كەڭەسكە, سونىمەن قاتار ارمەنيا رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتى س.سارگسيان, بەلارۋس رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتى ا.لۋكاشەنكو, مولدوۆا رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتى ي.دودون, رەسەي فەدەراتسياسىنىڭ پرەزيدەنتى ۆ.پۋتين, سونداي-اق قىرعىز رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەمەر-ءمينيسترى س.يساقوۆ پەن ەۋرازيالىق ەكونوميكالىق كوميسسيا القاسىنىڭ توراعاسى ت.ساركيسيان دا قاتىستى.
كەڭەس بارىسىندا مەملەكەتتەر باسشىلارى ەۋرازيالىق ەكونوميكالىق كەڭەس اياسىنداعى كوپجاقتى ىنتىماقتاستىقتىڭ ءتۇرلى اسپەكتىلەرىن تالقىلادى. ۇيىم قىزمەتىنە قاتىستى اعىمداعى ماسەلەلەر, سونىڭ ىشىندە ۇيىمداستىرۋ جانە قارجىلىق سيپاتتاعى ماسەلەلەر قاراستىرىلدى.
كۇن تارتىبىندەگى ماڭىزدى ماسەلەلەردىڭ ءبىرى ەۋرازيالىق ەكونوميكالىق كەڭەس جانىنداعى بايقاۋشى مەملەكەتتەردىڭ مارتەبەسى تۋرالى بولدى. تاعى ءبىر ايتا كەتەرلىگى, مەملەكەتتەر باسشىلارى ەۋرازيالىق ەكونوميكالىق كەڭەس اياسىندا تسيفرلىق كۇن ءتارتىبىن جۇزەگە اسىرۋدىڭ نەگىزگى باعىتتارىن, بىرقاتار ەكونوميكالىق سالالاردى, باسقارۋ مەن ىقپالداستىرۋ ۇدەرىستەرىن تسيفرلىق ترانسفورماتسيالاۋعا باعىتتالعان باستامالاردى تالقىلادى.
كەڭەستە ايتىلعانداي, سوڭعى ءۇش جىل ىشىندە ەۋرازيالىق ەكونوميكالىق وداق اياسىندا ورتاق اۋقىمدى نارىق قالىپتاستى, سونىڭ اياسىندا تاۋاردىڭ, قىزمەت كورسەتۋدىڭ, كاپيتالدىڭ جانە جۇمىس كۇشىنىڭ ەركىن اينالىمى قامتاماسىز ەتىلدى. بيزنەس ەۋرازيالىق ەكونوميكالىق وداق كەڭىستىگىندە حالىقارالىق ساۋدانىڭ ەرەجەلەرى بويىنشا ءىس جۇرگىزۋگە مۇمكىندىك الدى. بۇگىندە دۇنيەجۇزىلىك ەكونوميكاداعى تۇراقسىزدىقتارعا قاراماستان, وداققا قاتىسۋشى ەلدەردە ەكونوميكالىق ءوسىم بايقالىپ وتىر.
وتىرىستا مەملەكەتتەر باسشىلارى, سونىمەن قاتار ەۋرازيالىق ەكونوميكالىق وداق اياسىنداعى ءوزارا ءىس-قيمىلدىڭ جانە ەكونوميكالىق وداقتى ودان ءارى دامىتۋدىڭ بىرقاتار وزەكتى ماسەلەلەرىن تالقىلاپ, ەۋرازيالىق ەكونوميكالىق كوميسسيانىڭ ەسەبىن تىڭدادى.
كەلىسسوزدەر بارىسىندا ەۋرازيالىق ەكونوميكالىق وداقتىڭ قىزمەتى مۇشە ەلدەردىڭ ەكونوميكاسىنا وڭ اسەر ەتىپ وتىرعانى جانە ينتەگراتسيالىق ۇدەرىستەردى كۇشەيتۋدىڭ ماڭىزدىلىعى اتاپ ءوتىلدى.
نۇرسۇلتان نازارباەۆ جيىندا قابىلدانعان ەۋرازيالىق ەكونوميكالىق وداقتىڭ تسيفرلىق كۇن ءتارتىبىن ىسكە اسىرۋدىڭ نەگىزگى باعىتتارىنىڭ ماڭىزدى ەكەنىن ايتتى.
سونىمەن قاتار قازاقستان پرەزيدەنتى 2018 جىلى وداققا مۇشە ەلدەردىڭ ەكونوميكاسىن تسيفرلاندىرۋ جونىندە جوعارى ەۋرازيالىق ەكونوميكالىق كەڭەستىڭ ارناۋلى كەزدەسۋىن وتكىزۋدى ۇسىندى.
سوڭىندا تاراپتار قول جەتكىزىلگەن ۋاعدالاستىقتاردى جۇزەگە اسىرۋ ەۋرازيالىق ەكونوميكالىق وداق ەلدەرى اراسىنداعى ىنتىماقتاستىقتى بۇدان دا جوعارى دەڭگەيگە كوتەرۋگە مۇمكىندىك بەرەتىنىنە سەنىم ءبىلدىردى.
جوعارى ەۋرازيالىق ەكونوميكالىق كەڭەستىڭ وتىرىسى كەزىندە ۇلتتىق پارلامەنتتەردە كەدەن كودەكسى تۋرالى كەلىسىمشارتتى راتيفيكاتسيالاۋدى سايكەستەندىرۋ جانە وسى بويىنشا مەملەكەت ىشىندەگى پروتسەدۋرالاردى اياقتاۋ بارىسى ءسوز بولدى. اتالعان كەدەن كودەكسى 2018 جىلدىڭ 1 قاڭتارىندا كۇشىنە ەنەدى دەپ جوسپارلانىپ وتىر.
القالى جيىن قورىتىندىسى بويىنشا, ەۋرازيالىق ەكونوميكالىق وداق سوتىنىڭ جاڭا باسشىلىق قۇرامى بەكىتىلدى. وسىلايشا, ەۋرازيالىق ەكونوميكالىق وداق سوتىنىڭ توراعاسى بولىپ 3 جىل مەرزىمگە قازاقستاننىڭ وكىلى جولىمبەت نۇراحمەت ۇلى بايىشەۆ سايلاندى. ول بۇعان دەيىن ەۋرازيالىق ەكونوميكالىق وداق سوتى باسشىسىنىڭ ورىنباسارى قىزمەتىن اتقارىپ كەلگەن بولاتىن. ج.بايىشەۆ كەلەسى جىلدىڭ باسىنان باستاپ ءۇش جىل مەرزىم وسى قىزمەتتى اتقاراتىن بولادى.
جالپى, ەۋرازيالىق ىقپالداستىق تۋرالى يدەيانىڭ جۇزەگە اسىرىلۋىنىڭ العاشقى كەزەڭدەرىندە كەدەن وداعى, سودان كەيىن ەۋرازيالىق ەكونوميكالىق كەڭىستىك قۇرىلدى. ال 2015 جىلدىڭ 1 قاڭتارىنان باستاپ ەۋرازيالىق ەكونوميكالىق وداقتىڭ جۇمىسى باستاۋ الدى. ۇيىم ورگاندارىندا العاشقى جىلى بەلارۋس رەسپۋبليكاسى, 2016 جىلى – قازاقستان, ال 2017 جىلى قىرعىزستان توراعالىق ەتكەنىن ايتا كەتەيىك.
بۇگىنگى تاڭدا حالىقارالىق بىلىكتى ساراپشىلار ەۋرازيالىق ەكونوميكالىق وداقتىڭ ەكونوميكالىق الەۋەتىن وتە جوعارى باعالايدى. وعان مۇشە مەملەكەتتەردىڭ جالپى ەكونوميكاسىنىڭ كولەمى 2,2 تريلليون اقش دوللارىنان اسىپ تۇسەدى. قاتىسۋشى مەملەكەتتەردەگى جالپى حالىق سانى 182 ميلليون ادامدى قۇرايدى.
جالپى, قازاقستان ءۇشىن ەكونوميكالىق ءوسىم مەن ونى ءارتاراپتاندىرۋدىڭ باستى اسپەكتىلەرىنىڭ ءبىرى تاسىمال شىعىندارىن ازايتۋ بولىپ تابىلادى. وسى ورايدا, ەۋرازيالىق ەكونوميكالىق وداق اياسىندا ارىپتەس مەملەكەتتەر ءبىر-ءبىرىنىڭ ينفراقۇرىلىمىن قولجەتىمدى ەتۋ جانە مەملەكەتىشىلىك ءتاريفتى ساقتاۋ تۋرالى ۋاعدالاستىققا قول جەتكىزگەن, سونىڭ ارقاسىندا قازاقستان تاسىمال شىعىندارىن ازايتۋعا مۇمكىندىك الدى. سايكەسىنشە, قازاقستاندىق تاۋارلاردىڭ سىرتقى نارىقتاعى باسەكەگە قابىلەتتىلىگى دە ايتارلىقتاي ارتتى.
قازاقستاننىڭ 2016 جىلى ۇيىمعا توراعالىق ەتكەنىن جوعارىدا ايتتىق. پرەزيدەنت ن.نازارباەۆتىڭ باستاماسىمەن وسى كەزەڭدە ەۋرازيالىق ەكونوميكالىق وداققا باسقا ەلدەرمەن جانە شەشۋشى ىقپالداستىق بىرلەستىكتەرمەن اراداعى ەكونوميكالىق بايلانىستارىن تەرەڭدەتۋگە باسا نازار اۋدارىلعان-دى. ۇيىم قىزمەتىندە حالىقارالىق بايلانىستاردى كۇشەيتۋ جولعا قويىلدى. ەلباسىنىڭ وسى باستاماسىنىڭ ارقاسىندا بۇگىنگى تاڭدا چيلي, سينگاپۋر, پەرۋ, كامبودجا جانە باسقا دا مەملەكەتتەرمەن ارادا ىنتىماقتاستىق پەن ءوزارا ءىس-قيمىل جونىندەگى 25 مەموراندۋمعا قول قويىلعان.
حالىقارالىق شارا سوڭىندا قاتىسۋشىلار كۇن ءتارتىبى مازمۇندى بولعانىن, تاقىرىپتار بارىنشا جان-جاقتى ءارى تەرەڭ تالقىلانعانىن, ءتيىمدى جۇمىس اتقارىلعانىن اتاپ ءوتتى.
وسىلايشا, ءبىر كۇن اياسىندا وتكەن ماڭىزدى وتىرىستار مارەگە جەتتى. سوچيدە قاراستىرىلعان ماسەلەلەر, قابىلدانعان شەشىمدەر مەن راسىمدەلگەن قۇجاتتاردىڭ قازاقستان ءۇشىن دە, جيىنعا قاتىسقان وزگە مەملەكەتتەر ءۇشىن دە زور ءمانى بار ەكەنى انىق.
ارنۇر اسقار,
«ەگەمەن قازاقستان» –
سوچيدەن (رەسەي)
سۋرەتتەر پرەزيدەنتتىڭ ءباسپاسوز قىزمەتىنەن الىندى
