ورال قالاسىندا «ماشزاۆود» ماشينا جاساۋ زاۋىتتارىنىڭ كونسورتسيۋمى 2013 جىلى قۇرىلعان بولاتىن. ماقساتى قاراشىعاناق پەتروليۋم وپەرەيتينگ (كپو ب.ۆ.), تەڭىزشەۆرويل (تشو), نورد كاسپي وپەرەيتينگ, اتىراۋحيمماش كومپانيالارى مەن ولاردىڭ مەردىگەر ۇيىمدارى – سەنىمدى قۇرىلىس, شليۋمبەردجە, سايپەم جانە قازاقستان مەن رەسەيدىڭ باسقا دا مۇناي-گاز كومپانيالارىمەن تەندەر راسىمىنە قاتىسۋ بويىنشا جۇمىستاردى شوعىرلاندىرۋعا باعىتتالعان. كونسورتسيۋم قۇرامىنا «ورال «زەنيت» زاۋىتى» اق, «گيدروپريبور عزي» اق, «ورال مەحانيكالىق زاۋىتى» جشس, «قازارماپروم» جشس, «ورال ۆەنت» جشس, «پرومەكسپەرتيزا-KZ» جشس, «اكسايسپەتسمونتاج» جشس, «اقساي يندۋستريالىق پاركى», «زەنيتتەحسەرۆيس» جشس, «باتىس قازاقستان ماشينا جاساۋ كومپانياسى» اق, «ەكو-جەرۇيىق» جشس, «ۋرالسكستروينۆەست» جشس سەكىلدى بەلگىلى كاسىپورىندار كىرەدى. سونداي-اق, ىنتىماقتاستىق كەلىسىمشارت بويىنشا كونسورتسيۋم قۇرامىندا رەسەي فەدەراتسياسىنىڭ «ۆولگوگرادنەفتەماش» ااق, يت-سەرۆيس جشۇ ورىنبور قالاسىنداعى «رتو-زاۆود» كاسىپورىندارى بار. ولار جەر قويناۋىن پايدالانۋشىلاردىڭ تاپسىرىستارى بويىنشا كۇردەلى بۇيىمدار دايىندايداۋعا بەلسەندى ات سالىسىپ ءجۇر.
كورمە الاڭىندا ناقتى كەلىسىمشارتتار دا بولىپ جاتتى. باتىس قازاقستان يندۋستريالىق كوللەدجى ستۋدەنتتەرىنىڭ قولىنان شىققان كەيبىر بولشەكتەردى كورىپ, «باتىس قازاقستان قۇرىلىس ماتەريالدارى كورپوراتسياسى» اق ديرەكتورىنىڭ ورىنباسارى رامازان نۇرليەۆ كوللەدج شەبەرحاناسىنىڭ مۇمكىندىگىن, ونداعى ستانوكتار مەن مامانداردىڭ قابىلەت دەڭگەيىنە قىزىعۋشىلىق ءبىلدىردى. سول ارادا تەلەفون الماسىپ, بولاشاق ارىپتەستىكتىڭ ءبىر كىرپىشى قالانعانداي بولدى. فورۋم مەن كورمە جۇمىسىنىڭ ماقساتى دا وسى بولسا كەرەك.
– بىزگە ترانسفورماتورلاردى بەكىتۋ ءۇشىن ءارتۇرلى ولشەمدەگى مىناداي بۇراندالى «وكشەلەر», دەتالدار ءجيى كەرەك بولادى. ەگەر ءونىم ساپاسى ويداعىداي بولسا, تاپسىرىس بەرۋگە ءازىرمىز, − دەيدى ر.نۇرليەۆ.
كوللەدجدىڭ وقۋ-ءوندىرىس شەبەرى اعايشا حامزينانىڭ ايتۋىنشا, شاكىرتتەردىڭ شەبەرلىگى دە, شەبەرحانا مۇمكىندىگى دە جوعارى كورىنەدى. جىل سايىن باتىس قازاقستان يندۋستريالىق كوللەدجىنەن 40 شاقتى ستۋدەنت توكار ماماندىعىن الىپ شىقسا, ولاردىڭ بىردە − ءبىرى جۇمىسسىز قالمايدى ەكەن.
فورۋمعا باتىس قازاقستان ءوڭىرى عانا ەمەس, ەلىمىزگە اتى بەلگىلى ءىرى زاۋىتتار مەن كاسىپورىندار دا قاتىسىپ, كورمەگە ءوز ونىمدەرىن ورنالاستىرعان.
«كازارماپروم» جشس – باتىس قازاقستان وبلىسىندا عانا ەمەس, ەلىمىزدەگى ەجەلگى كاسىورىننىڭ ءبىرى. زاۋىتتىڭ 94 جىل تاريحى بار. كاسىپورىن – قازاقستاندا سۇر شويىننان جاسالاتىن ىلمەكتى ارماتۋرالاردىڭ جەتەكشى ءوندىرۋشىسى. نەگىزگى قىزمەت ءتۇرى – 50-200 مم ديامەترمەن سىنالى ىسىرمالار ءوندىرىسى. كاسىپورىننىڭ تاعى ءبىر تانىمال ءونىمى – قوسپالى شويىننان جاسالعان ۇنتاق شارلار. بۇل ۇنتاق شارلار سىناقتان ءساتتى ءوتىپ, قازىرگى تاڭدا «ميحايلوۆسكي گوك» اق-قا ءىرى كولەمدە جەتكىزىلۋدە. زاۋىتتىڭ نەگىزى شويىن قۇيۋ, مەحانيكا جيناۋ, بولات قۇيۋ تسەحتارىنان تۇرادى.
«ورال قۇيۋ-مەحانيكالىق زاۋىتى» وك كاسىپورنى 1942 جىلى ۋسمان قالاسىنداعى قۇيۋ زاۋىتىنىڭ نەگىزىندە قۇرىلعان. زاۋىتتىڭ وندىرىستىك قىزمەتى كوممۋنيكاتسيالار جانە كولىك, اۋىل شارۋاشىلىعى, مۇناي گاز سالاسىنا جابدىقتار مەن قوسالقى بولشەكتەر شىعارۋعا باعىتتالعان. زاۋىتتىڭ قۇيۋ, ءپىسىرۋ-جيناقتاۋ, جوندەۋ-مەحانيكالىق, تەرميالىق, جوندەۋ-قۇرىلىستىق, قارا جانە ءتۇستى مەتالداردىڭ قالدىقتارىن جانە سىنىقتاردى ساقتاۋ, قايتا وڭدەۋ تسەحتارى بار. شويىننان, بولاتتان جانە ءتۇستى مەتالداردان قۇيىلاتىن ءتۇرلى بۇيىمدار وندىرە الادى.
«ورال مەحانيكالىق زاۋىتى» جشس تراكتورلار مەن اۆتوموبيل تەحنيكاسىنا ءيىندى بىلىك وندىرۋمەن اتى شىققان كاسىپورىن. مينسك موتور زاۋىتىنىڭ قوزعالتقىشتارىمەن جۇمىس جاسايتىن متز-80…82, متز-90…92, متز-100…102 «بەلارۋس» تراكتورلارىنىڭ ءتۇرلى موديفيكاتسيالارىنا, زيل-130, زيل-5301, گاز-3308, گاز-3309, گاز-33104 اۆتوموبيلدەرىنە جانە پاز-3205, لاز-695, پاز-4230, پاز-4234 اۆتوبۋستارىنا ءيىندى بىلىك وندىرەتىن قازاقستانداعى جالعىز كاسىپورىن. مەحانيكالىق زاۋىتتا شىعارىلاتىن ءيىندى بىلىكتىڭ 80%-دان استامى رەسەي, بەلارۋس جانە باسقا شەتەلدەرگە ەكسپورتقا تاسىمالدانادى.
فورۋمنىڭ نەگىزگى بولىگى ماشينا جاساۋشىلار مەن مۇناي-گاز ءوندىرۋشى كومپانيالاردىڭ ءوزارا پىكىر الماسقان جۇيەلى اڭگىمەسىنە ارنالدى. سويلەۋشىلەر ءوز سالاسىندا كەزدەسەتىن ءتۇرلى ءتۇيىندى ماسەلەلەر مەن ولاردى شەشۋ جولىنا توقتالدى. نەگىزگى ماقسات – ارىپتەستىكتى نىعايتۋ, قازاقستاندا مۇناي-گاز ءوندىرۋشى الپاۋىت كومپانيالار جۇمىسىندا قازاقستاندىق مازمۇندى بايىتۋ, جەرگىلىكتى كومپانيالار مەن زاۋىت ونىمدەرىن بارىنشا پايدالانۋ بولدى. ءوز كەزەگىندە مۇناي-گاز كومپانيالارى وكىلدەرى وتاندىق زاۋىتتاردىڭ يننوۆاتسيا مەن زاماناۋي جاڭالىقتاردى ەركىن يگەرىپ, الەمدىك نارىقتا باسەكەگە قابىلەتتى ونىمدەر شىعارۋعا شاقىردى.
فورۋم جۇمىسىنا رەسپۋبليكالىق, حالىقارالىق ۇيىمدار مەن اتىراۋ وبلىسىنداعى مۇناي-گاز كومپانيالارى وكىلدەرى دە ارنايى كەلىپ قاتىستى. «قازمۇنايگاز» ۇلتتىق كومپانياسى» اق-تىڭ مۇناي سەرۆيسىن دامىتۋ بويىنشا دەپارتامەنتىنىڭ ديرەكتورى ابات نۇرسەيىتوۆ ەلباسى تاپسىرماسىنا سايكەس يندۋستريالىق-يننوۆاتسيالىق دامۋدى قولداپ, فورۋم جۇمىسىن بارىنشا پايدالى ەتۋگە شاقىردى. ال «Advantage Kazakhstan» جشس باس ديرەكتورى دميتري رودين الەمدىك ترانس-ۇلتتىق كومپانيالاردى قازاقستانعا اكەلۋ, ارىپتەستىككە تارتۋ جولدارىن باياندادى. رەسەي فەدەراتسياسى سامارا وبلىسىنىڭ كلاستەرلىك-ينجينيرينگ ورتالىعىنىڭ جەتەكشىسى سەرگەي كورنيلوۆ ارىپتەستىك بايلانىستاردى دامىتۋدى ۇسىنسا, «توپان» جشس باس ديرەكتورىنىڭ ورىنباسارى عايسا جۇماليەۆ كاسىپورىننىڭ سوڭعى جەتىستىكتەرى, اتىراۋ, اقتاۋ, استانا, الماتى قالالارىندا جانە ابۋ-دابيدە فيليالى اشىلعانى تۋرالى ايتىپ بەردى.
فورۋم بارىسىندا «تەڭىزشەۆرويل» جشس جانە «قاراشىعاناق پەترولەۋم وپەرەيتينگ ب.ۆ» كومپانياسىنىڭ وكىلدەرى دە مىنبەگە شىعىپ, جەرگىلىكتى كاسىپورىندار اراسىنداعى ارىپتەستىكتىڭ شارتتارى تۋرالى تۇسىنىك بەردى. بۇل جەردە ەڭ باستى تالاپ – ۇسىنىلاتىن ءونىمنىڭ باسەكەگە قابىلەتتى بولۋى ەكەندىگى ايتىلدى.
قازبەك قۇتتىمۇرات ۇلى,
«ەگەمەن قازاقستان»
ورال
سۋرەتتەردى تۇسىرگەن ايباتىر نۇراش
