باسقوسۋ بارىسىندا ءدال قازىر قوعامدىق تالقىلاۋدىڭ وزەگىنە اينالىپ وتىرعان لاتىن ءالىپبي ماسەلەسى قوزعالىپ, جيىنعا قاتىسۋشى – پارلامەنت ءماجىلىسىنىڭ دەپۋتاتتارى, رەسپۋبليكالىق جانە وڭىرلىك دەڭگەيدەگى اسسامبلەيا قۇرىلىمدارىنىڭ باسشىلارى, سونىمەن قاتار ءتىل ماماندارى مەن عالىمدار, زيالى قاۋىم وكىلدەرى, تالقىلاۋعا قاتىستى سالالىق ۆەدومستۆا قىزمەتكەرلەرى بىرلەسىپ «لاتىن ارپىنە كوشۋ – ءبىزدىڭ ورتاق ماقساتىمىز» تاقىرىبىندا كەلەلى ويلار ايتىلىپ, كەمەل تۇيىندەر ورتاعا سالىندى.
جيىندى اشقان قازاقستان حالقى اسسامبلەياسى توراعاسىنىڭ ورىنباسارى – حاتشىلىق مەڭگەرۋشىسى دارحان مىڭباي, قازاق قوعامىن قازىرگى تاڭدا لاتىن الىپبيىنە قارقىندى كوشۋ شاراسى كۇتىپ تۇرعانىن, بۇل ماسەلە نەگىزىنەن ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆ جۇرگىزىپ وتىرعان ساليقالى ساياساتتىڭ جەمىس ەكەنىنە توقتالدى. سونداي-اق وسىعان دەيىن ەلباسىنىڭ كەزەكتى جولداۋى مەن «قازاقستان – 2050» ستراتەگيالىق تۇجىرىمداماسىندا ايقىندالعانىن, سونىمەن قاتار, بيىلعى مەملەكەت باسشىسىنىڭ «بولاشاققا باعدار: رۋحاني جاڭعىرۋ» اتتى باعدارلامالىق ماقالاسىندا: «2017 جىلدىڭ اياعىنا دەيىن عالىمداردىڭ كومەگىمەن, بارشا قوعام وكىلدەرىمەن اقىلداسا وتىرىپ, قازاق ءالىپبيىنىڭ جاڭا گرافيكاداعى بىرىڭعاي ستاندارتتى نۇسقاسىن قابىلداۋ كەرەك. 2018 جىلدان باستاپ جاڭا ءالىپبيدى ۇيرەتەتىن مامانداردى جانە ورتا مەكتەپتەرگە ارنالعان وقۋلىقتاردى دايىنداۋعا كىرىسۋىمىز قاجەت. الداعى 2 جىلدا ۇيىمداستىرۋ جانە ادىستەمەلىك جۇمىستار جۇرگىزىلۋگە ءتيىس» دەگەنىن جيىنعا قاتىسۋشىلار ەسىنە سالدى. ءارى ەلباسىنىڭ يدەياسىمەن قۇرىلعان قازاقستان حالقى اسسامبلەياسى بۇل شارۋاعا تىكەلەي اتسالىسۋعا كىرىسكەندىگىن ءمالىم ەتتى.
شىن مانىندە بۇل جولعى تاريحي تاڭداۋ كىمدى بولسىن بەي-جاي قالدىرىپ وتىرعان جوق. ءوزىنىڭ تاعدىر-تالايىن قازاقستان ەلىمەن بايلانىستىرۋشى ءاربىر ەتنوس, ءتىپتى بايىرعى ەتنيكالىق جۇرت قازاق تۋعانداردىڭ ءوزى سان ءتۇرلى پىكىر مەن سان قيلى ويلارعا بەرىلۋدە. وسىنداي الماعايىپ تۇستا اتامىز قازاق «شىمشىق سويسا دا, قاساپشى سويسىن» دەگەندەي, ماماندار تاراپىنان ايتىلعان كەلەلى ويلارعا توقتالساق: بىرىنشىدەن, قازاق ءتىلىنىڭ لاتىن الىپبيىنە كوشۋى قازاقستاندى رۋحاني جاڭعىرتۋ باعدارلاماسىنىڭ وزەگى بولىپ تابىلادى. سونىمەن قاتار ەلدەگى ۇشتىلدىلىك ءبىلىم بەرۋ جۇيەسىن قالىپتاستىرۋ كەزىندە, جاس ۇرپاقتىڭ ءۇش ءتىلدى بىردەي مەڭگەرۋىن جەڭىلدەتەدى. كەلەسى ءبىر پايدالى دۇنيە – ءبىزدىڭ لاتىن گرافيكاسى تاڭباسىنا كوشكەن مەملەكەتتىك ءتىلىمىزدى, لاتىن ءالىپبيىن قولداناتىن باسقا مەملەكەت ازاماتتارىنىڭ قازاق ءتىلىن ۇيرەنۋگە دەگەن ۇمتىلىسىن قاناعاتتاندىرادى. ياعني قازاق ءتىلىن ۇيرەنۋ ءۇشىن قولجەتىمدىلىك ارتىپ, حالىقارالىق بيزنەس پەن ءتۋريزمدى دامىتۋ تۇرعىسىنان دا, ءتىلدىڭ تارتىمدىلىعىنا جول اشىلادى دەگەن پايىمدار جاسالدى.
جالپى العاندا, لاتىن الەمى قازاقستانعا ينۆەستيتسيالار مەن تەحنولوگيالاردى ترانسفەرتتەۋ ءۇشىن اسا قاجەت. بۇل تۇرعىدان العاندا جيىننىڭ باس بايانداماشىسى دارحان مىڭباي مىرزا اتاپ وتكەندەي, بۇكىلالەمدىك بانكتىڭ دەرەگى بويىنشا دۇنيە جۇزىندەگى ەڭ ءىرى 30 ەكونوميكانىڭ ىشىندە 22 ەلدە, ال 10 جەتەكشى ەكونوميكانىڭ 7-ۋىندە لاتىن ءالىپبيى قولدانىلادى. سونداي-اق, ءىجو-ءى جان باسىنا شاققاندا ەڭ جوعارعى دەڭگەيدەگى 20 اسا قۋاتتى ەلدەردىڭ 18-ءى لاتىن ءالىپبيىن پايدالانادى ەكەن.
وسىعان قاراعاندا, لاتىن الىپبيىندەگى مەملەكەتتىك ءتىل قازاقستاندىق لينگۆيستيكالىق كەڭىستىكتىڭ حالىقارالىق كوممۋنيكاتسيالار مەن الەمدىك ەكونوميكاعا قوسىلۋىنىڭ جاڭا ارناسىنا اينالۋىنا جول اشارى ءسوزسىز. وسى ارقىلى ءبىزدىڭ تىلدىك لەكسيكونىمىز با-يىپ, تسيفرلى تەحنولوگيالاردى يگەرۋ جەڭىلدەيدى. دەمەك, لاتىن گرافيكاسىن قابىلداۋدىڭ ارعى جاعىندا – ەلدىڭ باسەكەگە قابىلەتتىلىگىن ارتتىرۋعا ارنالعان تازا پراگماتيزم جاتىر دەپ تۇسىنۋگە تولىق نەگىز بار.
تالقىلاۋ بارىسىندا وي قوسۋشى عالىم ا.بايتۇرسىنوۆ اتىنداعى ءتىل ءبىلىمى ينستيتۋتىنىڭ ديرەكتورى ەردەن قاجىبەكتىڭ پايىمىنا جۇگىنسەك, قازاق قوعامى ءۇشىن قازىرگى ءالىپبي اۋىستىرۋدىڭ ءمانى باسقاشا, بۇل تاۋەلسىزدىكتەن كەيىنگى جۇرگىزىلىپ كەلگەن ەلباسى ساياساتىنىڭ جارقىن جەمىسى. ءالىپبي اۋىستىرۋ دەگەنىمىز – ءارىپتىڭ تاڭباسىن وزگەرتۋ ەمەس, ونىڭ ساياسي ءمانى تەرەڭ. بۇل تىلدىك رەفورما. رەفورما كەزىندە ارقاشان تالاس-تارتىس ءوربيتىنى ورىندى. سوندىقتان دا, ونىڭ اسا نازىك تۇستارى كوپ, دەدى ەردەن زادا ۇلى.
سول سياقتى, قازاقستان حالقى اسسامبلەياسى وكىلدەرىنىڭ ءبىرى – سەرگەي ۆيشنياك, مۇنداي اۋقىمدى رەفورما كەزىندە ەڭ اۋەلى, ناۋقانشىلدىققا ۇرىنۋعا بولمايتىنىن ەسكەرتىپ, قاتەلىكتەر كەتىپ قالماس ءۇشىن ءتىل ماماندارىنىڭ تۇجىرىمىنا توقتاۋدى ءجون سانايتىنىن, اينالىپ كەلگەندە ەلباسىنىڭ شەشىمىن ورىنداۋ جالپىقازاقستاندىقتاردىڭ پارىزى دەگەندى جەتكىزسە, قوعام قايراتكەرى, اعىلشىن ءتىلىنىڭ بىلگىر-عالىمى ءادىل احمەتوۆ: «بۇگىنگى تاڭدا قوعامدىق تالقىلاۋدىڭ وزەگىنە اينالىپ وتىرعان لاتىن ءالىپبيى جايىندا ەڭ الدىمەن تۇسىنىسپەۋشىلىك بولماۋى كەرەك. سول سەبەپتى دە, وسىنداي يىگى شارالاردىڭ ءجيى-ءجيى اتقارىلعانى دۇرىس. مەنىڭ باسا ايتقىم كەلەتىنى: ءبىز لاتىن ارىپىنە اۋىسىپ جاتقامىز جوق, بۇل بۇرىن بولعان جازۋ, سوعان قايتا ورالىپ جاتىرمىز. ويتكەنى, جازۋلار تاريحىنا قاتىستى دەرەككوزگە ۇڭىلسەك, لاتىن ءالىپبيىنىڭ 2500 جىلدىق تاريحى بار. ياعني, وسىنشا ۋاقىت ابدەن سۇزگىدەن ءوتىپ, ءپىسىپ-جەتىلىپ, سۇرىپتالعان ءارىپ بۇل. اعىلشىن ءتىلىنىڭ مامانى رەتىندە بايقاعانىم, لاتىن الىپبيىنە كوشۋ, ۇلتتىق الىپبيگە لاتىن گرافيكاسىن قولدانۋ الەمدىك ۇردىسكە اينالعان. ادامدار ەكونوميكالىق, الەۋمەتتىك جانە عىلىمي-تەحنيكالىق پروگرەس-تە بارىنشا كوپ جەتىستىكتەرگە قول جەتكىزگەن ەلدەردىڭ ءتىلىن ءبىلىپ, ۇيرەنۋگە ۇمتىلادى. قازاقستان ءۇشىن ەكونوميكالىق ىنتىماقتاستىق جانە دامۋ ۇيىمىنا مۇشە ەلدەردىڭ باسىم كوپشىلىگى لاتىن ءالىپبيىن پايدالاناتىن بولعاندىقتان, بۇل ۇردىستەن شەت قالۋعا بولمايدى» دەدى.
راسىندا, عالىم اعامىز ايتقانداي, الەمدە لاتىن ارپىنە ۇقساس كيريلليتسا جازۋدى پايدالانىپ جۇرگەن ءبىزدى قويىپ, يەروگليف يەلەرى – جاپون جانە قىتاي تىلدەرىنىڭ عالىمدارى زاماناۋي قاجەتتىلىك ءۇشىن لاتىن گرافيكاسىنا نەگىزدەلگەن الىپبيلىك ترانسكريپتسيالارىن جاساپ جانتالاسىپ جاتقان كورىنەدى. دەمەك, كەز كەلگەن اقپاراتتى لاتىنداندىرۋ – بۇگىندە وبەكتيۆتى الەمدىك ترەند.
تالقىلاۋدىڭ تاعى ءبىر قۇرمەتتى قوناعى پارلامەنت ءماجىلىسى توراعاسىنىڭ ورىنباسارى ۆلاديمير بوجكو: – لاتىن ءالىپبي ماسەلەسىنىڭ ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ تاراپىنان قولداۋ تاۋىپ, جالپىحالىقتىق تالقىلاۋعا ۇسىنىلىپ وتىرعانى قۋانتادى. مەملەكەت باسشىسى مىڭ ولشەپ بارىپ, ءبىر كەسەتىن كورەگەن, كەسەك تۇلعا. سوندىقتان دا قازاق قوعامىنا لاتىن ءالىپبيىنىڭ ەنۋى, زامان تالابىنان تۋىنداپ وتىرعان جانە اسا قاجەتتىلىگى ايقىندالعان ءىس. ەندى شەگىنىس جوق دەپ ويلايمىن. بۇل ءالىپبي تەك قازاققا عانا ەمەس, كۇللى قازاقستاندىقتارعا ورتاق رۋحاني بىرلىككە شاقىراتىن تەتىككە اينالۋى كەرەك. ويتكەنى, الەمدىك اقپارات ايدىنىنىڭ تىزگىنى لاتىن ءالىپبيىنىڭ ىقپالىندا. بۇل ارادا بۇرىننان كەلە جاتقان كيريلليتسادان باس تارتۋ جايلى ءسوز جوق. ول تۋرالى نۇرسۇلتان ءابىش ۇلى ءباسپاسوز وكىلدەرىمەن بولعان كەزدەسۋ كەزىندە ايتتى, – دەدى.
وسى ورايدا, رەسپۋبليكالىق «بەلورۋس مادەني ورتالىعىنىڭ» جەتەكشىسى ل.پيتالەنكونىڭ كوكەيگە قونىمدى تولعامىنا توقتالساق, لەونيد نيكولاەۆيچتىڭ پايىمىنشا, لاتىن الىپبيىنە كوشۋ ماسەلەسىنىڭ استارىندا – اسا ماڭىزدى قازاق رۋحانياتىن جاڭعىرتۋدىڭ تەتىگى تۇر. ءبىز بۇنى مويىنداۋعا ءتيىسپىز. ۋاقىت وتكەن سايىن عالامدىق اقپارات پەن كوممۋنيكاتسيانىڭ جيىلىگى زىمىراندىق جىلدامدىقپەن قۇبىلىپ جاتىر. قازاقستاندى وسى ۇردىسكە ىلەستىرەتىن دۇنيە لاتىن ءالىپبيى. سول سەبەپتى, ءبىز قانشالىقتى تەز ۇمتىلامىز, سونشالىقتى ۇتىسقا شىعامىز. ودان كەيىن مىنا ءبىر دۇنيەنى ناقتىلاي تۇسكەن ءجون. مەنىڭ قازاق دوستارىم لاتىن ماسەلەسىندە الاڭداماسىن. ويتكەنى, قازاق ءتىلىن بۇگىنگىسىنەن دە ارلەندىرەتىن, بۇدان دا بيىكتەتىن, جەمىستى تۇردە جەتىلدىرەتىن جول وسى – لاتىن ءالىپبيى. ءتۇبى كورەسىز, بۇل جولمەن ءبارىمىز بىرگە جۇرەتىن بولامىز, دەدى.
قاراعاندى وبلىستىق «LITUANICA» ەتنومادەني قاۋىمداستىعىنىڭ باسشىسى ۆيتالي تۆاريوناس: «بۇگىنگى تاڭدا دامۋدىڭ باستى بەلگىسى كومپيۋتەرلىك جۇيە. ونىڭ تەتىگى – لاتىن ءالىپبيى نەگىزىندە قالانعان. سول سەبەپتى, قازاق ءتىلىن لاتىن گرافيكاسىنا كوشىرۋ – تەرەڭ وبەكتيۆتى قاجەتتىلىكتەن تۋىنداعان ۋاقىت تالابى. قازاق ءتىلى مەملەكەتتىك ءتىل بولىپ تابىلادى, ياعني ونىڭ بولاشاعى ءۇشىن ەلدىڭ بارلىق ازاماتتارى مۇددەلى. سوندىقتان دا لاتىن الىپبيىنە كوشۋ – ءبىزدىڭ ورتاق مىندەتىمىز» دەدى.
عىلىمي-ساراپتامالىق كەڭەستى قورىتىندىلاعان دارحان مىڭباي مەملەكەتتىك ءتىلدىڭ لاتىن گرافيكاسىنداعى ءالىپبيىنىڭ بىرىڭعاي ستاندارتىن قازاقستان حالقى اسسامبلەياسىنىڭ دەڭگەيىندە تالقىلاۋ ورىندى ءارى تابىستى وتكەنىنە توقتالدى. اسسامبلەيا تاريحي قادام – مەملەكەتتىك ءتىلدىڭ لاتىن گرافيكاسىنا كوشۋىن ىسكە اسىرۋ ءۇشىن بار كۇش-جىگەرىن جۇمساۋ جونىندە ءتاستۇيىن شەشىمگە بەكىگەنىن ءبىلدىرىپ, ۇندەۋ قابىلدادى.
ۇندەۋدە لاتىن گرافيكاسىن ەنگىزۋ قازاقستاننىڭ الەمدىك ەكونوميكا مەن كوممۋنيكاتسيالارعا, عىلىم مەن مادەنيەتكە ينتەگراتسيالانۋى, ەكونوميكالىق دامۋ جانە ىنتىماقتاستىق ۇيىمىنا كىرۋى ءۇشىن, قوعام ءومىرىنىڭ بارلىق سالالارىن تسيفرلاندىرۋ پرينتسيپىندە ءۇشىنشى جاڭعىرتۋ جۇرگىزۋ ۇدەرىسىندە ۇزاق مەرزىمدى اسەر بەرە الاتىنى اتاپ كورسەتىلدى.
بەكەن قايرات ۇلى,
«ەگەمەن قازاقستان»
سۋرەتتى تۇسىرگەن
ورىنباي بالمۇرات,
«ەگەمەن قازاقستان»
قاتىسۋشىلار لەبىزى
ناتاليا جۇمادىلداەۆا,
پارلامەنت ءماجىلىسىنىڭ دەپۋتاتى:
– ءالىپبيدى رەفورمالاۋدىڭ تاريحي تامىرى تەرەڭدە جاتىر جانە ول الەمدىك عىلىم-بىلىمدە, تەحنولوگيالىق جانە كوممۋنيكاتسيالىق كەڭىستىكتە قازاقستاننىڭ باسەكەلەستىگىن ارتتىرۋعا باعىتتالعان.
ول سونىمەن قاتار, ءتىلدى جاڭعىرتۋدى كوزدەيدى. بۇل ءتىلدىڭ شەكسىز بايلىعىن, الەۋەتىن اشادى. سوندىقتان قازاقستان پرەزيدەنتى وسى جىلدىڭ اياعىنا دەيىن عالىمدار مەن قوعامدىق كوپشىلىك ارقىلى قازاق ءالىپبيىنىڭ جاڭا نۇسقاسىن قابىلداۋدى تاپسىردى.
وسى العا قويىلعان تاپسىرماعا ساي ۇلتتىق كوميسسيا جانىنداعى جۇمىس توبىنا كىرگەن عالىمدار قوعامدىق سانانى جاڭعىرتۋ بويىنشا كوپتەگەن ءىس تىندىردى.
اتالعان جوبا العاش رەت پارلامەنت قابىرعاسىندا تىڭدالدى. وسى وتىرىستا ايتىلعان پىكىرلەردى قورىتىندىلاي كەلسەك, قازاق ءتىلى قارپىنىڭ لاتىنعا اۋىسۋى عىلىمي نەگىزدەلگەن ۇدەرىس بولىپ تابىلادى.
بۇل جەردە ءبىر ايرىقشا اتاپ وتەر جايت, مەملەكەتتىك ءتىلدى رەفورمالاۋ مەملەكەتتىك ءتىل ساياساتىن وزگەرتۋدى كوزدەمەيدى. ءالىپبيدى اۋىستىرۋ تەك قانا قازاق تىلىنە قاتىستى ماسەلە. لاتىنشاعا اۋىسۋ, ەڭ الدىمەن, قازاق ءالىپبيى مەن ورفوگرافيا ەرەجەسىن رەفورمالاۋعا باعىتتالعان. وسىنىڭ ارقاسىندا ءتىل فونەتيكاسى مەن ونىڭ تاڭبالانۋىن سايكەستەندىرۋ قامتىلماق.
بۇل ورايدا ۇكىمەتكە بىرىڭعاي ستاندارتتى دايىنداۋدا, تالقىلاۋدا جانە ەنگىزۋ بارىسىندا جۇيەلىلىكتى ساقتاۋ مەن قامتاماسىز ەتۋ بويىنشا بىرقاتار ۇسىنىستار بەرىلدى. پارلامەنتتەگى تىڭداۋ جۇمىستارىنىڭ ناتيجەسى لاتىنعا كوشۋگە بايلانىستى اتقارىلاتىن بارلىق شارالاردىڭ باستاۋى بولدى.
150 مىڭنان اسا ادامى بار 1338 ەتنومادەني ۇيىمداردى بىرىكتىرگەن قازاقستان حالقى اسسامبلەياسى جانە باسقا دا سالالار ءالىپبيدىڭ لاتىنعا اۋىسۋ بارىسىن تولىق قولدايدى دەپ سەنەمىز. الدا تۇرعان بارلىق شارالار كەشەنى ءتىل اياسىنداعى زاڭدارىمىزدى دامىتۋ مەن وزگە دە ماڭىزدى ماسەلەلەردى جۇزەگە اسىرۋدى كوزدەيدى.
ءبىز, ماجىلىستەگى قحا توبى, بۇل جۇمىسقا بەلسەنە كىرىسەمىز.
كنياز ميرزوەۆ,
«باربانگ» كۇردتەر قاۋىمداستىعىنىڭ توراعاسى:
– ەڭ اۋەلى مىنانى ايتقىم كەلەدى. ءبىز لاتىنعا كوشپەيمىز, وعان قايتا ورالامىز. تۇبىمىزگە قايتا ورالۋ زاڭدى قۇبىلىس.
مىنا نارسەنى ايتا كەتۋ كەرەك. ءالىپبيى اۋىستىرۋ نە قايتا ورالۋ ءار ەگەمەن ەلدىڭ جەكە شارۋاسى. ءتىل مەن ونىڭ دامۋى ءوزىنىڭ بىرەگەيلىگى مەن ەگەمەندىگىن ساقتاپ قالۋدىڭ كىلتى.
لاتىنعا اۋىسۋ كەزىندە 1928 جىلدان بەرى قولدانىستا جۇرگەن تۇركيانىڭ تاجىريبەسىنە كوڭىل ءبولۋ كەرەك. مۇنداي جولمەن ازەربايجان, تۇرىكمەنستان جانە وزبەكستان دا ءجۇرىپ وتكەنىن ەستەن شىعارماي, ولاردىڭ تۇركى الەمىمەن ءوز تاريحي-مادەني بايلانىسىن ءتيىمدى جۇرگىزىپ وتىرعانىن ەسكەرگەن ءجون.
قازاق ءتىلىنىڭ لاتىن قارپىنە قايتا ورالۋى تۇركى ەلدەرى اراسىندا ەرەكشە ورىن الۋعا جاعداي جاسايدى. اتاقتى تۇركى شىعىستانۋشىسى يسمايل گاسپىرالى ءوز سوزىندە «ويمەن, تىلمەن جانە ءىس-ارەكەتپەن ءبىر بولىڭدار» دەپ ايتقانى بىزگە ءدال كەلەدى.
لاتىنعا كوشكەن قازاق ءتىلى «ەلەكتروندى» الەمدەگى باستى كوممۋنيكاتسيا بەلەسىنە اينالادى. مەملەكەتتىڭ باستى ساياساتى قازاق, ورىس جانە اعىلشىن تىلدەرىنە باسىمدىق بەرەدى. ال لاتىن گرافيكاعا ءوتۋ اعىلشىن جانە باسقا دا ەۋروپالىق تىلدەردى جەدەل ءارى ەركىن مەڭگەرۋگە مۇمكىندىك تۋعىزادى.
قازىرگى تاڭدا لاتىن گرافيكاسى جاستار مەن بالالار اراسىندا كەڭ تانىمدىققا يە. لاتىن قارپىمەن قازاقشا ۇيرەنۋ كيريلليتساعا قاراعاندا وڭاي بولادى.
ۇندەستىك زاڭىن ەسكەرەتىن قازاق تىلىندە جاڭا ءالىپبيدىڭ ارقاسىندا وقۋ مەن سويلەۋ انىعىراق جانە دۇرىسىراق جۇرەدى.
شەرزود پۋلاتوۆ,
استانا قالاسى وزبەك ەتنومادەني بىرلەستىگىنىڭ توراعاسى:
– لاتىن قارپىنە اۋىسۋ – زامان تالابى, بولاشاق ۇرپاققا كەرەك قاجەتتىلىك. ەگەر بۇل قادامدى بۇگىن جاساماساق, ەرتەڭ كەش بولۋى مۇمكىن. كوپتەگەن مەملەكەتتەر لاتىن گرافيكاسىن قولدانادى جانە تۇركى مەملەكەتتەرىنىڭ بارىنە جۋىعى دا وسى جازۋ تۇرىنە اۋىسقان.
ءبىز ءۇشىن لاتىنعا اۋىسۋ كوپتەگەن ارتىقشىلىق پەن مۇمكىندىك بەرەدى. ەڭ اۋەلى, الەمدىك ءبىلىم, عىلىمي, اقپاراتتىق كەڭىستىكپەن بايلانىس ورناتامىز. اقپاراتتىق تەحنولوگيا سالاسىنداعى بۇكىل باعدارلامالار لاتىندى قولدانادى. ەكىنشى, پارلامەنتتە تالقىلانعان جوبا اعىلشىن الىپبيىنە جاقىن. ەندەشە, اعىلشىن ءتىلىن مەڭگەرۋ جەڭىلدەيدى. الەمدە 1,5 ميلليارد حالىق اعىلشىنشا سويلەيدى جانە تاعى 1 ميللياردى ونى وقىپ ءجۇر. ۇشىنشىدەن, لاتىنعا اۋىسۋ ءبىزدى تۇركى الەمىمەن جاقىنداستىرىپ, مادەني بايلانىستى نىعايتادى.
سونىمەن قاتار, لاتىنعا اۋىسۋ ارقىلى فونەتيكالىق جانە ورفوگرافيكالىق كەمشىلىكتەردى جويامىز. كيريلليتسانى قولدانعاندا كوپتەگەن قازاقشا اتاۋلار وزگەرىپ شىعا كەلەدى. ماسەلەن, قازاقستان اتاۋىن شەتەلدىكتەر دۇرىس قولدانبايدى. لاتىنشاعا اۋىسۋ ارقىلى مۇنداي كەمشىلىكتى جويامىز. بەسىنشىدەن, لاتىنعا اۋىسۋ مەملەكەتتىك ءتىلدىڭ مارتەبەسىن ءوسىرىپ, شەتەلدىكتەردىڭ قازاق ءتىلىن مەڭگەرۋىن جەڭىلدەتىپ, تۋريستەرگە قولايلى جاعداي تۋدىرادى. بۇل, ءوز كەزەگىندە مەملەكەتتىڭ تۋريستىك الەۋەتىن ارتتىرادى.
وزبەك ەتنومادەني بىرلەستىگى مەملەكەتتىك ءتىلدىڭ لاتىن الىپبيىنە اۋىسۋىن تولىقتاي قولدايدى جانە وعان ءوز كومەگىن بەرەدى.
ولەگ مەتسيك,
«SIMKON» جشس ديرەكتورى, پولياك ەتنومادەني بىرلەستىگىنىڭ مۇشەسى:
– لاتىن الىپبيىنە كوشىرۋدىڭ بيزنەسكە پايداسى زور.
بۇگىندە ءتىلدى ەكونوميكالىق كاتەگوريا رەتىندە دە قاراستىرۋعا بولادى.
بيزنەس قوعامداستىق ءۇشىن قارىم-قاتىناستىڭ بارىنشا قاراپايىم ءارى اشىق بولۋى وتە ماڭىزدى.
بۇگىنگى تاڭدا بيزنەس الەمنىڭ ءار تۇكپىرىندە شەتەلدىك ارىپتەستەرمەن بايلانىس ورناتىپ, ونى دامىتۋدا. كاسىپكەرلەردىڭ بريتاندىق, گەرمانيالىق, قىتايلىق, تۇركيالىق جانە باسقا دا ارىپتەستەرمەن كەلىسسوزدەر جۇرگىزۋى كەزىندە لاتىن الىپبيلەردىڭ قاجەتتىگى تۋىندايدى.
ياعني لاتىن ءالىپبيىنىڭ ەنگىزىلۋى بيزنەس سالاسى ءۇشىن ەشقانداي قيىندىق تۋدىرمايدى دەۋگە بولادى. بيزنەستىڭ ءوزى لاتىن الىپبيىندەگى قازاق تىلىنە تەز بەيىمدەلە الادى.
ماسەلەنىڭ تەحنيكالىق جاعىنا توقتالاتىن بولساق, بۇگىندە جەلىلىك تەحنيكالىق شەشىمدەر, باعدارلامالاۋدىڭ بارلىق بازالىق قۇرالدارى لاتىن گرافيكاسىنا نەگىزدەلگەن. سول سەبەپتى, جاڭا ءالىپبي ارقىلى ءبىز جازىلاتىن سمس حابارلامالار مەن باعدارلامالىق جازبالاردى تەرۋ قۇنىنىڭ تومەندەۋىنە قول جەتكىزەمىز.
IT سەكتورى عانا ەمەس, تۇتاس بيزنەس سەكتورى لاتىن گرافيكاسى نەگىزىندە ءتىلدى جاڭعىرتۋ ۇدەرىسىنە جەدەل قوسىلۋعا ءتيىس.
