بۇل قالاداعى قوعامدىق كولىك قىزمەتى مەن جولاۋشىلار تاسىمالداۋ باعىتىنداعى جۇمىستاردىڭ جاۋاپكەرشىلىگىن دە ارتتىراتىنى انىق. ءاسىلى, جولاۋشىلار تاسىمالى تۋرالى اڭگىمە بولا قالعاندا اۋەلگى ءسوزدى جولاقى قۇنىنان باستايتىنىمىز بار. وسىدان 2-3 اي بۇرىن الماتىداعى قولما-قول اقشا تولەۋ جۇيەسىندەگى باعا كوتەرىلىپ, جول پ ۇلى 150 تەڭگەگە قىمباتتاعان بولاتىن. ال قولدانىستاعى «وڭاي» تولەم جۇيەسى ءۇشىن اۆتوبۋستاعى تاسىمال باعاسى 80 تەڭگە كولەمىندە ساقتالىپ وتىر. باستاپقىدا جولاۋشىلاردان دا, اۆتوبۋس جۇرگىزۋشىلەرى تاراپىنان دا سىنعا ۇشىراعان قولما – قول تولەم جۇيەسىندەگى قۇننىڭ قىمباتتاۋىنا ەلدىڭ ەتى ۇيرەندى مە, الدە تارتىپكە مويىنسۇندى ما, قازىر قالىپتى جۇمىس جاساۋدا.تاسىمالداۋشى كومپانيا وكىلدەرىنىڭ باعالاۋىنشا, جاڭا جۇيە ەلەكتروندى تولەم جاساۋ ۇلەسىن ارتتىرىپ, اينالىمداعى قارجى اعىنىن ءبىر ىزگە تۇسىرۋگە مۇمكىندىك بەرگەن. جولاۋشىلار «وڭاي» كارتاسىنا جاپپاي كوشىپ, بۇرىنعىداي كوندۋكتورلار مەن كولىك جۇرگىزۋشىلەرگە تولەنەتىن قولما-قول اقشا مولشەرى ازايعان. ايتپاقشى, وسى قولما-قول تولەمنەن تۇسەتىن قوماقتى قارجى ەشقاشان كومپانيا شوتىنا تولىقتاي قۇيىلمايتىنى جاسىرىن ەمەس ەدى. كوپ جاعدايدا جۇرگىزۋشى مەن كوندۋكتور كۇندىك تابىس نورماسىنان ارتىلعان اقشانى بولىسكە سالاتىن. كەيدە بۇل قارجى جۇزدەگەن مىڭ تەڭگەنى قۇرايتىن-دى. قولما-قول تولەم باعاسىنىڭ قىمباتتاۋىنان كەيىن جولاۋشىلاردىڭ ەلەكتروندى تولەم جاساۋعا جاپپاي كوشۋى كەيبىر اۆتوبۋس جۇرگىزۋشىلەرىن مايلى شەلپەكتەن ايىرعانى انىق. ءدال وسى تۇستا بىرنەشە باعىتتاعى تاسىمالداۋشىلاردىڭ جۇمىسقا شىقپاي قويىپ, نارازىلىق تانىتۋى ورىن العانى ەسىمىزدە.
- قازىر جۇرگىزۋشىلەر بۇل ادەتتەن ارىلدى. «وڭاي» تولەم كارتاسىن جەتىلدىرۋ ارقىلى قالاداعى جولاۋشىلار مادەنيەتى قالىپتاسىپ كەلەدى. باستىسى بۇل قالا بيۋدجەتىنە تۇسەتىن تابىستى مولايتۋ ءۇشىن جاسالعان وڭ شەشىم بولدى. ەندى تاسىمالداۋشى كومپانيالارعا دەگەن تالاپ پەن جاۋاپكەرشىلىك ارتىپ وتىر, - دەيدى «Green bus company» جشس باسشىسى باۋىرجان ك ۇلىشەۆ.
اتقارۋشى بيلىك تاراپىنان دا, جولاۋشىلار جاعىنان دا تاسىمالداۋشى كومپانيالارعا قويىلاتىن تالاپتىڭ باستىسى: اۆتوبۋستاردىڭ ۋاقتىلى قىزمەت كورسەتۋى مەن كولىكتىڭ ساپاسى. قالا باسشىلىعى بۇل باعىتتا اۋىز تولتىرىپ ايتۋعا تۇرارلىق جۇمىس جاساپ جاتىر. اۋەلى قالاىشىلىك باعىتتا قاتىنايتىن اۆتوبۋستاردى ءجيى جاڭارتىپ, اۋىستىراپ وتىرۋدى ماقسات تۇتۋدا. جاقىندا عانا «ەۆرو-5» ستاندارتىنداعى 50 جاڭا اۆتوبۋس جولعا شىقتى. بۇل جاڭا كولىكتەر جولاۋشىلار كوپ قاتىنايتىن باعىتتاردى ەسكىرگەن اۆتوبۋستاردى الماستىردى.
- «الماتىەلەكتروترانس» جشس بيىلعى جىلدىڭ سوڭىنا دەيىن 297 اۆتوبۋس ساتىپ الۋدى جوسپارلاپ وتىر. قازىر «لياز» ماركالى 20 اۆتوبۋس جەتكىزىلدى, ماسكەۋدەن تاعى 20 اۆتوبۋس كەلە جاتىر. بارلىق اۆتوبۋستار كونديتسيونەرلەرمەن جابدىقتالعان, قىستا جىلى, جازدا سالقىن, جولاۋشىلارعا قولايلى بولماق. سونداي-اق, بۇعان دەيىن اۆتوبۋستاردىڭ ءتۇسى ءارتۇرلى بولىپ, الاباجاق قالىپتا بولسا, ەندى ولار قالانىڭ برەنبۋكى بويىنشا ءبىر ستيلدە بويالىپ, ارلەنەتىن بولادى, - دەيدى جولاۋشىلار كولىگى جانە اۆتوموبيل جولدارى باسقارماسىنىڭ باسشىسى ماقسۇت يساحوۆ.
جولاۋشىلارعا جاعداي جاساۋ دەگەننەن شىعادى, الماتىداعى قوعامدىق كولىك قاتىناسىن رەتتەۋ جۇمىستارىنىڭ ساپاسى مەن وڭ ناتيجەسى ەلىمىز بويىنشا الدىڭعى قاتاردا تۇر. اۆتوبۋستاردىڭ ءجۇرۋ جيىلىگى, جولداعى قاۋىپسىزدىك, كولىكتەردەگى سانيتارلىق تالاپتار مەن ەكولوگيالىق زالالسىزداندىرۋ باعىتىنداعى جۇمىستار ناتيجەلى. قوعامدىق كولىكتەرگە ارنالعان ارنايى جولاقتى جولداردىڭ كوبەيۋى دە قالاىشىلىك اۆتوبۋستاردىڭ كەپتەلىستەردە تۇرۋىن ازايتىپ, جەكە ادامداردىڭ اۆتوبۋسقا ورالۋىنا ىقپال جاساۋدا ەكەن.
ايتپاقشى, جاقىندا شىمكەنت قالاسىنىڭ اكىمى عابيدوللا ءابدىراحىموۆتىڭ قوعامدىق كولىككە مىنگەنى جايلى اقپارات تاراعان ەدى عوي, بۇل كەزەكتى پيار ما, الدە قالاداعى جولاۋشىلار تاسىمالىنىڭ جاعدايىن شىنايى باعالاۋعا دەگەن ناقتى قادام با, ناتيجەسىن ۋاقىت كورسەتەتىن شىعار. ءبىز دە تاسىمالداۋشى كومپانيا وكىلدەرىنە: «اياق استىنان باۋىرجان بايبەك اۆتوبۋسقا مىنە قالسا, ۇياتقا قالمايسىزدار ما؟» دەپ ازىلدەدىك. جاۋاپ نانىمدى. قالا اكىمىنىڭ قوعامدىق كولىكپەن جۇرۋىنەن اسا ءبىر سەنتساسيا ىزدەۋگە دەگەن تالپىنىس بايقالمايدى. باستىسى, باۋىرجان بايبەك قالاداعى ونعا جۋىق اۆتوبۋس پاركتەرىنە ءجيى باس سۇعادى ەكەن. جۇرگىزۋشىلەر مەن كولىكتەردىڭ جاعدايىن كوزبەن كورىپ, ءتيىستى نۇسقاۋ بەرىپ تۇرادى. جاقىندا عانا ساتىپ الىنعان 50 اۆتوبۋستىڭ قالا جولدارىنا شىعۋى ءوزى باس بولىپ, ءساتتى ساپار تىلەدى.
جالپى, الىپ مەگاپوليستەگى ادام تاسىمالداۋمەن اينالىسۋ اسا ىجداقاتتىلىقتى تالاپ ەتەدى. ارلى-بەرلى اعىلعان تاعدىرلاردى توعىستىرىپ, مىڭداعان جاننىڭ ءومىرى مەن قاۋىپسىزدىگىنە كەپىل بولۋ وڭاي دەپ كىم ايتتى؟ شۇكىر دەپ ايتايىق, سوڭعى جىلدارى اۆتوبۋس اپاتتارىنىڭ سانى ازايعان. كولىك تىزگىنىنە كەزدەيسوق ادامداردىڭ وتىرۋىنا جول بەرىلمەيدى. ءيا, تاڭ راۋانداپ اتقاننان ءتۇن قاراڭعىسىنا دەيىن ۇزدىكسىز جول ۇستىندە ءجۇرۋ قيىننىڭ قيىنى. مىقتى دەنساۋلىق, ساۋ سانا, تەمىردەي جۇيكە كەرەك ەتەتىن جۇمىس. كەز-كەلگەن ادامنىڭ بۇل جۇمىسقا كوندىگىپ ىستەۋى كادىك. جۇمىس بەرۋشى تاراپىنان تۇراقتى, قوماقتى جالاقى, الەۋمەتتىك پاكەتتەر تيىمدىلىگى بولعانىمەن دە اۆتوبۋس جۇرگىزۋشىلىگى ءۇشىن ۇنەمى ۆاكانتسيا اشىق تۇرادى ەكەن. الايدا, مىڭ-سان ماسەلەگە قاراماستان قالاداعى جولاۋشى تاسىمالداۋ ءىسى العا قادام جاساي بەرمەك.
الماتى اۆتوبۋستارى تۋرالى ءسوز قوزعاعان دا الدىمەن جولاقى قۇنىن ەمەس, بۇل ىستەگى نەنىڭ «وڭاي», نەنىڭ قيىن ەكەنىن ازداپ بولسا دا ەسكەرىپ ءجۇرۋىمىز كەرەك سياقتى...
قالماحانبەت مۇقامەتقالي,
«ەگەمەن قازاقستان»
الماتى
