قازاقستان • 03 قاراشا, 2017

جەتپىس جەتى جىلدان سوڭعى شەشىم - جابال ەرعاليەۆ

294 رەت
كورسەتىلدى
3 مين
وقۋ ءۇشىن

كونە تاريحتىڭ جادى ەشقاشان كونەرمەك تە جانە ول تاريح ەش نارسە­نى ۇمىتپاق تا ەمەس. جانە دە اسىرەسە ول تاريح ۇلتتىڭ جانى مەن رۋحى تىلى­نە قا­تىستى بولسا! 

جەتپىس جەتى جىلدان سوڭعى شەشىم - جابال ەرعاليەۆ

مۇنى ايتىپ وتىر­عان­داعى سەبەبىمىز, 1940 جىل­دىڭ 13 قاراشاسىندا «قازاق جازۋىن لاتىنداندىرىلعان الىپبيدەن ورىس گرافيكاسى نەگىزىندەگى جاڭا الىپ­­بي­گە كوشىرۋ تۋرالى» زاڭ قابىل­دان­­عان بولاتىن. ەندى مىنە, تاۋەل­سىز قازاق­ستاننىڭ تۇڭعىش پرەزيدەنتى نۇرسۇلتان نازارباەۆ «قازاق ءتىلى ءالىپ­بيىن كي­ريلليتسادان لاتىن گرافيكاسىنا كوشىرۋ تۋرالى» جارلىققا قول قويدى.

بۇل وتكەن حح عاسىردىڭ نەبىر ناۋبەت­تەرىن كوپ كورگەن, زاماننىڭ سوق­تىقپالى دا سوقپالى جولدارىنان ءوتىپ, مىڭ ءولىپ, مىڭ تىرىلگەن بۇگىنگى تاۋەل­سىزدىك زامانىندا ءومىر ءسۇرىپ وتىر­عان قازاق دەگەن حالىقتىڭ ولگەنى ءتىرىلىپ, وشكەنى جانعان كۇن!

لاتىنشا وقۋ دا جانە لاتىنشا جازۋ دا ءبىزدىڭ حالقىمىز ءۇشىن جات ەمەستىگى داۋ تۋدىرمايتىن ماسەلە. لاتىن ءالىپبيىنىڭ پايدا بولىپ, قولدانىلىپ كەلە جاتقاندىعىنا جالپى ءۇش مىڭداي جىل بولسا, سول لاتىنشاڭدى, ياعني لاتىن ءالىپبيى ۇلگىسىندەگى جازۋدى ءبىزدىڭ حالقىمىز 1929 جىلدان باستاپ, 1940 جىلعا دەيىن قولدانىپ كەلگەن-ءدى. سول 1940 جىلدىڭ 13 قاراشاسىندا «قازاق جازۋىن لاتىنداندىرىلعان الىپبيدەن ورىس گرافيكاسى نەگىزىندەگى جاڭا الىپبيگە كوشىرۋ تۋرالى» زاڭ قابىلدانىپ, ءبىز سول ۇردىسپەن كۇنى بۇگىنگە دەيىن ءجۇرىپ كەلەمىز.

 ەندىگى ارادا ءالىپبيىمىزدى لاتىن قارپىنە, لاتىن الىپبيىنە كوشىرۋ ەلىمىزدىڭ جانە ءوز ۇرپاعىمىزدىڭ بولاشاعى ءۇشىن جانە بۇكىل الەممەن بىرلەسە تۇسۋىمىزگە, اعىلشىن ءتىلى مەن ينتەرنەت ءتىلىن جەتىك يگەرۋىمىزگە, ەڭ باستىسى, قازاق ءتىلىن جاڭعىرتۋعا جاعداي تۋعىزاتىندىعى باسى اشىق باستى ماسەلە ەكەندىگى بارشا قازاقستاندىقتاردىڭ ساناسىنا ءسىڭدى عوي دەپ ويلايمىن.

لاتىن گرافيكاسىنا كوشۋ ماسەلەسى ءبىر كۇندە عانا تۋىنداعان جوق. وسى ورايدا ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆ سوناۋ 2006 جىلى قازاقستان حالقى اسسامبلەياسىنىڭ ءحىى سەسسياسىندا: «قازاق ءالىپبيىن لاتىنعا كوشىرۋ جونىن­دەگى ماسەلەگە قايتا ورالۋ كەرەك. ءبىر كەزدەرى ءبىز ونى كەيىنگە قالدىر­عان ەدىك. ايتسە دە, لاتىن قارپى كوم­مۋنيكا­تسيالىق كەڭىستىكتە باسىمدىققا يە جانە كوپتەگەن ەلدەر, سونىڭ ىشىندە پوست­كە­ڭەستىك ەلدەردىڭ لاتىن قارپىنە كوشۋى كەزدەيسوقتىق ەمەس.

البەتتە, ءبىز بۇل جەردە اسىعىستىققا بوي الدىر­ماي, ونىڭ ارتىقشىلىقتارى مەن كەمشى­لىكتەرىن زەردەلەپ الۋىمىز كەرەك», دەگەنى بار-دى. مىنە, سودان بەرى بۇل ماسەلە قازاقستاندىق قوعامنىڭ ۇدايى نازارىندا بولدى دەسەك تە ارتىق ەمەس. ءتىلشى-عالىمدارىمىز, تاريحشىلارىمىز بەن ادەبيەتشىلەرىمىز, بارلىق قازاقستاندىقتار لاتىن گرافيكاسىن بۇگىنگى زامانعا ساي ءالىپبي ەسەبىندە ەنگىزۋ ءۇشىن قىرۋار ءارى زەردەلى جۇمىستار جۇرگىزدى.

ەلباسى ءوز جارلىعىندا قازاق ءتىلى ءالىپبيىن كيريلليتسادان لاتىن گرافيكاسىنا كوشىرىلۋىن قامتاماسىز ەتۋ ءۇشىن ۇكىمەتكە ناقتىلى تاپسىرمالار بەردى. ەندى ءبىزدىڭ قوعام 2025 جىلعا دەيىن لاتىنشاعا كەزەڭ-كەزەڭىمەن كوشۋدىڭ قامى مەن ارەكەتىن جاساماقشى. ىسكە ءسات, قازاق ەلى! ەلىمىز دە ءتىلىمىز دە ماڭگى جاساسىن!

 

 

جابال ەرعاليەۆ,

جازۋشى-دراماتۋرگ,

قازاقستاننىڭ ەڭبەك سىڭىرگەن قايراتكەرى

سوڭعى جاڭالىقتار