ساياسات • بۇگىن, 09:15

قازاقستان – بەلارۋس: پارلامەنتارالىق ىنتىماقتاستىق نىعايىپ كەلەدى

10 رەت
كورسەتىلدى
6 مين
وقۋ ءۇشىن

ءماجىلىس توراعاسى ەرلان قوشانوۆ بەلارۋس رەسپۋبليكاسىنا رەسمي ساپارمەن باردى. ول مينسكى­دە ەل پرەزيدەنتى الەكساندر لۋكاشەنكومەن, ۇلت­تىق جي­نالىستىڭ وكىلدەر پالاتا­سىنىڭ باسشىسى يگور سەرگەەنكومەن جانە رەسپۋبليكا كەڭەسىنىڭ توراعاسى ناتاليا كوچانوۆامەن كەزدەستى. تاراپتار ەكىجاقتى قارىم-قاتىناستىڭ جوعارى دەڭگەيىن اتاپ ءوتىپ, پارلامەنتارالىق ىنتىماقتاستىقتى كەڭەيتۋ كەلەشەگى تالقىلادى.

قازاقستان – بەلارۋس: پارلامەنتارالىق ىنتىماقتاستىق نىعايىپ كەلەدى

بەلارۋس رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتى الەكساندر لۋكاشەنكومەن كەزدەسۋدە ەرلان قوشانوۆ قازاقستان پرەزيدەنتى قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ زور ىقىلاسى مەن ىزگى تىلەگىن جەتكىزىپ, حالىقتارىمىزدىڭ اراسىنداعى تەرەڭ تاريحي بايلانىستى اتاپ ءوتتى. ءماجىلىس سپي­كەرى ەكى ەل پرەزيدەنتتەرىنىڭ سەنىم­دى ساياسي قارىم-قاتىناسىنىڭ ارقا­سىندا بۇگىندە قازاقستان – بەلارۋس باي­لا­نىسى ستراتەگيالىق ارىپتەستىك دەڭ­گە­يىنە كوتەرىلگەنىنە ەرەكشە توقتال­دى. ساۋدا-ەكونوميكا, ءوندىرىس, اۋىل شارۋا­شىلىعى, كولىك جانە باسقا دا سالا­لارداعى ىنتىماقتاستىقتىڭ جوعارى قارقىنى – سونىڭ ناقتى ناتيجەسى.

ەرلان قوشانوۆ بەلارۋس باسشىسىنا پرەزيدەنت باستاماسىمەن ەلىمىزدە جۇرگىزىلىپ جاتقان اۋقىمدى ساياسي وزگەرىس تۋرالى ايتتى. ەلىمىزدە مەملەكەتتىڭ قوعامدىق-ساياسي جانە قۇقىقتىق ارحيتەكتۋراسىن تۇبەگەيلى جاڭعىرتاتىن جاڭا كونستيتۋتسيانىڭ جوباسى كەڭىنەن تالقىلانىپ جاتىر. اتا زاڭنىڭ جاڭا جوباسى بويىنشا تۇپكىلىكتى شەشىمدى بۇكىلحالىقتىق رەفەرەندۋمدا ەل ازاماتتارى قابىلدايدى.

الەكساندر لۋكاشەنكو پرەزيدەنت قاسىم-جومارت توقاەۆقا جىلى لەبىزىن جول­دادى. ول قازىرگى كۇردەلى كەزەڭدە ەكى ەل اراسىنداعى ىنتىماقتاستىقتى نىعاي­تۋ­داعى پارلامەنتاريلەردىڭ ءرولىن ەرەكشە اتاپ ءوتتى. بۇل ورايدا بەلا­رۋس پەن قازاقستاننىڭ كوپپوليار­لىلىق پەن ەگەمەندى مەملەكەتتەردىڭ دامۋىن قول­داي­تىنىن, حالىقارالىق كۇن تار­تىبىن­دە ورتاق ۇستانىمعا يە ەكەنىن جەت­كىز­دى. سونداي-اق شانحاي ىنتىماقتاس­تىعى ۇيىمىنا كىرۋ كەزىندە بەلارۋستى قول­داعانى ءۇشىن قازاقستانعا العىسىن ءبىلدىردى.

بەلارۋس باسشىسى قازاقستانمەن اراداعى قازىردىڭ وزىندە 1 ملرد دوللاردان اسقان تاۋار اينالىمىنىڭ جوعارى ءوسۋ قارقىنىنا وڭ باعا بەرىپ,  ماشينا جاساۋ مەن اۋىل شارۋاشىلىعىنداعى كوو­پەراتسيانى كەڭەيتۋگە شاقىردى.

ۇلتتىق جينالىستىڭ وكىلدەر پالا­تا­سىنىڭ باسشىسى يگور سەرگەەنكو­مەن كەزدەسۋدە پارلامەنتارالىق ديالوگتەن باستاپ ەكى ەل اراسىنداعى ەكونوميكالىق, مادەني ىنتىماقتاستىققا دەيىنگى كەڭ اۋقىمداعى ماسەلەلەر ءسوز بولدى.

«قازاقستان مەن بەلارۋس – سەنىمدى ستراتەگيالىق سەرىكتەس. مەملەكەتتەر باسشىلارى مۇنى ۇنەمى ايتىپ كەلەدى. ەكى ەل اراسىندا جەمىستى ساياسي ديالوگ جولعا قويىلعان. ونەركاسىپتە, ماشينا جاساۋدا جانە اگرارلىق سالادا كووپەراتسيالىق بايلانىس كەڭەيىپ جاتىر. ەكى مەملەكەتتىڭ پارلامەنتتەرى دە ءوزارا قارىم-قاتىناستىڭ قارقىندى دامۋىنا زور ۇلەس قوسىپ وتىر. زاڭ شى­عارۋ ىسىندە تۇراقتى تاجىريبە الماسۋ جولعا قويىلىپ, دوستىق توپتارى بەلسەن­دى ءارى ناتيجەلى جۇمىس ىستەپ جاتىر, دەپۋتات­تارىمىزدىڭ اراسىندا بەكەم بايلانىس ورناعان», دەدى ءماجىلىس سپيكەرى.

ءوز كەزەگىندە يگور سەرگەەنكو قازاقستان بەلارۋس ەلى ءۇشىن ءاردايىم ۋاقىت سىنىنان وتكەن دوس, ستراتەگيالىق سەرىكتەس ءارى وداقتاس بولىپ قالا بەرە­تىنىن ايتتى. ول استانا سياقتى مينسك دە سىندارلى, بىرىكتىرەتىن كۇن ءتارتىبىن حالىقارالىق الاڭداردا ىلگەرىلەتۋگە باسىمدىق بەرەتىنىنە ءمان بەردى.

وكىلدەر پالاتاسىنىڭ توراعاسى قازاقستاندا جۇرگىزىلىپ جاتقان رەفورمالار باعىتىن جوعارى باعالادى. قازاقستاننىڭ ءتۇرلى سالاداعى زاڭ شىعارۋ جۇمىسىنداعى تاجىريبەسىن بەلارۋس دەپۋتاتتارى جان-جاقتى زەردەلەپ وتىرعانىن تىلگە تيەك ەتتى.

سپيكەرلەر تسيفرلاندىرۋ سالاسىن­داعى پارلامەنتتەردىڭ قىزمەتىنە دە ەرەكشە نازار اۋداردى. ءماجىلىس تور­اعاسى مەملەكەت باسشىسىنىڭ ءۇش جىل ىشىندە قازاقستاندى تسيفرلىق مەم­لە­كەتكە اينالدىرۋ مىندەتىن العا قوي­عانىنا توقتالدى. وسى رەتتە دەپۋتات­تار ازىرلەگەن تسيفرلىق كودەكس پەن جاسان­دى ينتەللەكت تۋرالى زاڭ كۇشىنە ەندى. استانا­دا حالىقارالىق جي ورتالىعى, «Astana Hub» تەحنوپاركى قارقىندى جۇمىس ىستەپ تۇر, سونداي-اق ورتالىق ازياداعى ەڭ قۋاتتى سۋپەركومپيۋتەر ىسكە قوسىلدى.

كەزدەسۋ قورىتىندىسىندا دەپۋتاتتار زاڭنامالىق جۇمىس بويىنشا ءوزارا تاجىريبە الماسۋدى جالعاستىرۋعا, پارلامەنتارالىق ۇيىمدار اياسىندا, سونىمەن قاتار دوستىق توپتارى, سالالىق كوميتەتتەر مەن پارلامەنتتەر اپپاراتتارى جەلىسى اياسىندا ىقپالداستىقتى نىعايتۋعا ۋاعدالاستى.

ەرلان قوشانوۆ ەكى ەلدىڭ زاڭ شىعارۋشى ورگاندارى اراسىنداعى ارىپتەستىكتى دامىتۋ ماسەلەلەرىن رەسپۋبليكا كەڭەسىنىڭ توراعاسى ناتاليا كوچانوۆامەن دە تالقىلادى.

ء«بىزدىڭ پارلامەنتارالىق قارىم-قاتىناسىمىز قارقىندى دامىپ كەلەدى. جەكە بايلانىستىڭ ارقاسىن­دا ءوزارا سەنىم مەن قۇرمەت نىعايۋ­دا. پار­لامەنت­ارالىق ۇيىمدار شەڭ­بەرىندە دە تىعىز بايلانىستامىز. ءبىر-ءبىرىمىزدىڭ باس­تا­مالارىمىزعا قولداۋ بىلدىرۋ­دە دە جاقسى تاجىريبە بار. ءبىز پار­لا­مەنت­ارا­لىق وداق, تمد پارلا­مەنت­ارالىق اسسام­بلەياسى, ۇقشۇ جانە ەقىۇ پارلامەنت­تىك اسسامب­لەيا­لارى اياسىنداعى ءوزارا ءداستۇر­لى ىقپالداستىقتى ودان ءارى كەڭەيتۋگە نيەتتىمىز», دەدى ءماجىلىس توراعاسى.

ەكى ەل اراسىنداعى مادەنيەت پەن ءبىلىم سالالارى بويىنشا پارلامەنتتىك قولداۋدى كەڭەيتۋ, جاستارعا ارنالعان بىرلەسكەن جوبالاردى ىسكە اسىرۋ, تۋريزم مەن يننوۆاتسيا باعىتىندا ونەركاسىپتىك كووپەراتسيانى دامىتۋ سىندى ەكىجاقتى ىنتىماقتاستىقتى كۇشەيتۋ ماسەلەلەرى قامتىلعان مازمۇندى اڭگىمە ءوربىدى.

ۇلتتىق جينالىستىڭ وكىلدەر پالاتاسى مەن رەسپۋبليكا كەڭەسىندە وتكەن كەزدەسۋلەردە ەرلان قوشانوۆ بەلارۋس دەپۋ­تاتتارىنا ەلىمىزدە جۇرگى­زىلىپ جات­قان كونستيتۋتسيالىق رەفورما تۋرا­لى ايتىپ بەردى. ول جاڭا كونس­تي­تۋ­تسيا­نىڭ جوباسى قازاقستان پار­لا­مەنتى­نىڭ قۇزىرەتىن ەداۋىر كۇشەي­تەتىنىن, قوعامنىڭ ساياساتقا ارالاسۋىن كەڭەيتەتىنىن جانە «كۇشتى پرەزيدەنت – ىقپالدى پارلامەنت – ەسەپ بەرەتىن ۇكىمەت» فورمۋلاسىن نىعايتاتىنىن ەرەكشە اتاپ ءوتتى.

ساپار اياسىندا ءماجىلىس دەپۋتاتتارى مينسكىدەگى جەڭىس مونۋمەنتىنە گۇل شوعىن قويدى. «بەلاز» زاۋىتىنا جانە «حاتىن» مەملەكەتتىك مەموريالدىق كەشەنىنە بارىپ, ەكىنشى دۇنيەجۇزىلىك سوعىس قۇرباندارىن ەسكە الدى. 

سوڭعى جاڭالىقتار