وسىعان وراي رەسپۋبليكالىق پارتيا ۇيىمىنىڭ – كيرپارتبيۋرو – ماجىلىسىندە (19.10.1920) جاڭا گازەت شىعارۋ ماقساتىمەن رەدكوللەگيا قۇرىلدى. ونىڭ مۇشەلىگىنە س.سادۋاقاسوۆ, ج.ايماۋىتوۆ, س.سەيفۋللين بەكىتىلدى. ال سول جىلدىڭ 13 قاراشاسىندا جارىق كورگەن باسىلىم «ەڭبەك تۋى» دەگەن اتپەن ومىرگە كەلدى.
گازەتتىڭ ءبىرىنشى نومىرىندە ساكەن سەيفۋلليننىڭ اتاقتى «مارسەلەزاسى» جارىق كوردى. ءشاميل دەگەن اۆتوردىڭ «سوۆەتتىك روسسيانىڭ جايى» دەگەن ماقالاسى دا بەرىلىپتى. ال ءشاميل – ساكەننىڭ بۇركەنشىك اتى. كەڭەستەردىڭ التىنشى سەزى تۋرالى ماتەريال دا بار. قازاقستان اتىنان ماسكەۋگە بارعان دا ساكەن ەدى. دەمەك گازەتتىڭ بۇل ءنومىرىن شىعارىسۋعا اقيىق اقىننىڭ بەلسەنە قاتىسقانى ايقىن كورىنىپ تۇر.
«ەڭبەك تۋى» دەگەن اتپەن شىققان تۇستا 1920 جىلدىڭ 13 قاراشاسىنان 1921 جىلدىڭ اقپانىنىڭ اياعىنا دەيىن سماعۇل سادۋقاسوۆ, ودان سوڭ 21 اقپاننان 1 قاراشاعا دەيىن جۇسىپبەك ايماۋىتوۆ رەداكتور بولىپتى» («ەگەمەن قازاقستان», №262, 4.12.1999).
وكتيابر رەۆوليۋتسياسىنىڭ ءتورت جىلدىق مەرەكەسى كۇنى – 1921 جىلعى 7 قاراشادا ورىنبوردا ركپ(ب) قىرعىز (قازاق) ورتالىق اتقارۋ كوميتەتىنىڭ ورگانى – «ەڭبەكشىل قازاقتىڭ» ءبىرىنشى سانى شىقتى. قۇرامىندا ساكەن سەيفۋللين (رەداكتور), ءسابيت مۇقانوۆ, امانعالي ەگىزباەۆ جانە باسقالار بولعان رەداكتسيا القاسى قۇرىلدى.
گازەت رەداكتورى س.سەيفۋللين, سونداي-اق م.دۋلاتوۆ, س.سادۋاقاسوۆ, ت.جۇرگەنوۆ, باسقا دا وسىنداي زيالى قاۋىم وكىلدەرى باسىلىمدا ۇلت ماسەلەسىن باتىل كوتەرىپ وتىردى. ساكەننىڭ ەلدىڭ قوعامدىق-ساياسي ومىرىنە بەلسەنە ارالاسقان كەزى دە وسى تۇس بولاتىن:
1920, 26 شىلدە كەڭەستەر سەزىندە اقمولا اتقارۋ كوميتەتىنىڭ مۇشەلىگىنە سايلانىپ, اتقارۋ كوميتەتى توراعاسىنىڭ ورىنباسارى, اكىمشىلىك ءبولىمىنىڭ مەڭگەرۋشىسى.
1920, 4 قازان قازاقتىڭ كەڭەستىك سوتسياليستىك اۆتونوميالىق رەسپۋبليكاسىن جاريالاعان قۇرىلتاي سەزىنىڭ دەلەگاتى.
1920, 12 قازان قازاكسر ورتالىق اتقارۋ كوميتەتى پرەزيديۋمىنىڭ مۇشەسى.
1920, قاراشا كەڭەستەردىڭ VIII سەزىنە قاتىسادى, ۆ.ي.لەنيننىڭ گوەلرو جوسپارى تۋرالى بايانداماسىن تىڭدايدى.
1921, اقپان-مامىر اقمولا مەن سەمەي وبلىس-تارىن قازاق رەسپۋبليكاسىنا قوسۋ
جونىندەگى توتەنشە كوميسسيانىڭ مۇشەسى.
1922, 13 ماۋسىم «ەڭبەكشىل قازاق» گازەتىنىڭ جاۋاپتى رەداكتورى جانە وقۋ-اعارتۋ حالىق كوميسسارىنىڭ ورىنباسارى.
1922, جەلتوقسان كەڭەستەردىڭ III سەزىندە قاز اكسر حالىق كوميسسارلارى كەڭەسىنىڭ توراعاسى بولىپ سايلاندى.
1922 «اساۋ تۇلپار» ولەڭدەر جيناعى مەن رەۆوليۋتسياشىل دراما – «قىزىل سۇڭقارلار», «باقىت جولىنا» جەكە-جەكە كىتاپ بولىپ شىقتى.
1922, 23-30 جەلتوقسان رسفسر كەڭەستەرىنىڭ ح سەزىنىڭ دەلەگاتى رەتىندە كسرو-نى قۇرعان بۇكىلوداقتىق قۇرىلتاي سەزىنە قاتىسىپ, واك-ءنىڭ مۇشەلىگىنە سايلاندى.
1923, ءساۋىر رك(ب)پ XII سەزىنە قاتىستى.
1921 جىلى 28 شىلدەدە ورتالىق اتقارۋ كوميتەتىندە وبلىستىق پارتيا كوميتەتىنىڭ باسشى قىزمەتكەرلەرى قاتىسقان ۇلكەن ءماجىلىس بولىپ, قازاق ءباسپاسوزىن وركەندەتۋ ماسەلەسى قارالادى. سونىڭ ىشىندە «ەڭبەكشىل قازاق» گازەتى مەن «قىزىل قازاقستان» جۋرنالىنىڭ جۇمىسىن جانداندىرۋ ماقساتىمەن ارناۋلى رەداكتسيالىق كوللەگيا (ا.اسىلبەكوۆ, ا.ءبايدىلدين, س.سەيفۋللين, ت.جۇرگەنوۆ, جاۋاپتى حاتشىسى ە.الدوڭعاروۆ) بەلگىلەنىپ, ساكەن «ەڭبەكشىل قازاق» گازەتى مەن «قىزىل قازاقستان» جۋرنالىنىڭ رەداكتورى بولىپ تاعايىندالادى.
ساكەنگە ءارى سوۆناركوم, ءارى گازەتتى باسقارۋ وڭاي بولماعانى بەلگىلى. سوندىقتان دا ول ورىنبورعا سوناۋ قوستانايدا جۇرگەن بەيىمبەت ءمايليندى «ەڭبەكشىل قازاق» گازەتىنە تۇراقتى قىزمەت اتقارۋ ءۇشىن ارنايى شاقىرعان.
كورىپ وتىرسىزدار, جاڭا وكىمەت قۇرىلىسىمەن ونىڭ بيلىك ساتىسىنا ىلىگىپ, ساكەن اينالاسى ەكى-ءۇش جىلدىڭ ىشىندە قانشاما قىزمەتتىڭ باسىن قايىرىپ تاس-تادى دەسەڭىزشى. ءيا, اتقارىلعان شارۋا از ەمەس. ونىڭ ءبارىن ءتىزىپ شىعۋ قاجەت ەمەس دەسەك تە ساكەننىڭ ەكى قىزمەتتى – گازەت رەداكتورى ء ارى سوۆناركوم توراعاسى – قالاي ۇشتاستىرا العاندىعى نازار اۋدارارلىق دۇنيە. مىنە, سول كەزدە «ەڭبەكشىل قازاقتا» قانداي پروبلەمالار كوتەرىلىپ, ولار قالاي شەشىمىن تاپتى دەگەن سۇراققا جاۋاپ ىزدەگەنىمىز ورىندى.
ساكەن سەيفۋللين 1922 جىلدىڭ جەلتوقسانىندا ۇكىمەت باسشىسى بولىپ تاعايىندالعاننان كەيىن ءبىر اي وتەر-وتپەستە «قازاقتى قازاق دەيىك, قاتەنى تۇزەتەيىك» (15.02.1923) دەگەن اششىلىعى ۋداي ماقالا جازادى. اۆتور: «بۇگىنگە شەيىن قازاقتى ورىستار «كيرگيز» دەيدى. اق پاتشانىڭ «شاراپاتىنا» ءماز بولعان مىرزالار قازاققا جوعارىدان قاراپ, تۇمسىعىن كەكىرەيتىپ, پىسقىرىپ «كيرگيز» دەيتىن بولدى. تورەلەردىڭ قاتىندارى يتىنە ۇرىسقاندا «اح, تى پالكان, كيرگيزدان دا جامانسىڭ» دەيتىن بولدى», دەپ جازادى.
كەڭەس وكىمەتىنىڭ ءوزى رەسمي تۇردە قازاق ەلىن لەنين قول قويعان قۇجاتتىڭ وزىندە «كيرگيزسكايا رەسپۋبليكا» دەپ اتادى ەمەس پە؟ ءبىزدىڭ وزىمىزدە دە بار, قازاقپىن دەگەننىڭ ورنىنا كوبىنەسە «قىرعىزبىز» دەيمىز, ايتپەسە «قىزىل قازاقستان» جۋرنالى ورىسشا نەگە «كراسنىي كيرگيزستان» بولۋى ءتيىس؟ شوۆينيستىك پيعىلدان قالىپتاسقان وسىنداي جاعدايعا تويتارىس بەرەتىن مەزگىل كەلدى ەمەس پە دەگەن ويدى ورتاعا سالادى.
اۆتور بىلاي دەيدى: «بۇل ءبىزدىڭ السىزدىگىمىزدى كورسەتەدى. ەگەر دە ءبىزدىڭ قازاق جىگىتتەرى بۇل قاتەنى تۇزەتەمىز دەسە, وپ-وڭاي تۇزەتىپ اكەتەر ەدى. ءبىزدىڭ ءار قازاق جىگىتى «كيرگيز» دەگەندى تاستاپ, قويماستان «قازاق», «قازاق» دەگەن ءسوزدى جۇمساپ, باسقا جۇرتتىڭ قۇلاعىنا ءسىڭدىرىپ ۇيرەتۋ كەرەك».
سوندا ماسەلە قالاي شەشىلۋى ءتيىس؟ قانداي ۇسىنىس-پىكىرلەر بار؟ گازەت رەداكتورى ءارى ۇكىمەت باسشىسى نە دەيدى؟ ساكەن ويىن بىلاي قورىتادى: «قازاقستاننىڭ ورتالىق ۇكىمەتى «كيرگيز» دەگەندى قويىپ, «قازاق» دەگەن ەسىمدى قولدانۋعا جارلىق (دەكرەت) شىعارۋى كەرەك. قازاقتى «قازاق» دەيىك, تاريحي قاتەنى تۇزەتەيىك».
سوناۋ پاتشا زامانىنان پالەنباي جۇزدەگەن جىلدار قازاقتى «قىرعىز», ال قىرعىزدى «قارا قىرعىز» دەپ ءسوز اراسىندا ەمەس, رەسمي تۇردە جۇرتتىڭ ميىنا ابدەن سىڭىرگەن ۇعىم وپ-وڭاي وشىرىلەر مە؟ قاتارداعى جۋرناليست ەمەس, گازەت باسشىسى, ونى ازسىنساڭ ۇكىمەت توراعاسى بولسا دا ونىڭ ۇسىنىسىن «بۇل دۇرىس ەكەن, قاتەنى تۇزەتەيىك» دەپ قولما-قول قولدايتىندار كوپ بولا قويمادى. پىكىرتالاس كۇشەيدى, قارسىلىق كورسەتكەندەر دە شەگىنەر ءتۇرى جوق. بىراق ۇلتتىق مۇددەنى تۋ عىپ كوتەرگەن اقىن العان بەتىنەن تايمادى. بىرتە-بىرتە ءىزباسارلارى دا مولايدى. ناتيجەسىندە, 1925 جىلدىڭ 18 ساۋىرىندە سوۆەتتەردىڭ V بۇكىلقازاقتىق سەزىنىڭ قازاق حالقىنىڭ تاريحي دۇرىس اتاۋىن قالپىنا كەلتىرۋ تۋرالى قاۋلىسى شىقتى. ال 1925 جىلدىڭ 15 ماۋسىمىندا بواك پرەزيديۋمىنىڭ قاۋلىسىنا سايكەس كيراسسر قازاسسر-ى بولىپ وزگەرتىلدى (راس, بۇل قۇجات ومىرگە كەلگەن كەزدە ساكەن ۇكىمەت توراعاسى قىزمەتىنەن كەتكەن بولاتىن).
1923 جىلى 23 قاڭتاردا رك(ب)پ كيروبكومىنىڭ پرەزيديۋم ماجىلىسىندە قىرعىز (قازاق) حالىق اعارتۋ, ءبىلىم بەرۋ حالكومى كوللەگياسىنىڭ احمەت بايتۇرسىنوۆتىڭ 50 جىلدىق مەرەيتويىن اتاپ ءوتۋ جونىندەگى ۇسىنىسى تالقىعا ءتۇستى. جيىنعا پرەزيديۋم مۇشەلەرى كوروستەلەۆ, پولوزوۆ, مەڭدەشوۆ جانە گوركين; كيروبكوم مۇشەلەرى نۇرماقوۆ, ۆاينشتەين, كەنجين, ءجاندىلدين, ايماقتىڭ كومسومول, كاسىپوداق ۇيىمدارىنىڭ, وبلىستىق پارتيا كوميتەتىنىڭ جانە باسقا مەكەمەلەرىنىڭ جەتەكشى قىزمەتكەرلەرى قاتىستى.
قاۋلىدا «كەڭەستىك ورگاندار بۇل مەرەيتويدى وتكىزۋگە ءتيىستى ەمەس دەپ ەسەپتەلسىن. ال مۇنى جەكە ادامدار وتكىزسە قارسىلىق جوق» دەلىندى. ودان ءارى پرەزيديۋم مىنانداي قورىتىندى جاسايدى «...ۆوزلوجيت پەرسونالنۋيۋ وتۆەتستۆەننوست زا سودەرجانيە رەچەي نا پرازدنەستۆە توۆاريششەي وت يمەني سوۆورگانوۆ نا ت. سەيفۋللينا» («الاش قوزعالىسى», ا., «ەل شەجىرە» باسپاسى, 2007, 3-ت., 1-كىتاپ, 126-127-ب.). دەمەك احاڭنىڭ مەرەيتويىن رەسمي تۇردە وتكىزۋگە بولمايدى, ال ساكەن باسقا بىرەۋدىڭ ءسوزى ءۇشىن نەگە جاۋاپ بەرۋى كەرەك؟ مۇنى قالاي تۇسىنەر ەدىڭىز؟ جارايدى, ساكەندى «قىزىل» ەدى دەيىك, بىراق ول جوعارىدان بىرەۋ ىم قاقسا تۇرا جۇگىرەتىن ادام ەمەس. بيلىكتەگىلەر بۇل ءىس-شاراعا ارالاسپاي-اق قويايىق دەسە دە ۇكىمەت باسشىسى ءارى گازەت رەداكتورى ساكەن تويعا بارادى, ءسوز سويلەيدى, مۇنىمەن قويماي احاڭنىڭ قازاق تاريحىنداعى الاتىن ورنىن تۇڭعىش رەت كورسەتىپ, ونى باسپاسوزدە جاريالايدى.
ساكەن سەيفۋللين بىلاي دەگەن:
– احمەت بايتۇرسىن ۇلى قاراپايىم كىسى ەمەس, وقىعان كىسى, وقىعانداردىڭ اراسىنان ءوز زامانىندا پاتشانىڭ ارام ق ۇلىقتى اتارمان-شابارماندارىنىڭ قورلىعىنا, مازاعىنا تۇسكەن حالىقتىڭ نامىسىن جىرتىپ, داۋسىن شىعارعان كىسى...
قازاق حالقىن بايعا, كەدەيگە بولمەي نامىسىن بىردەي جىرتتى, ارىن بىرگە جوقتادى. ءوزى وقىعان مىرزالار شەن ىزدەپ جۇرگەندە, قورلىققا شىداپ, قۇلدىققا كونىپ, ۇيقى باسقان قالىڭ قازاقتىڭ ۇلت نامىسىن جىرتىپ, ۇلتتىڭ ارىن جوقتاعان پاتشا زامانىندا جالعىز-اق احمەت ەدى.
...احاڭ بايلاردىڭ قۇلدىعىندا شىرىگەن جارلىلاردىڭ ايعايشىسى ەمەس, ولاردىڭ شوقپارشىسى ەمەس, بىراق بايىن, كەدەيىن ايىرماي قازاقتى عانا سۇيەتىن ادال جۇرەك تازا ۇلتشىل (ساكەن سەيفۋللين. ا., «قازىعۇرت», 2005, 5-ت., 241-243-ب.).
قازاق ادەبيەتىنىڭ اسا كورنەكتى قايراتكەرلەرىنىڭ ءبىرى ءسابيت مۇقانوۆ ايتقانداي, ساكەن قازاق كەڭەس ادەبيەتىن ءبىرىنشى بوپ باستاۋىمەن بارلىق جانردا دا قۇندى شىعارمالار تۋعىزۋمەن قاناعاتتانباي, وزىنەن باستالعان قازاق كەڭەس ادەبيەتىنىڭ كادرلارىن جاساۋدا دا ۇلان-بايتاق ەڭبەك ءسىڭىردى. 1922-1925 جىلدار اراسىندا قازاق رەسپۋبليكاسىنىڭ باسقارۋشى گازەتى – «ەڭبەكشىل قازاققا» (كەيىنگى – «سوتسياليستىك قازاقستان») رەداكتور بولىپ قىزمەت اتقارعان ساكەن وسى جىلداردا قازاق كەڭەس ادەبيەتىنىڭ اعا جازۋشىلارى بەيىمبەت مايليننەن, امانعالي سەگىزباەۆتان, جيەنعالي تىلەپبەرگەنوۆتەن, سامات نۇرجانوۆتان, ەلجاس بەكەنوۆتەن باستاپ, جاڭا ادەبيەتتىڭ جاس كادرلارىنا گازەتتىڭ بەتىنەن كەڭ ورىن اشتى, ولاردىڭ شىعارمالارىن گازەتكە ۇزدىكسىز جاريالاپ تۇردى. قازاق كەڭەس ادەبيەتىنىڭ ءبىرىنشى ۇيىمى قازاپپ 1925 جىلى وسى جازۋشىلاردان قۇرىلىپ, ۇيىمدى ساكەن مەن بەيىمبەت باسقاردى (ساكەن سەيفۋللين. كوپ تومدىق شىعارمالار جيناعى. 7-ت., «قازىعۇرت», 2007 ج., 5-8-ب.).
سوۆناركوم باسشىسى ساكەن سەيفۋلليننىڭ باتىل ارالاسۋىمەن حالىق شارۋاشىلىعىن قالپىنا كەلتىرۋ باعىتىندا ءبىراز جۇمىستار ىستەلدى. ونەركاسىپ سالاسىندا ەلەۋلى ىلگەرىلەۋشىلىك بايقالدى. مۇناي, التىن, جەز, ءتۇستى مەتالدار ءوندىرىسى دامي ءتۇستى. حالىق شارۋاشىلىعىنىڭ قازاق ورتالىق كەڭەسى ءبىراز مەكەمەلەردى – «كوجمەحترەست», «يلەتسكسول», «پاۆلودارسول», «اقجالزولوتو», «كاززولوتو», «كازاحساكساۋلترەست» جانە باسقا كاسىپورىندار بىرىكتىرىلدى.
وداقتىق ماڭىزى بار وندىرىستەر جۇمىس ىستەي باستادى. «ەمبانەفت», «التايكازپوليمەتالل», «اتباستسەمەنت» ترەستەرى قۇرىلدى. قازاق جەرىندە اۆتوموبيل, تەمىر جول, اۋە قاتىناسىن وركەندەتۋ ءىسى قولعا الىندى. ۇكىمەتتىڭ ەكونوميكا سالاسىندا اتقارىپ جاتقان جۇمىستارىن اقىن «ەڭبەكشىل قازاقتا» ماقالا, كەيدە پوەزيا تۇرىندە ۇزبەي جاريالاپ تۇردى.
پروفەسسور تۇرسىنبەك كاكىشەۆ اعامىز اتاپ وتكەندەي, ساكەننىڭ ۇكىمەت باسشىسى بولۋى ءاربىر جاڭا ءىستى جەدەل جۇزەگە اسىرۋعا مۇمكىندىك بەرسە, ونىڭ جۋرناليستىك قىزمەتى ىستەلەر ىسكە بارلاۋ جاساۋ جانە الەۋمەتشىل ازاماتتاردىڭ تىڭ, سونى وي-پىكىرلەرىنە ۇنەمى قۇلاق ءتۇرىپ وتىرۋ مىندەتىن اتقاردى. ءسويتىپ ءسوز بەن ءىس تۇتاستىق تاۋىپ, ناقتى شاراعا اينالىپ وتىردى. ماسەلەن, ساكەن سەيفۋللين «قازاقستان ءباسپاسوزى» دەگەن ماقالاسىندا ۇلتتىق جۋرناليستيكانى وركەندەتۋگە باعىتتالعان ون ءۇش ءتۇرلى شارانى تاپتىشتەي باياندايدى. ءوزىنىڭ ويىن «قالام قايراتكەرلەرىنىڭ ءبارىن جۇمىستارىنان بوساتىپ, جازۋعا سالۋ كەرەك» دەپ باستاپ, «قازاقستاندا ءارىپ تىزەتىن دە جوق بولعاندىقتان, ىلگەرى كۇندى ەسكە الىپ, ايماقتا ءارىپ تىزەتىندەر كۋرسى اشىلسىن. وعان ءاربىر گۋبەرنيادان رازۆەرستكامەن كىسى الىنسىن» دەگەن ۇسىنىسپەن اياقتايدى. ارينە ساكەننىڭ پىكىرى اياقسىز قالعان جوق.
باسپا ءىسىن جولعا قويماي ەشتەڭە دە تىندىرا المايتىنىن سەزگەن ساكەن ەندى قازاقستان مەملەكەتتىك باسپاسىن ۇيىمداستىرۋدى شىنداپ قولعا الدى. وعان مەكەن تاۋىپ, كادرلاردى جيناۋ ىسىنە بەلسەنە كىرىستى.
ساكەن بابامىزدىڭ انا ءتىلىمىزدى كەڭسە ىستەرىنە ەنگىزىپ, ونىڭ مەرەيىن ارتتىرا تۇسۋدەگى ءىس-ارەكەتىن, جانكەشتى ەڭبەگىن ەرەكشە اتاپ وتكەن ءجون. ۇكىمەتتى باسقارا وتىرىپ, وسى ماسەلە تۋرالى «ەڭبەكشىل قازاققا» بىرنەشە ماقالا جازدى. «كەڭسە ىستەرىن قازاق تىلىندە جۇرگىزۋ كەرەك» (9.06.1923), «كەڭسەلەردە ءىستى قازاق تىلىندە جۇرگىزۋگە كىرىسۋ» (25.06.1923), «نە قىلدىڭدار؟» (15.08.1923), «قازاقستاننىڭ ورتالىق كەڭەس كوميتەتىنىڭ 3-جالپى جينالىسىنىڭ قورىتىندىسى» (11.09.1923), «قازاقستاننىڭ زاڭ كوميسسارياتىنا تەڭەلىڭدەر» (19.09.1923), «كەڭسەلەردە قازاق ءتىلىن جۇرگىزۋ» (22.12.1923) سياقتى كوپتەگەن ماقالالار گازەت وقۋشىلارىنا وي سالۋ ءۇشىن بەرىلە سالعان جاي قاتارداعى ءجۋرناليستىڭ جازبالارى ەمەس, بۇل ۇكىمەت باسشىسىنىڭ, ساكەن سەيفۋلليننىڭ ءتيىستى رەسمي ورىندارعا بەرگەن تاپسىرماسى ەسەبىندەگى نۇسقاۋ سياقتى پارمەنى بار دۇنيە بولاتىن. مىنە, وسىدان سوڭ ركپ(ب) XII سەزىنىڭ شەشىمىنە سايكەستەندىرىپ, ساكەننىڭ تىزەرلەۋىمەن 1923 جىلدىڭ 22 قاراشاسىندا كازتسيك-ءتىڭ پرەزيديۋمى ءىس قاعازدارىن قازاق تىلىندە جۇرگىزۋ تۋرالى ارنايى قاۋلى قابىلدادى.
سوۆناركوم توراعاسى قىزمەتىنە كىرىسكەنىنە ءبىر اي بولماي جاتىپ ول «ەڭبەكشىل قازاق» گازەتىندە جاريالانعان «زور مىندەت» دەگەن ماقالاسىندا (21.11.1922) «ونەر-ءبىلىم جولىندا ارتتا قالعان ءبىزدىڭ قازاق حالقىنا وقۋ بەك قاجەت. وقۋسىز – قازاقتىڭ بولاشاقتاعى كۇنى قاراڭ. وقۋدىڭ قازاققا قانداي كەرەك ەكەنىن ايتپاسا دا جۇرتتىڭ ءبارى بىلەدى», دەي كەلىپ, «الداعى مەجە ەندى ...جيىرما جىلدىڭ ىشىندە قازاق ونەرلى حالىقتاردىڭ قاتارىنا كىرۋى كەرەك. بۇل قازاق جىگىتتەرىنىڭ زور مىندەتى», دەپ ناقتى ماقسات قويادى.
ۇكىمەت باسقارعان ساكەننىڭ ءسوزى مەن ءىسى ارقاشان ءبىر جەردەن شىعىپ وتىردى. سول كەزدە ۇكىمەت قاۋلىسىمەن حالىق شارۋاشىلىعى, مادەنيەت, دەنساۋلىق ساقتاۋ, تاعى باسقا سالالار بويىنشا مەملەكەت قارجىسى ەسەبىنەن مۇعالىمدەردى, مال دارىگەرلەرىن, زووتەحنيكتەردى, اقشا-قازىنا, زاڭ, ميليتسيا, اسكەري قىزمەتكەرلەردى, سالىق ينسپەكتورلارىن, ت. ب. كوپتەگەن مامانداردى جاپپاي دايارلاۋ ءىسى قولعا الىندى. ماسەلەن, ساكەن باسقارعان ۇكىمەت بەلگىلەگەن شاكىرتاقىمەن پەتەربۋرگتە الكەي مارعۇلان مەن مۇحتار اۋەزوۆ, ال تومسكىدە قانىش ساتباەۆتىڭ ءبىلىمىن تولىقتىرعانىن ايتساق تا جەتكىلىكتى بولار. ولارمەن بىرگە قازىنا ەسەبىنەن وقىعان تالاي قازاق تۇلەكتەرى كەيىن حالقىمىزدىڭ ءبىلىم مەن مادەنيەتكە ۇمتىلۋىنا كەڭ جول اشقان اسا ماڭىزدى رۋحاني اعارتۋشىلىق ميسسيانى جۇزەگە اسىردى. بۇلاردىڭ قاتارىنان ونداعان مەملەكەت, قوعام قايراتكەرلەرى, ۇيىمداستىرۋشى ىسكەر باسشىلار شىقتى. ءسويتىپ ەلىمىزدىڭ وقۋ-ءبىلىم, مادەنيەت, عىلىم سالاسىنداعى ۇدەمەلى ورلەۋىنىڭ بەرىك نەگىزى سول كەزدە – وتكەن عاسىردىڭ جيىرماسىنشى جىلدارىندا قالاندى. مۇنى ساكەن سەيفۋللين مەن ونىڭ ارىپتەستەرى, زامانداستارىنىڭ ۇلت الدىنداعى تاريحي ەڭبەكتەرىنىڭ جەمىسى دەپ ەسەپتەگەنىمىز ءجون.
امانتاي كاكەن,
«ساكەن سەيفۋللين»
كوپ تومدىق شىعارمالار جيناعىنىڭ
رەداكتسيالىق القا مۇشەسى
استانا
سۋرەتتە: س.سەيفۋللين مەن ق.وتەكين. 1934 جىل
