قالىڭ جاۋعان قار قۇرساۋىندا قالعان اۋىل تۇرعىندارى سىرتقا شىعار جول اشىپ ابىگەرگە ءتۇستى. ءۇيىندى قاردى كۇرەپ, ۇيدەن شىعار-اۋ, بىراق اۋدان-اۋىلمەن قاتىناستى ويلاپ ۇرەيلەنگەندەرى دە از ەمەس. جول اشىلماي بايلانىس ۇزىلسە قايتپەك؟! وسىناۋ ءبىر قيىن ساتتە, قالىڭ قاردى بۇزا-جارا قاردا جۇرەتىن كولىكپەن جالعىز جەتكەن وبلىس اكىمى بولات جىلقىشيەۆتى كورگەن جۇرتتىڭ بويىنداعى ۇرەي سول ساتتە-اق سەيىلگەن بولاتىن.
ىلگەرىدە جۇرت تۇرعىنى مول, اۋماعى ۇلكەن, تىرلىگى كوپ وڭتۇستىك قازاقستان وبلىسىن باسقارعان بولات ءابجاپپار ۇلىنىڭ وڭىردەگى الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق احۋالدان دا, قوعامدىق-ساياسي اۋرادان دا شۋ شىعارماي تىپ-تىنىش تىرلىگىن تىندىرىپ جۇرگەنىن جوعارى باعالاعان بولاتىن. ءوسۋ باسپالداعى وبلىس اكىمىنىڭ ورىنباسارى, دەپارتامەنت باستىعى, قالا اكىمى ارقىلى ورىلگەن ب.جىلقىشيەۆتىڭ وبلىس باسشىلىعىنا كەلۋى بۇرىن-سوڭدى ولكەنىڭ جىلناماسىندا جازىلماعان جاڭالىق بولعان. بۇل قىزمەتتە ول ءوڭىر تۇرعىندارى ايتا جۇرەر تىڭ باستامالار كوتەرىپ, جۇزەگە اسىردى. مىسالى, قوناەۆ داڭعىلىن ۇزارتتى. ءبىر عانا ء«نۇرسات» شاعىن اۋدانىن سالۋمەن-اق قولتاڭباسى قالىپتاستى دەسەك تە بولادى. كەنتاۋدىڭ مۇشكىل ءحالىن كوتەرىپ, شىمكەنتتى كوركەيتتى. وبلىس بويىنشا 2005 جىلى 27 643 ملن تەڭگەنىڭ قۇرىلىس جۇمىستارى اتقارىلىپتى. جاڭادان 75 مەكتەپ سالىندى. انا ءولىمى 52 پايىزعا تومەندەدى. وبلىستاعى كاسىپورىندار سانى 35 709-عا كوبەيدى. ەلدى مەكەندەردى تازا اۋىز سۋمەن قامتاماسىز ەتۋ ماسەلەسىنە كوپ كوڭىل ءبولىندى. 2000 جىلى قۇبىر سۋىمەن قامتاماسىز ەتىلگەن ەلدى مەكەندەر سانى 340 بولسا, 2005 جىلى وعان 46 اۋىل قوسىلدى. وسىلايشا وبلىس بويىنشا تازا سۋمەن قامتىلعان اۋىل 43 پايىزعا جەتكەن. جىلقىشيەۆ تىزگىن ۇستاعان 4 جىل ىشىندە جالپى ايماقتىق ءونىمنىڭ ءوسىمى 40 پايىزعا جەتىپ, 275,8 ميلليارد تەڭگەنى قۇراعان.
سول ءبىر جىلدارى وڭتۇستىكتە شۋ كوبىنە كادر تاعايىنداۋدا ادامداردى الالاۋدان, جەرشىلدىككە, جىكشىلدىككە بولىنۋدەن شىعاتىن. مۇنداي وسەك-اياڭدى وربىتپەستەن, جىلقىشيەۆ ءىس تەتىگىن شەشەتىن كومانداسىنداعى كادرلاردى جاستاردان جاساقتادى. اۋداندىق, اۋىلدىق دەڭگەيدەگى اتقارۋشى بيلىكتىڭ ابىروي-بەدەلىن ارتتىرۋعا ۇمتىلدى. ايتالىق, بۇرىن وبلىستىق بيۋدجەتكە جاۋتەڭدەپ جۇرەتىن پوليتسيانى قارجىلاندىرۋ ءار اۋداننىڭ جەرگىلىكتى بيۋدجەتىنە جۇكتەلدى. ءتارتىپ ساقشىلارىن قولداۋ ماقساتىندا وبلىستىق بيۋدجەت قارجىسىنان پوليتسەيلەرگە 50 اۆتوكولىك سىيعا تارتىلدى.
وزاتتىعىمەن تانىلعان اۋىل اكىمدەرىنە دە وتىزدان استام «تەمىر تۇلپاردىڭ» كىلتىن تاپسىردى. ديقاندار ءۇشىن اۋاداي قاجەت ماشينا-تراكتور ستانسالارى قۇرىلدى. ماماندىعى ينجەنەر-مەحانيك, ينجەنەر-ەكونوميست اكىم ونەركاسىپ سالاسىن جانداندىردى. ۇزاق جىلعى «ۇيقىسىنان ويانىپ», تىرشىلىك كوشىنە قايتا ىلەسكەن 43 كاسىپورىنعا 5421 ادام جۇمىسقا تۇردى. وڭىرگە ينۆەستيتسيا تارتۋ قارقىندى جۇرگىزىلدى. سول جىلدارى الەمنىڭ 55 مەملەكەتىمەن ەكسپورتتىق-يمپورتتىق وپەراتسيالاردى جۇزەگە اسىرعان وڭتۇستىكقازاقستاندىقتاردىڭ سىرتقى ساۋدا اينالىمى 277 ميل-
ليون اقش دوللارىنا جەتتى. وبلىستا 16 اۋىلدىق نەسيە سەرىكتەستىگى جۇمىس ىستەپ, 2005 جىلى ەگىن جانە مال شارۋاشىلىعىنا 1916 ميلليون نەسيە بەرىلگەن. مال تۇقىمىن اسىلداندىرۋعا بيۋدجەتتەن بولىنەتىن قارجى كولەمى ارتتى. وتىرار, بايدىبەك, شاردارا اۋداندارىنىڭ ەكولوگياسى, ەكونوميكاسى ناشارلىعى ەسكەرىلىپ, ارنايى باعدارلاما ءتۇزىلدى. ايتا بەرسەك, تىڭ باستاما, وڭ وزگەرىس كوپ.
وبلىستى باسقارۋعا دەيىنگى قىزمەتتەرىندە دە بولات ءابجاپپار ۇلى وزىندىك قولتاڭباسىن قالدىردى. مىسالى, تاراز قالاسىن توقسانىنشى جىلدارى بىلىكتىلىكپەن باسقارا بىلگەن بولات ءابجاپپار ۇلىنىڭ «تاراز قالاسىنىڭ قۇرمەتتى ازاماتى» اتانۋى كوپ جايتتى اڭعارتادى. قىسقا ءجىپ كۇرمەۋگە كەلمەگەن كۇردەلى كەزەڭدە جوقتان بار جاساپ, وتە سىن ساعاتتا تىرلىكتىڭ كوزىن تاپقان ىسكەرلىگىن, ۇيىمداستىرۋشىلىق قارىم-قابىلەتىن داۋسىز دالەلدەدى. بۇل بولات جىلقىشيەۆتىڭ ءومىر جولىنداعى جارقىن, سونىمەن بىرگە ۇلكەن بەلەستەرگە جول اشقان كەزەڭ بولدى. بۇدان كەيىن ول وڭتۇستىك قازاقستان وبلىسى اكىمىنىڭ ورىنباسارى, باسقارما باسشىسى, كەنتاۋ, شىمكەنت قالالارىنىڭ اكىمى قىزمەتتەرىن ابىرويمەن اتقاردى. ال 2002 جىلى ەلباسى وعان وڭتۇستىك قازاقستان وبلىسىنىڭ اكىمى لاۋازىمىن سەنىپ تاپسىرعانى بەلگىلى.
وزىنە جۇكتەلگەن مىندەتتەردى ءاردايىم مۇلتىكسىز ورىنداۋعا ۇمتىلىپ, ۇلتقا, ەل-جۇرتقا پايداسى مول تالاي وڭ باستامالاردى ءساتتى جۇزەگە اسىرعان, سىي-قۇرمەتكە كەنەلگەن ابزال ازامات بۇدان كەيىنگى جىلدارى سەنات دەپۋتاتى اتاندى. سەناتتىڭ دەپۋتاتتىق كورپۋسىنداعى بەدەلدى كوميتەتتى باسقاردى. وتكەنگە كوز جۇگىرتسەك, كەنتاۋ, شىمكەنت قالالارىنىڭ تۇرعىندارى ۇنەمى ايتىپ وتىراتىن يگى ىستەرى جەتەرلىك. مىسالى, كەزىندە تىرلىگى تۇرالاعان كەنتاۋعا ب.جىلقىشيەۆتى اكىم ەتىپ تاعايىنداعان سول كەزدەگى وبلىس اكىمى بەردىبەك ساپارباەۆ احۋالدى تۇزەتىپ, ءال-اۋقاتىن كوتەرۋدى جۇكتەگەنى ءمالىم. ول كەزدە جاعداي ءتىپتى قيىن ەدى. جاردەماقىسىن الا الماعان ايەلدەر اكىمدىكتىڭ عيماراتىندا تۇنەيتىن. الەۋمەتتىك كومەككە قول جەتكىزە الماعان مۇگەدەكتەر عيماراتتىڭ الدىندا تۇراتىن. سول احۋالدى دا ب.جىلقىشيەۆ تولىق رەتكە كەلتىردى. شىمكەنتتە 2001 جىلدارى ءتىپتى كوممۋنالدىق ماسەلەلەر دە ۋشىعىپ تۇرعان بولاتىن. ونى شەشتى. قالانى گۇلدەندىردى. ول كەزدە قازىرگىدەي اعىل-تەگىل بيۋدجەت تە جوق بولاتىن. سوعان قاراماستان تام-تۇمداعان قارجىمەن-اق تالاي ءىستى تىندىردى.
سونداي-اق, قازاعى قالىڭ وڭتۇستىك جۇرتىنىڭ جادىندا جاتتالىپ قالعان تاعى ءبىر يگى قادام, جينالىستاردىڭ, بارلىق ءىس-قاعازداردىڭ وبلىس كولەمىندە مەملەكەتتىك تىلدە جۇرگىزىلۋى ەدى. مەملەكەتتىك ءتىل ماسەلەسىنە كەلگەندە ۇلتجاندى بولات جىلقىشيەۆ سەنات دەپۋتاتى رەتىندە دە بەلسەندىلىك تانىتتى. مەملەكەتتىك قىزمەت تۋرالى زاڭ قابىلداناردا ب.جىلقىشيەۆ «مەملەكەتتىك قىزمەتكە كەلگەن ءاربىر ادامنىڭ مەملەكەتتىك ءتىلدى ءبىلۋىن مىندەتتەيتىن ۋاقىت كەلدى. زاڭ قابىلداناتىن بولعان سوڭ, تالاپتى دا كۇشەيتۋ كەرەك شىعار. ەگەمەندىكتىڭ 20 جىلى ءوتتى, سول 20 جىلدا ۇيرەنگىسى كەلگەندەر ۇيرەندى, ۇيرەنگىسى كەلمەگەندەرگە مىندەتتەۋ ماسەلەسىن زاڭعا ەنگىزۋ كەرەك. مەملەكەتتىك قىزمەتكەرگە مەملەكەتتىك ءتىلدى ءبىلۋدى مىندەتتەۋ كەرەك», دەپ كەسىپ ايتتى. وسى ارادا ايتا كەتەلىك, سەناتور جىلقىشيەۆتىڭ دەپۋتاتتىق ساۋالدارىنىڭ كوپشىلىگى وڭتۇستىكتە ورىن الىپ جاتقان ماسەلەلەرگە قاتىستى بولدى. ماسەلەن, وبلىستىق بالالار اۋرۋحاناسىنىڭ ىسكە قوسىلۋى. اۋرۋحانانىڭ قۇرىلىسى بىتپەي قالعاندا سەناتور ب.جىلقىشيەۆ سول كەزدەگى ەكونوميكا ءمينيسترى باقىت سۇلتانوۆقا تىكەلەي شىققان سوڭ, قارجى ءبولىندى. قازىر اۋرۋحانا ەل يگىلىگىنە قىزمەت ەتۋدە. سونداي-اق, سەناتور قازىعۇرت اۋدانىنداعى 8 اۋىلدى گازبەن قامتۋ جۇمىسىنا دا بەلسەنە كىرىسىپ, وبلىستان ءبىر تيىن قارجى سۇراماي, جەرگىلىكتى كاسىپكەرلەردىڭ قولداۋىمەن گازداندىرۋ ماسەلەسىن دە شەشىپ بەردى.
بۇگىنگى تاڭدا قالا كوركىن اشا تۇسكەن شىمكەنتتiڭ جاڭا اكiمشiلiك-iسكەرلiك ورتالىعىن سالۋ ماسەلەسى دە وبلىستى ب.جىلقىشيەۆ باسقارعان جىلدارى جوعارى دەڭگەيدە كوتەرىلگەن ەكەن. ال ودان بۇرىن وبلىستى ابىرويلى ازامات اسانباي اسقاروۆ باسقارعان توقسانىنشى جىلدارعا دەيiنگi كەزدiڭ وزiندە قالانىڭ باس جوسپارى جاسالىپ, جوبا بويىنشا قازiرگi قوناەۆ داڭعىلى مەن بايتۇرسىنوۆ كوشەسiنiڭ اۋماعىندا جاڭا اكiمشiلiك-iسكەرلiك ورتالىق, كوپ قاباتتى ۇيلەر سالىنۋى تيiس بولعان. بiراق باس جوسپاردى جۇزەگە اسىرۋ باستالار تۇستا اسانباي اسقاروۆ قۋدالانىپ, قىزمەتiنەن بوسادى. ورتالىق بولادى دەگەن جەرلەر تۋ-تالاپايعا ءتۇستi. ودان كەيiنگi ارالىقتا شىمكەنتتiڭ باس جوسپارىن جاساۋدى بiلiكتi باسشى بولات جىلقىشيەۆ قولعا الدى. اۋەلگى تىڭ باستاما بۇگىندە جۇزەگە اسىرىلىپ كەلەدى.
قازاقتىڭ تانىمىندا «تەكتى» دەگەن ادەمى ءسوز بار. تەكتىلىك – ادالدىقتى تۋ ەتىپ, اقىلى مەن ەڭبەگىنە عانا سەنگەن, ۇلتتىڭ تانىمىن وتباسىلىق ۇستانىم قىلعان اۋلەتتەرگە قاتىستى ايتىلاتىن ۇعىم. وسى ورايدا, جىلقىشيەۆتەردى جۇرت تەكتى اۋلەتكە جاتقىزاتىنىن ايتا كەتەلىك. اكەسى ءابجاپپار وبلىس دەڭگەيىندە باسشىلىق قىزمەتتەر اتقارۋىمەن عانا ەمەس, جازۋشىلىعىمەن دە ەلگە تانىمال بولعان جان. جازۋشىنىڭ ۇلى دا قاي دەڭگەيدەگى لاۋازىمدى قىزمەتتە بولسىن ەڭبەكقورلىعىمەن, ىسكەرلىگىمەن, ادالدىعىمەن جانە باسقا كوپتەگەن جاقسى قاسيەتتەرىمەن ەل العىسىنا بولەندى.
ەلىمىزدىڭ ءوسىپ-وركەندەۋىنە سىڭىرگەن ەڭبەگى جوعارى باعالانىپ, بىرنەشە مەملەكەتتىك ناگرادالارمەن ماراپاتتالعان, بۇگىنگى كۇنى حالىققا قىزمەتىن وندىرىستە جالعاستىرىپ كەلە جاتقان بولات جىلقىشيەۆ اعامىز اسقارالى الپىس جاسقا تولىپ وتىر. ۇلتتىق ۇستىن, ۇلتتىق ءتəلىم, ۇلتتىق قۇندىلىقتاردىڭ ەڭ نəزىگى, ەڭ قاجەتتىسى, ەڭ سۇبەلىسى بالا تəربيەسى ەكەنى انىق. بۇل ورايدا, بولات اعامىز – ومىردە ءوز ورنىن تاۋىپ, وتباسىلى بولعان ءۇش ۇلىنان تاراعان نەمەرەلەرىنىڭ قىزىعىن كورىپ وتىرعان باقىتتى اتا.
عالىمجان ەلشىباي,
«ەگەمەن قازاقستان»
