تۇلعا بويىنداعى وسىنداي تالاپتاردى قالىپتاستىرا وتىرىپ, وقۋ-تاربيە ۇدەرىسى ءبىلىم بەرۋ جۇيەسىنىڭ جاڭا مازمۇنعا يە بولۋىنا قول جەتكىزبەك. وسى تۇرعىدا قازىرگى مەكتەپ قابىلەتتى جانە قۇزىرەتتى تۇلعانى قالىپتاستىرۋ مەن دامىتۋ ورتاسى بولىپ, ءبىلىم بەرۋ جۇيەسىن الەمدىك دەڭگەيگە كوتەرۋى كەرەك. جاس ۇرپاقتىڭ جاڭاشا ويلاۋىنا, ولاردىڭ ءبىرتۇتاس دۇنيەتانىمىنىڭ قالىپتاسۋىنا, الەمدىك ساپا دەڭگەيىندەگى ءبىلىم, بىلىك نەگىزدەرىن مەڭگەرۋىنە ىقپال ەتەتىن جاڭاشا ءبىلىم مازمۇنىن قۇرۋ – جالپى ءبىلىم بەرۋ جۇيەسىندەگى وزەكتى ماسەلەنىڭ ءبىرى.
قازاقستاننىڭ ءبىلىم سالاسىندا الەمدىك ۇردىستەرگە كىرۋى, دامىعان ەلدەردىڭ ستاندارتتارىنا ۇمتىلىسى ءبىلىم بەرۋ جۇيەسىنىڭ جاڭا ساپالىق دەڭگەيگە ءوتۋ قاجەتتىلىگىن ارتتىرۋدا. ەلباسىمىز نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ «بارلىق جاڭعىرتۋ ۇردىسىندەگى تابىستىڭ نەگىزگى فاكتورلارىنىڭ ءبىرى – ۇلتتىق ءبىلىم بەرۋ جۇيەسىن جاڭارتۋ بولىپ تابىلادى», دەگەن ءسوزىن نەگىزگە الا وتىرىپ ەلىمىزدە ءبىلىم بەرۋ ۇدەرىسى جاڭارتىلۋدا. قازىرگى كەزدە ءبىلىم بەرۋ جۇيەسىندە جاسالىپ جاتقان رەفورمالار بارلىق دەڭگەيلەردەگى ءبىلىم مازمۇنىن جاڭارتۋعا باعىتتالعان.
الەمدىك ءبىلىم بەرۋ كەڭىستىگىنە كىرۋدىڭ ستراتەگيالىق ماسەلەلەرىنىڭ ءبىرى ون ەكى جىلدىق وقىتۋ ۇلگىسىنە كوشۋ بولىپ تابىلادى. بۇل جۇيەگە كوشۋ دايىندىعى قازىرگى تاڭدا ءبىلىم بەرۋ مازمۇنىن جاڭارتۋ, پەداگوگ كادرلاردىڭ بىلىكتىلىگىن ارتتىرۋ, ءبىلىم بەرۋ ۇيىمدارىنىڭ ماتەريالدىق-تەحنيكالىق بازاسىن جاڭارتۋ ارقىلى جۇزەگە اسىرىلۋدا.
ال ءبىلىم سالاسىنداعى تۇبەگەيلى وزگەرىستەر ۇستازدان ۇلكەن جاۋاپكەرشىلىكتى تالاپ ەتەدى. وزدىگىنەن ءبىلىم الاتىن, جان-جاقتى ىزدەنەتىن, الداعى ءومىر جولىن ءوزى بولجاي الاتىن تۇلعا تاربيەلەۋ – ۇستازدىڭ قولىندا. ءبىلىم بەرۋدى جاڭارتىلعان مازمۇنعا كوشىرۋ اياسىندا ءبىلىم بەرۋ ۇدەرىسىن باسقارۋ مەكتەپ-ينتەرناتتا جۇيەلى تۇردە جۇزەگە اسۋدا. وسى ورايدا دارىندى ەر بالالارعا ارنالعان مامانداندىرىلعان ء«بىلىم-يننوۆاتسيا» مەكتەپ-ينتەرناتىندا 30 جوعارى ءبىلىمدى مۇعالىم ەڭبەك ەتەدى. ۇلى پەداگوگ ك.ۋشينسكيدىڭ «مۇعالىم – ءوزىنىڭ ءبىلىمىن ۇزدىكسىز كوتەرىپ وتىرعاندا عانا مۇعالىم, ال وقۋدى, ىزدەنۋدى توقتاتقاندا, ونىڭ مۇعالىمدىگى دە جويىلادى» دەگەن ءسوزىن جادىندا ۇستايتىن ۇستازدار زامان تالابىنا ساي ءبىلىم بەرۋ ماقساتىندا قىسقا مەرزىمدى كۋرستاردا, دەڭگەيلىك كۋرستاردا بىلىمدەرىن جەتىلدىرۋدە.
جاڭا فورماتتاعى دەڭگەيلىك كۋرس باعدارلاماسى بويىنشا بىلىمدەرىن جەتىلدىرگەن 7 مۇعالىم مەكتەپتەگى وقۋ ۇدەرىسىنە وزگەرىستەر ەنگىزىپ, ءبىلىم بەرۋ قىزمەتىن زامان تالابىنا ساي وزگەرتۋدە. ءبىلىم بەرۋ باعدارلاماسىنا سايكەس مەكتەپ-ينتەرناتتا تاربيە مەن وقىتۋ اجىراماس بايلانىستا جۇرگىزىلىپ كەلەدى. مەكتەپتىڭ ماقساتى جوعارى ءبىلىمدى, شىعارماشىل ادامنىڭ ۇيلەسىمدى تۇلعالانىپ, دامۋى ءۇشىن قولايلى ءبىلىم بەرۋ كەڭىستىگىن جاساۋ بولىپ تابىلادى. سوندىقتان ساباق ۇدەرىسىندە وقۋشىلار سىن تۇرعىسىنان ويلاۋعا, ءبىلىمىن شىعارماشىلىقپەن پايدالانا بىلۋگە, زەرتتەۋشىلىك داعدىلارىنا, اكت داعدىلارىنا, توپتا جانە جەكە جۇمىس ىستەي بىلۋگە, تىلدىك داعدىلارعا, قويىلعان مىندەتتەر مەن كۇردەلى ماسەلەلەردى شەشە بىلۋگە ۇيرەنەدى.
مۇعالىمنىڭ شەبەرلىگى قانداي جوعارى بولسا دا ول وقۋشىنىڭ ءوز بەلسەندىلىگىن تۋعىزا الماسا, بەرگەن ءبىلىم كۇتكەندەگىدەي ناتيجە بەرمەيدى. وقۋشىنىڭ تۇلعا رەتىندە قالىپتاسۋى بەلسەندىلىك ارقىلى جۇزەگە اسادى. سول بەلسەندىلىكتى جۇزەگە اسىراتىن – جاڭارتىلعان وقۋ باعدارلاماسى. ونى ءوز ءپانىن, ءوز ماماندىعىن شەكسىز سۇيەتىن, بالا ءۇشىن ۇستاز عۇمىرىن قۇدىرەتتى دەپ سانايتىن ءبىلىمدى مۇعالىمدەر عانا ىسكە اسىرادى.
سوندىقتان دارىندى وقۋشىلاردىڭ دامىپ, شىڭدالۋىنا نەگىز بولاتىن – دارىندى ۇستازدار. وسى ورايدا مەكتەپ-ينتەرنات مۇعالىمدەرى دە ءتۇرلى وبلىستىق, رەسپۋبليكالىق بايقاۋلارعا قاتىسىپ, جەڭىمپاز اتانىپ, وبلىستىق, رەسپۋبليكالىق كولەمدە وتكىزىلەتىن سەمينار, كونفەرەنتسيالاردا بەلسەندى تۇردە تاجىريبە الماسۋدا. وسىنداي تاجىريبەلى ۇستازداردىڭ قاتارىنا جاڭادان كەلىپ قوسىلعان جاس ماماندارعا تالىمگەرلەرى قولداۋ كورسەتىپ, شەبەرلىك سىنىپ, ترەنينگتەر, كوۋچينگتەر, مەنتورينگتەر ارقىلى مۇعالىمدىكتىڭ قىر-سىرىن ۇيرەتۋدە. ەڭبەك جولىن تاربيەشى بولۋدان باستاعان جاس ماماندارعا وزىنە-ءوزى سەنىمدى بولۋى ءۇشىن اعىلشىن ءتىلىن جەتىك مەڭگەرۋىنە, تەرەڭ ءبىلىم الىپ, باسەكەگە قابىلەتتى ينتەللەكتۋالدىق دارەجەسى جوعارى مامان بولۋىنا باسا كوڭىل بولىنۋدە.
جاڭارتىلعان ءبىلىم مازمۇنىندا كوپ ءتىلدى وقىتۋ – وقۋشىلارىمىزدىڭ ءبىلىم كەڭىستىگىندە ەركىن سامعاۋىنا جول اشاتىن, الەمنىڭ عىلىمي قۇپيالارىنا ءۇڭىلىپ, ءوز قابىلەتىن تانىتۋىنا مۇمكىنشىلىك بەرەتىن بۇگىنگى ەڭ باستى قاجەتتىلىك. كوپ ىزدەنۋدەن, ەڭبەك ەتۋدەن تۋاتىن ساباقتى پەداگوگيكالىق شىعارما دەپ بىلەتىن ۇستازدار ءوز وقۋشىلارىن پوليلينگۆيست تۇلعا ەتىپ قالىپتاستىرۋدا. شاكىرتتەر ءۇش تىلدە وتكىزىلەتىن سىنىپتان تىس ءىس-شارالار ارقىلى پوليمادەني قوعامدا ءومىر ءسۇرۋ مەن قارىم-قاتىناس جاساۋعا, مادەنيارالىق ديالوگقا قاتىسۋعا داعدىلانۋدا. «قازاق ءتىلى مەن ادەبيەتى», «قازاقستان تاريحى» پاندەرى مەن تاربيە ساعاتتارى ارقىلى ءوز ۇلتىنىڭ مادەنيەتىن سەزىنۋ قالىپتاسىپ كەلەدى.
ال اعىلشىن تىلىندە وقىتىلاتىن فيزيكا, حيميا, بيولوگيا, ماتەماتيكا, ينفورماتيكا پاندەرى ارقىلى عىلىم نەگىزدەرىن جوعارى دەڭگەيدە مەڭگەرۋ, عىلىمي جۇمىسپەن اينالىسۋ بىلىكتىلىگى دامىتىلۋدا. وسىنداي جۇمىستاردى جۇرگىزۋ ناتيجەسىندە وقۋشىلار اعىلشىن تىلىندە جۇرگىزىلەتىن ءبىلىم سايىستارىنا ەركىن قاتىسۋدا. سوندىقتان حالىقارالىق, دۇنيەجۇزىلىك دەڭگەيدەگى وليمپيادالاردا, عىلىمي جوبا جارىستارىندا جۇلدەلى ورىنداردى يەلەنىپ, قازاق ەلىنىڭ كوك تۋىن بيىككە كوتەرىپ كەلەدى.
ءبىلىم بەرۋ كەڭىستىگىنە كىرۋدىڭ ستراتەگيالىق ماسەلەلەرىنىڭ تاعى ءبىرى – مەكتەپتىڭ ماتەريالدىق-تەحنيكالىق بازاسىن جاڭارتۋ. وسى باعىتتاعى جۇمىستاردى جۇزەگە اسىرۋ ءۇشىن مەكتەپ-ينتەرناتتىڭ ماتەريالدىق-تەحنيكالىق بازاسى زامان تالابىنا ساي جابدىقتالۋدا. جاڭا موديفيكاتسيالى فيزيكا, حيميا, بيولوگيا, مۋلتيمەديالىق-لينگافوندىق كابينەتتەرى وقۋشىلاردىڭ قولدانىسىنا بەرىلدى. بارلىق ءپان كابينەتتەرىنە ينتەراكتيۆتى تاقتا قويىلعان.
مەكتەپتى باسقارۋدا ءبىلىم بەرۋدىڭ ساپاسىن ۇنەمى وزىندىك تارتىپپەن باعالاۋدى قامتاماسىز ەتۋ دە ماڭىزدى ماسەلە. ءبىلىم بەرۋدى جاڭارتىلعان مازمۇنعا كوشىرۋ اياسىندا ءبىلىم بەرۋ ۇدەرىسىن ءتيىمدى باسقارۋ قاجەت. ۇلكەن جەتىستىكتەرگە قول جەتكىزۋ مەكتەپتەگى پەداگوگيكالىق ۇجىمعا عىلىمي تۇرعىدان دۇرىس باسشىلىق جاساۋعا دا بايلانىستى. وركەنيەتكە كوشكەن الەمنىڭ كوپتەگەن ەلدەرىندە مەكتەپ ۇجىمىنىڭ ءيميدجىن قالىپتاستىرۋ, ونى جوعارىلاتۋ نيەتىنىڭ وسكەنى بايقالادى.
احمەت گازي چولاك,
«دارىندى ەر بالالارعا ارنالعان مامانداندىرىلعان ء«بىلىم-يننوۆاتسيا» مەكتەپ-ينتەرناتى» كوممۋنالدىق مەملەكەتتىك مەكەمەسىنىڭ ديرەكتورى
تاراز
