وسى اتاۋلى كۇنگە ورايلاس «قازاقفيلم» كينوستۋدياسى تۇڭعىش پرەزيدەنت – ەلباسى قورىمەن بىرلەسىپ, قازاق دەرەكتى كينوسىنىڭ كۇندەرى اياسىندا «قازاق رەنەسسانسى. جۇمات شانين» اتتى دەرەكتى ءفيلمنىڭ تۇساۋىن كەستى. مادەنيەت جانە سپورت مينيسترلىگىنىڭ تاپسىرىسى بويىنشا تۇسىرىلگەن ءفيلمنىڭ رەجيسسەرى – الەكسەي كامەنسكي, ستسەناري اۆتورلارى – باقىت قايىربەكوۆ پەن اينۇر مازىباەۆا.
رەجيسسەر الەكسەي كامەنسكيدىڭ ايتۋىنشا, فيلم 1926 جىل مەن 1938 جىلدار ارالىعىنداعى قازاق ۇلتتىق تەاترىنىڭ قۇرىلۋى مەن قالىپتاسۋ كەزەڭىندەگى وقيعالاردى قامتيدى. شىعىس قازاقستان وبلىستىق اتقارۋ كوميتەتى توراعاسىنىڭ ورىنباسارى بولىپ قىزمەت اتقارا تۇرا, ءوز ءومىرىن ءبىرجولا ونەرگە باعىتتاعان ج.ءشانيننىڭ قىسقا بولسا دا, مادەنيەتتى دامىتۋداعى وراسان ەڭبەگىن ءفيلمدى تۇسىرۋشىلەر توبى تاريحي مالىمەتتەر نەگىزىندە شىنايى سويلەتەدى. ونىڭ امىرە قاشاۋباەۆپەن, يسا بايزاقوۆپەن دوس بولۋى سەمەيدە «ەس-ايماق» اتتى تۇڭعىش تەاتر ۇيىرمەسىن قۇرۋعا تۇرتكى بولادى.
فيلم جالاڭ دەرەكتى تىزبەكتەمەي, وسى ۋاقىتقا دەيىن بۇركەمەلەنىپ كەلگەن بىرقاتار شىندىقتىڭ بەتىن اشۋدى ماقسات ەتكەن. مىسالى, 1936 جىلى ماسكەۋدە دۇركىرەپ وتكەن قازاق ونەرىنىڭ ونكۇندىگى قاراپايىم جۇرتقا ءمالىم ەتىلگەندەي كەۋدەلەردى وردەن مەن قۋانىشقا تولتىرىپ ويداعىداي وتپەگەن. ونىڭ سىرتىنداعى قيانات پەن كوز جاسى, ادىلەتسىزدىك پەن ساتقىندىق تۋرالى العاش رەت وسى فيلمدە ءسوز قوزعالىپ وتىر. ءستاليننىڭ ءوزى باس كورەرمەن بولىپ قاتىسىپ, قۇلشىنا قول سوعىپ, داڭقى اسپانداعان قازاق تەاترىنىڭ شىمىلدىعىنىڭ تاساسىنداعى وزبىرلىق كوپ ۇزاماي-اق تالاي زيالىنى ورعا جىعىپ, كەۋدەسىنە وق بولىپ اتىلدى.
اسىرەسە وسى ونكۇندىكتىڭ بيىك دارەجەدە ءوتۋى ءۇشىن كۇنى-ءتۇنى كىرپىك ىلمەستەن, جان اياماي بەلسەنىپ جۇمىس ىستەگەن جۇمات شانينگە زيانى كوبىرەك ءتيىپ «حالىق جاۋى» اتانىپ, س.اسفەندياروۆ, ءى.جانسۇگىروۆ, ب.مايلينمەن بىرگە زۇلماتقا ۇشىراۋىنا سەبەپ بولادى. ساتقىن شيبورىلەردىڭ شانينگە شىمىرىكپەي تاققان جالعان جالاسى ءبىرىنشى رەت ەۆگەني برۋسيلوۆسكيدىڭ ەستەلىگى ارقىلى جاريا ەتىلدى.
فيلمدە مۇراعات دەرەكتەرىمەن بىرگە, ساحنالىق قويىلىمدار دا كورسەتىلەدى. دەرەكتى فيلمگە قويىلار تالاپتىڭ بارلىق شارتى تولىقتاي ورىندالا وتىرىپ تۇسىرىلگەن تۋىندى سىعىمدالعان از ۋاقىت شەڭبەرىندە كورەرمەن كوزقاراسىنا كوركەم تاسىلمەن وزگەرىس جاساعانداي كۇي كەشتىردى. «قازاقفيلم» اق پرەزيدەنتى, ستسەناري اۆتورى باقىت قايىربەكوۆ ايتقانداي, ۇرپاق قادىرلەۋى ءتيىس ۇلتىمىزدىڭ ءبىرتۋار ۇلدارىنىڭ ەلى ءۇشىن ىستەگەن ەڭبەگى بۇگىنگى رۋحاني جاڭعىرۋ جولىندا دا پايداسى تيەرى ءسوزسىز.
ايگۇل احانبايقىزى,
«ەگەمەن قازاقستان»
الماتى
