بىراق تاۋەلسىزدىك بولماسا قازاق حالقىنىڭ بولاشاعى كۇماندى ەكەنىن ايتىپ, بوداندىق قۇرساۋىنان شىعۋدى, ەركىندىك ءۇشىن كۇرەستى بىلىمدىلىكپەن ۇيىمداستىرا بىلگەن ۇركەردەي توپ – الاش ارداقتىلارى وتكەن عاسىردىڭ باسىندا تاريح ساحناسىنا شىققان ەدى. بيىل الاش اۆتونومياسىنىڭ جانە «الاش» پارتياسىنىڭ قۇرىلعانىنا 100 جىل تولدى. وسىعان وراي قوستانايدا زيالى قاۋىم, ساياسي پارتيالار مەن ۇكىمەتتىك ەمەس ۇيىمدار وكىلدەرى مەن مادەنيەت, ءبىلىم بەرۋ سالسى قىزمەتكەرلەرىنىڭ باسىن قوسقان «الاش تاعىلىمى جانە تاۋەلسىزدىك» دەگەن تاقىرىپتا ايماقتىق عىلىمي-پراكتيكالىق كونفەرەنتسيا ءوتتى.
الاش قايراتكەرلەرى وتكەن عاسىردىڭ 30-شى جىلدارى وزدەرى ساياسي قۋعىن-سۇرگىنگە ۇشىراعانعا دەيىن حالقى مەن ەلىنىڭ ءبىلىم, ادەبيەت, مادەنيەت, ەكونوميكا, عىلىم سالالارىنداعى جاۋاپكەرشىلىكتىڭ بارلىعىن ارقالادى, بوداندىقتان شىعىپ, جەكە مەملەكەت بولۋىن ارماندادى, سول ءۇشىن ساياسي تالاپ قويا ءبىلدى. الاش قوزعالىسىنسىز تاۋەلسىزدىكتىڭ تاريحى بولماس تا ەدى. كونفەرەنتسيانى اشقان قوستاناي پەداگوگيكالىق ينستيتۋتىنىڭ رەكتورى, تاريح عىلىمدارىنىڭ دوكتورى, پروفەسسور ەركىن ءابىل وتكەنىن بىلمەگەن ەلدىڭ بولاشاعى دا ب ۇلىڭعىر بولاتىنىن ايتتى.
– الاش قايراتكەرلەرىنىڭ ارەكەت-قىزمەتى, يدەياسى, باعدارلاماسى ۇلتتىق مەملەكەتتىلىگىمىزدىڭ نەگىزگى ىرگەتاسىن قالادى. سوندىقتان الاش ارداقتىلارىن ۇمىتۋعا حاقىمىز جوق,– دەدى ەركىن امانجول ۇلى.
وسى كونفەرەنتسيانىڭ وتۋىنە مۇرىندىق بولعان وبلىستىق ىشكى ساياسات باسقارماسى باسشىسىنىڭ ورىنباسارى زاۋرە بايمەنوۆا وتكەن عاسىردىڭ باس كەزىندەگى قازاق زيالىلارىنىڭ ۇلت ءۇشىن, حالقىمىز بوستاندىعى ءۇشىن بايگەگە باس تىگۋى وتكەنىمىزدىڭ ەڭ جارقىن بەتتەرىنىڭ ءبىرى ەكەنىن ايتتى. كونفەرەنتسيادا عالىمدار الاش قوزعالىسىنىڭ, «الاش» پارتياسىنىڭ, ونىڭ قايراتكەرلەرىنىڭ تاۋەلسىزدىك ءۇشىن كۇرەسى مەن حالقىمىزدىڭ رۋحانياتىن بيىكتەتۋدەگى ەڭبەگىنە جان-جاقتى توقتادى.
– الاش قوزعالىسى قايراتكەرلەرىنىڭ توگىلگەن قانى مەن ەڭبەگى تەككە كەتكەن جوق. ولاردىڭ ارمانى ورىندالدى. ءبىز قازىر تاۋەلسىز, گۇلدەنگەن, بەيبىت قازاقستاندا ءومىر ءسۇرىپ وتىرمىز. سوندىقتان جاس ۇرپاق ولاردى جانە الاشتىڭ دانا قايراتكەرلەرىنىڭ ۇلى كومبەسىن ۇمىتپاۋ كەرەك, – دەدى قاراعاندى مەملەكەتتىك ۋنيۆەرسيتەتى ەتنو-مادەني جانە تاريحي-انتروپولوگيالىق زەرتتەۋلەر ورتالىعىنىڭ ديرەكتورى, پروفەسسور زاۋرەش ساقتاعانوۆا. تاريح عىلىمدارىنىڭ دوكتورى, پروفەسسور امانجول كۇزەمباي ۇلى الاش قايراتكەرلەرىنىڭ ۇلت, ءتىل, ءدىن, تاريح تۋرالى ايتقاندارىنىڭ, ويلارىنىڭ بارلىعى دا حالقىمىز بولاشاعىمەن بايلانىستى بولعانىن تىلگە تيەك ەتتى.
– ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆ «بولاشاققا باعدار: رۋحاني جاڭعىرۋ» اتتى باعدارلامالىق ماقالاسىندا, قازاقستان حالقىنا ودان بۇرىنعى جولداۋلارىندا, سۇحباتتارىندا تاريحتان ساباق الاتىنىمىزدى, سوندىقتان جاس ۇرپاق حالقىمىزدىڭ, تاۋەلسىزدىكتىڭ تاريحىن ءبىلۋى كەرەكتىگىن ەسكە سالىپ وتىرادى. وي-ارمانى دا, كۇرەسى دە, قايعىسى دا حالقىنىڭ بوستاندىعى تۋرالى بولعان الاش قايراتكەرلەرىنىڭ دە تاريح تۋرالى كوزقاراسى وسىعان سايادى. «تاريح ەلدىڭ ايناسى, تاريحتان ەل وتكەن ۋاقىتتاعى ءمىنىن كورەدى. اينا جوق بولسا ادام بەت, اۋزىن كورە المايدى. تاريح جوق بولسا, ەل وتكەن كۇنىن ءھام ءمىنىن كورە المايدى. ءمىنىن كورە الماعان سوڭ ءومىرىن وڭداي المايدى. وڭداي الماعان سوڭ ءماجنۇن بولىپ قۇدىققا كۇلايدى» دەپ جازادى ءاليحان بوكەيحانوۆ. دەمەك, ۇلتتىق كودتى ساقتاۋ وتكەنىمىزدى, تاريحىمىزدى بىلۋگە تاۋەلدى,–دەيدى امانجول كۇزەمباي ۇلى. كونفەرەنتسيادا فيلولوگيا عىلىمدارىنىڭ دوكتورى, پروفەسسور الماس ابسادىق «الاش» ءسوزىنىڭ ەتيمولوگياسىنا, الاش قوزعالىسىنىڭ زەرتتەلۋىنە توقتالدى. باسقا دا ءسوز العاندار تاۋەلسىزدىك جولىنداعى كۇرەس تاريحىنىڭ تاعىلىمى مەن ونى جاس ۇرپاققا ناسيحاتتاۋ ءۇشىن جاسالاتىن جۇمىستار جونىندە اڭگىمە ءوربىتتى.
ءنازيرا جارىمبەت,
«ەگەمەن قازاقستان»
قوستاناي
