قازاقستان • 26 قازان, 2017

الاشوردا بلانكىسى

1263 رەت
كورسەتىلدى
2 مين
وقۋ ءۇشىن

بلانكى دەگەنىمىز – ستان­دارتقا سايكەس بەل­گىلى ءبىر ۇلگىدەگى اقپا­رات جازۋعا ارنال­عان قاعاز-پاراق. بلان­­كى­نىڭ تۇرلەرى كوپ. سو­نىڭ ىشىندە قۇجات بلان­كىسى دەگەن بار. وعان تۇراقتى جانە اۋىس­پالى رەسمي دەرەكتەمەلەر جازىلىپ, قاجەتتى نىساندارعا جول­دانادى. قۇجات بلان­كىسىن مەملەكەتتىك ور­گاندار مەن مەكەمەلەر پايدالانادى. 

الاشوردا بلانكىسى

وسىنداي قۇجات بلانكىسى الاشور­دا­لىقتاردا دا بول­عان. ياعني 1917 جىلدىڭ ايا­­­عىندا قۇرىلىپ,1918 جىل­دىڭ ورتاسىنان باستاپ رەسمي ىسكە كى­رىسكەن الاشوردا ۇلت كەڭەسى (ۇكىمەتى), 1920 ­جىلى 9 ناۋرىزدا كاز­رەۆكوم «الاش­وردا» بۋر­جۋازيالىق ۇكىمەتىن جويۋ تۋ­را­لى بۇيرىق شىعارعانعا دەيىن بلانك قول­دانىپ, ءىس-قىزمەتىن جۇر­گىزگەن. 

رەسمي بلانكىنىڭ باسىنا, ياعني قۇجات يە­سى رەتىندە ات-اتاۋى قويىلاتىن ورىنعا الاش­وردا ۇلت كەڭەسى ءوزىنىڭ تيتۋلىن اۋەلى اراب ءالىپبيى نەگىزىندە قازاقشالاپ «قازاق-قىرعىز حۇكمەتى الاش – وردا» دەپ جازسا, ورىسشا كريلليتسامەن «ۆسە­­كيرگيزسكىي نارودنىي سوۆەت الاش – ور­دا» دەپ تاڭبالاعان. رەسمي تي­تۋلدىڭ اس­تىندا قۇجاتتىڭ جولدانعان ۋا­قىتى مەن ءنومىرى تۇر.

وسىنداي رەسمي بلان­كىگە جازىلعان ءىس-­قاعاز قۇ­جات­­تارىنىڭ دەنى سەمەي قا­­لا­­سىن­داعى قازىرگى زامان تاريحىن قۇ­جاتتاندىرۋ ورتالىعىندا ساقتاۋلى. اتال­­­مىش مەكەمەنىڭ عىلى­مي-انىق­تا­مالىق جانە قۇ­جاتتاردى پايدالانۋ ءبولى­­­مىنىڭ باسشىسى لاۋرا قا­دى­روۆانىڭ مالىمەتىنە قاراعاندا, قورداعى قۇجات­تار: الاشوردا ۇكىمەتىنىڭ, سەمەي وبلىستىق جانە ۋەز­دىك الاشوردا كومي­تەتىنىڭ جانە الاش قايرات­كەرلەرىنىڭ قىزمەتىنە قا­تىس­تى ەكەن. سونىمەن قا­تار بلانكىگە جا­زىل­عان ءىس-قاعازدار بۇكىلرەسەيلىك ۋا­قىت­شا ۇكىمەتى سەمەي وبلىستىق جانە ۋەزدىك باسقارمالارىنا, سەمەي گۋ­بەر­نيا­لىق سوتى, توڭكەرىس كوميتەتى, الاش قا­لالىق قو­عامدىق باس­قارماسى, الاش جۇ­­مىسشى, شارۋا جانە قىرعىز دە­پۋ­تاتتارى كەڭەسى قاتارلى ۇيىم­دارعا جولدانىپ, الاش قايراتكەرلەرى – ءا.بوكەيحانوۆ, ح.عاب­باسوۆ, ر.مار­سەكوۆ, ب.سارسە­نوۆ, ا.قو­­زى­باعاروۆ, م.بوش­تاەۆتاردىڭ قول­تاڭ­باسى قو­يىل­عان دەيدى.

بۇل بلانكىدەگى ەكىنشى ءبىر ەرەكشە دۇ­نيە – قۇجاتتىڭ مە­كەن-جايى «سە­مەي وبلى­سى الاش قالاسى» (گ. الاش. سەمي­پالات. وبل.) دەپ كور­سەتىلۋى. ياعني, قالانىڭ قازىرگى جاڭا سەمەي دەپ اتا­لاتىن بولىگى 1917 جىلدان باستاپ, 1927 جىلعا دەيىن «الاش قا­لاسى» دەپ اتالعانىنا ناقتى دالەل وسى قۇجات. 

سۋرەتتەگى بلانكىدەن الاش­­ور­دالىق­تار­دىڭ ۋەز­دىك جەر باسقارماسىنا جاز­عان­ حاتىن وقۋعا بولادى. ۋاقىتى «5-ءشى­ قا­زان 1918 جىل» دەلىنگەن. قۇ­جات­ ءنو­مى­رى – 199. بۇل حات جازىلعان مولشەر­دە­ الاش­­وردا ۇكىمەتىنىڭ رەسمي ىسكە كىرىس­كە­نىنە ءتورت-بەس اي عانا بولعان كەز. سو­نىڭ وزىندە قۇجات سانى 200-گە يەك ارت­قان ەكەن. 

 

 

بەكەن قايرات ۇلى,
«ەگەمەن قازاقستان»

سوڭعى جاڭالىقتار