دۇنيەجۇزىلىك ديابەت فەدەراتسياسىنىڭ دەرەكتەرىنە قاراعاندا, جىل سايىن بۇل دەرتتەن 5 ميلليوننان استام ادام كوز جۇمادى ەكەن. 2016 جىلعا دەيىن وسى سىرقاتتان ءاربىر 7 سەكۋندتا ءبىر ادام قايتىس بولعان, ال 2016 جىلى ءاربىر 6 سەكۋندتا ءبىر ادام كوز جۇمىپتى. جالپى قانت ديابەتىمەن الەمدە 442 ميلليون ادام اۋىرادى, بۇل عالام حالقىنىڭ ءاربىر 11-ءى دەگەن ءسوز. ال قازاقستاندا بۇل سىرقاتقا شالدىققاندار سانى بۇگىنگى تاڭدا 300 مىڭ ادامنان ارتىق بولىپ وتىر. سونىڭ ىشىندە بالالار دا بار. ال 2012 جىلى ولاردىڭ سانى 211 مىڭ ەدى. بۇل ماسەلە وڭتۇستىك قازاقستان, الماتى, قاراعاندى وبلىستارى مەن الماتى قالاسىندا قاتتى ورشۋدە.
ءبىزدىڭ ەلىمىزدە بۇل ناۋقاستى ەمدەۋ ءۇشىن 22 ملرد تەڭگەگە جۋىق قاراجات بولىنەدى. الايدا, قانت ديابەتىنىڭ پروبلەماسى دەنساۋلىق ساقتاۋ جۇيەسىنىڭ باقىلاۋىنان شىعىپ كەتىپ, وعان قارسى جۇيەلى شارالاردى جاساۋدى تالاپ ەتەدى. جالعىز دەنساۋلىق ساقتاۋ مينيسترلىگى ەمەس, وعان قارسى ۆەدومستۆوارالىق ىنتىماقتاستىق ورناتىپ, تۇرعىندارىمىزدىڭ دەنساۋلىعىنا بىرلەسكەن جاۋاپكەرشىلىك جۇكتەۋىمىز كەرەك. حالىقارالىق زەرتتەۋلەردىڭ مالىمەتىنە قاراعاندا قانت ديابەتىنە قارسى تولەماقىنىڭ 55 پايىزى پاتسيەنتتەردى ارنايى دايىنداعاندا عانا ءتيىمدى جۇمسالادى ەكەن. ديابەت مەكتەپتەرىندەگى ترەنينگتەردىڭ دە ماڭىزى زور. اسىرەسە, ناۋقاسقا ۇشىراعان بالالاردىڭ تاماقتانۋىنا قاتتى كوڭىل ءبولىنۋى كەرەك. قانت ديابەتىمەن سىرقاتتاناتىن جاندارعا ارنالادى دەلىنەتىن «ديەتالىق تاماق ونىمدەرى», «كالورياسى از ونىمدەر» دەگەن جازۋلارى بار ازىق-ت ۇلىك ونىمدەرى ناۋقاستارعا زيياندى بولۋى دا مۇمكىن, ويتكەنى ولاردىڭ قانتى مەن مايى كوپ بولىپ, ناۋقاستى كۇردەلەندىرىپ جىبەرۋى كادىك. سوندىقتان بۇل ماسەلەنى ۇنەمى قاداعالاۋدا ۇستاعان ءجون.
سونىمەن قاتار, ەندوكرينولوگ دارىگەرلەردىڭ جەتىسپەۋشىلىگى دە بىزدە ۇلكەن پروبلەما بولىپ وتىر. ەگەر جاپونيادا 10 مىڭ ادامعا وسىنداي ءبىر دارىگەردەن كەلسە, قازاقستاندا 40 مىڭ ادامعا ءبىر دارىگەردەن عانا كەلەدى. وسىلاردى ەسكەرە وتىرىپ مەن پرەمەر-ءمينيستردىڭ ورىنباسارى ەربولات دوساەۆقا دەپۋتاتتىق ساۋال جولداپ, «قانت ديابەتى» ۇلتتىق ءتىزىلىمىنىڭ اقپاراتتىق جۇيەسىن جەتىلدىرۋ, تۇرعىندارعا ەندوكرينولوگيالىق كومەك بەرەتىن مەديتسينالىق ۇيىمداردىڭ ەرەجەسىن قايتا قاراۋ, ەندوكرينولوگ ماماندار دايىنداۋدى ارتتىرۋ; قانت ديابەتىنە ۇشىراعان پاتسيەنتتەرگە ارنالعان وقۋلار مەن ترەنينگتەر ۇيىمداستىرۋ, پوليتسيا ورگاندارى مەن تجم, جول پوليتسياسى قىزمەتكەرلەرىنىڭ, جولسەرىكتەردىڭ جانە ت.ب. قانت ديابەتىمەن اۋىراتىن ناۋقاستارعا العاشقى كومەك بەرۋ تاسىلدەرىن مەڭگەرتۋ ماسەلەلەرىن ۇسىندىم.
زاۋرەش امانجولوۆا,
ءماجىلىس دەپۋتاتى,
الەۋمەتتىك-مادەني دامۋ كوميتەتىنىڭ مۇشەسى
