلليارد تەڭگە بولاتىن ينۆەستيتسيالىق كەلىسىمگە قول قويىلعان بولاتىن. كومپانيا وبلىستا ءۇش گاز وڭدەيتىن زاۋىت قۇرىلىسىن جۇزەگە اسىرىپ, تابيعي گاز بارماعان ەلدى مەكەندەردى سۇيىتىلعان كوگىلدىر وتىنمەن قامتاماسىز ەتەتىن بولادى.
كەزدەسۋدى قورىتىندىلاعان ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆ قوستاناي ەلىمىزدىڭ اۋىل شارۋاشىلىعى دامىعان, ساپالى, ەكسپورتتى استىق وندىرەتىن وبلىس ەكەنىن, ءتىپتى اۋا رايى اسا قولايلى بولماعان بيىلدىڭ وزىندە 5 ميلليون توننادان ارتىق بيدايدى قامباعا قۇيعانىن ايتتى.
– ءبىزدىڭ قازىرگى ماقساتىمىز وبلىستى اۋىل شارۋاشىلىعىمەن قاتار ءىرى ءوندىرىستى, ونەركاسىپتى ايماق ەتۋ بولىپ وتىر. سوندىقتان اۆتوموبيل ءوندىرىسىنىڭ دامۋىنا اۋەل باستان مۇددەلى بولدىم. ماشينا جاساۋ ءوندىرىسى ءبىزدىڭ ەلدە ەشقاشان بولعان ەمەس. ەلدە ەكى ماشينا جاساۋ زاۋىتى ءتيىمدى جۇمىس ىستەي باستادى, ەندى ماشينا شىعاراتىن ەلگە اينالامىز. ينۆەستيتسيا تارتۋدى ويلاستىردىق. مىنە, قىتايلىق ءىرى كورپوراتسيا كەلىپ وتىر. ول ءبىزدىڭ قىتاي ەلى باسشىلىعىمەن جاساعان كەلىسىمىمىز ارقىلى ىسكە اسۋدا. ۇلى جىبەك جولى بويىنشا ءبىزدىڭ ءىرى ساۋدا-وندىرىستىك ارىپتەسىمىزبەن قازاقستاندا ۇلكەن ىستەر اتقارىلادى, – دەپ نۇرسۇلتان ءابىش ۇلى ولاردى جەكەلەي اتاپ ءوتتى. وزبەكستانمەن بىرگە اتقارىلاتىن جۇمىستاردىڭ باستالعانىنا ريزاشىلىق ءبىلدىردى. سونىمەن قاتار استانا قالاسىن گازداندىرۋ ءىسىنىڭ وتە ماڭىزدى ەكەنىن ايتا كەلىپ, Global gaz grوup كومپانياسىنىڭ جۇمىسىنا تابىس تىلەدى. جالپى ينۆەستورلارعا راقمەت ايتتى.
مۇنان كەيىن نۇرسۇلتان نازارباەۆ جاقىندا عانا اشىلعان KOSTANAY PLAZA ساۋدا-وتباسىلىق دەمالىس ورتالىعىن ارالادى. وندا بالالار دۇكەنى, كينوتەاتر, 550 ورىندىق اۆتوتۇراق جۇمىس ىستەيدى. ەلباسى ول جەردە رۋدنىي بالالار ءۇيىنىڭ تاربيەلەنۋشىلەرىمەن كەزدەستى, مەيرامحانالارىن ارالاپ كوردى.
ءنازيرا جارىمبەت,
«ەگەمەن قازاقستان»
قوستاناي
سۋرەتتەر پرەزيدەنتتىڭ ءباسپاسوز قىزمەتىنەن الىندى
