قازىر پاۆلودارسكوە اۋىلى وبلىس ورتالىعى اۋماعى قۇرامىنان شىعارىلدى. اۋىلدى پاۆلودار اۋدانىنىڭ ورتالىعىنا اينالدىرۋ ماسەلەسىن قالا, اۋدان باسشىلىعى, وبلىستىق ءماسليحات دەپۋتاتتارى تالقىلاپ, نۇكتە قويعانداي بولدى. ەندى وبلىستىق ءماسليحات پەن اكىمدىك بىرلەسكەن قاۋلى قابىلداپ, ۇكىمەت قاراۋىنا جىبەرىلەدى. بۇل اۋداننىڭ ورتالىعى وسى كۇنگە دەيىن وبلىس ورتالىعىندا ورنالاسقان-دى. ەندىگى ماسەلە اۋدان ورتالىعىن اۋىلعا كوشىرۋ.
ماسەلەنىڭ مانىسىنە كەلسەك, ەگەر پاۆلودارسكوە اۋىلىنا اۋدان ورتالىعى مارتەبەسى بەرىلسە جوبا-جوسپار ۇلكەن: ورتالىقتاندىرىلعان سۋ جۇيەسى, جىلۋ بەرەتىن ورتالىق قازاندىق قۇرىلىسى, مادەنيەت ءۇيى, اۆتوۆوكزال, دەنەشىنىقتىرۋ-ساۋىقتىرۋ كەشەنى, جاڭا بالاباقشا, ەنەرگيا قۋاتىن ۇلعايتۋ ءۇشىن قوسىمشا ستانسا سالىنادى. جاڭا اۋدان ورتالىعىن قۇرۋ كەزىندە حالىققا قىزمەت كورسەتۋ ورتالىعى, جەرگىلىكتى اتقارۋ ورگاندارى, اۋداندىق ىشكى ىستەر ءبولىمى, پروكۋراتۋرا, سوت ورنالاساتىن اكىمشىلىك قالاشىق بوي كوتەرەدى. اۋىلداعى 97 شاقىرىم جولعا اسفالت توسەلىپ, ساياباق جوباسى جۇزەگە اسىرىلادى. كليماتتىق جاعدايلارعا بەيىم اعاشتار مەن وسىمدىكتەر ەگىلەدى, گۇلزارلار جاسالادى. كاسىپكەرلەر باستاماسىمەن اكۆاپارك سالۋ جوسپارلانۋدا. ەرتىس وزەنىنىڭ جاعالاۋىندا تۋريستىك قىزمەتتەر كورسەتەتىن ينفراقۇرىلىمدارى بار دەمالىس ۇيلەرى سالىنادى.
وسى وزگەرىستەر بارىسىن ەستىپ, ءبىز دە اۋدان اكىمى الەكساندار بابەنكومەن كەزدەستىك. اكىمنىڭ ايتۋىنشا, ەلەكتر قۋاتىنىڭ قوسالقى ستانساسىن سالۋعا 3-4 ملرد تەڭگە, سۋ قۇبىرىنا 2,5 ملرد تەڭگە, كوشەلەردى اسفالتتاۋعا شامامەن 800 ميلليون تەڭگە جانە تاعى سول سيياقتى شىعىنداردى ەسكەرسەك, الدىن الا ەسەپتەۋ بويىنشا, بارلىق جوبا-جوسپارلاردى جۇزەگە اسىرۋعا 10 ملرد تەڭگەدەن استام قاراجات قاجەت ەكەن.
جەكە اۋدان ورتالىعىنىڭ بولۋى اۋداندى بوگدە اۋماقتان باسقارۋدان باس تارتۋعا جول اشادى. اۋداننىڭ الەۋمەتتىك, مادەني جانە ەكونوميكالىق دامۋىنا قىرۋار ينۆەستيتسيا قۇيىلادى. ءوسۋ بولاشاعى زور, اۋىلدىقتاردىڭ ءومىرىن ساپالىق تۇرعىدان جاقسارتۋ ءۇشىن اۋدان ورتالىقتارىنىڭ بەلگىلەنگەن ستاندارتتارىنا سايكەس جاساماقپىز, دەيدى اۋدان اكىمى.
اۋداندىق كونفەرەنتسيا قورىتىندىسى بويىنشا اۋدان تۇرعىندارىنىڭ باسىم بولىگى, ياعني 87 پايىزى بۇل وزگەرىسكە وڭ كوزقاراستا, 4 پايىزى قارسىلىق تانىتسا, 9 پايىزى داۋىس بەرۋدەن قالىس قالىپتى. ال 2009, 2010, 2014 جىلدارى ءبىز ءار تاقىرىپتا «ەگەمەندە» «اۋداننىڭ تۇرعاندارى – اۋىلدىقتار – اۋىلدا, ال, اۋدان اكىمدىگى باسشىلارى – قالادا, اۋداندىق اكىمدىك قۇرىلىمدارى وبلىس ورتالىعىندا ورنالاسقان, قالادا قىزمەت ەتەدى. اۋدان ورتالىعى اۋىلعا كوشسە, كراسنوارمەيكا اۋىلى لايىقتى بولار...», دەپ جازدىق. جازعان ويلارىمىز وي سالدى ما, ءار جىلدارى اۋدان ورتالىعىن بىرتىندەپ كراسنوارمەيكاعا كوشىرۋگە دايىندىق جۇمىستارى دا باستالعان-دى. قازىر نەگە ەكەنى بەلگىسىز, جوسپار كۇرت وزگەردى. اۋدان ورتالىعى وبلىس ورتالىعىنا قارايتىن پاۆلودارسكوە اۋىلىنا كوشپەكشى.
پاۆلودارسكوە اۋىلىنىڭ تۇرعىندارىنىڭ ءبىرازى اۋدان ورتالىعى بولسىن دەگەن شەشىمگە قارسىلىق بىلدىرسە, ارا-اراسىندا قولداعاندار دا كەزدەستى. اۋىلدىڭ بۇرىنعى اكىمى ۆ.زابەگالينا بولسا بۇل وزگەرىسكە كۇمانمەن قارايتىنىن جاسىرمادى.
– ۇسىنىلعان دامۋ جوسپارى جاقسى-اق. بىراق ونىڭ ورىندالارىنا سەنۋ قيىن. جىلدار بويى ورتالىقتاندىرىلماعان سۋ مەن جىلۋ جۇيەسى ەندى قالاي قولعا الماقشى, – دەيدى. تاعى ءبىر ماسەلە, وبلىس ورتالىعىنان اۋىلدىڭ 162 تۇرعىن تۇرعىن ءۇي الۋ كەزەگىندە تۇرسا كەرەك.
بىزگە دە, باسقا اۋىلدارعا دا اۋدان ورتالىعىن اۋىلعا كوشىرۋ تۋرالى كونفەرەنتسيا وتەتىنى جايلى ايتقان دا جوق. اۋدان اكىمىمەن كەزدەستىك, اۋداندا وسى ماسەلە بويىنشا رەفەرەندۋم وتكىزۋ كەرەكتىگىن ايتتىق. كوشۋ جايىن قاراپايىم حالىقپەن اقىلداسپاي باسشىلار قالاي شەشەدى؟ ءبىزدىڭ دە ايتارىمىز بار.ۇكىمەت تە ءبىزدىڭ جازعانىمىزعا, وتىنىشىمىزگە قۇلاق سالار, دەيدى كراسنوارمەيكا اۋىلىنىڭ تۇرعىندارى, جولامان قىستاۋباي ۇلى باستاعان بەلسەندى توپ مۇشەلەرى.
بۇعان دەيىن جىل سايىنعى اكىمدەردىڭ ەسەپ بەرۋ كەزدەسۋلەرى كراسنوارمەيكا اۋىلىندا ءوتىپ, جالپى, اۋدان جۇرتشىلىعى الداعى ۋاقىتتا اۋدان ورتالىعى بولادى دەپ, كۇتىپ جۇرگەن ەدى. بۇل جەردە «قازاگرويننوۆاتسيا» اق قۇرامىنداعى اۋىل شارۋاشىلىعى ينستيتۋتى جۇمىس ىستەيدى. ءالى كۇنگە دەيىن كراسنوارمەيكا اتالىپ تۇرعان اگروكوللەدجدە 540 ستۋدەنت, كراسنوارمەيكا اتالاتىن مەكتەپتىڭ 400-دەي وقۋشىسى بار. جاتاقحانادا 150 بالا تۇرادى. ەكىنشىدەن, كوللەدجدە «سەرپىن» باعدارلاماسىمەن وقىپ-ءبىلىم الىپ جاتقان وڭتۇستىكتەن كەلگەن 100-دەي جاس بار. ورتا تولتىراتىن بولاشاق تۇرعىندار دەۋگە بولار. اۋىل وبلىس ورتالىعىنا جاقىن, شارباقتى اۋدانى ارقىلى رەسەيدىڭ اۋداندارىنا باراتىن حالىقارالىق ماڭىزداعى جولعا جالعاسادى. بۇرىن قالا تيپتەگى كەنت بولىپ ەسەپتەلدى. كەلەسى جىلى ورتالىقتاندىرىلعان سۋ جۇيەسىنىڭ قۇرىلىسى باستالادى دەپ جوسپارلانۋدا. شەتتەن كەلگەن اعايىندار, شالعايداعى اۋىلدارداعى وتباسىلارى جەر الىپ, ءۇي تۇرعىزۋدا.
ماسەلەنىڭ ءمانىسى سول, اۋداندىق اكىمدىك قىزمەتكەرلەرىنىڭ كراسنوارمەيكا اۋىلىنا بارعىلارى كەلمەيتىن سيياقتى. اۋدان ورتالىعىن قالا ىرگەسىندەگى اۋىلعا كوشىرىپ, قالىپتاستىرۋ ءۇشىن رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتتەن 10 ملرد تەڭگە ءبولىنۋ كەرەكتىگىن, ونىڭ ىسكە اسۋ-اسپاۋىن قىزمەتكەرلەر ەسەپكە الىپ كورسە, اۋدان ورتالىعى بولۋعا كراسنوارمەيكا اۋىلىنىڭ لايىقتى ەكەنىن تۇسىنەر ەدى.
فاريدا بىقاي,
«ەگەمەن قازاقستان»
پاۆلودار وبلىسى,
پاۆلودار اۋدانى,
پاۆلودارسكوە اۋىلى
