حوككەي • 05 قىركۇيەك, 2017

قازاق حوككەيىنىڭ بولاشاعى

550 رەت
كورسەتىلدى
6 مين
وقۋ ءۇشىن

فۋتبولدا, حوككەيدە, جالپى, كوماندالىق سپورت تۇرلەرىندە قازاقتىڭ بالاسى نەگە از دەپ قارا اسپاندى توندىرەتىنىمىز بار. البەتتە, ىندەتە بەرسەڭ مۇنىڭ سەبەپتەرىن ىزدەپ تابا المايسىڭ. باسقا ۇلتتىڭ باپكەرى بالامدى كەۋدەدەن يتەردى دەپ, اتتى الىسقا ايداۋعا دا بولۋشى ەدى. بىراق, كوپ جاع­داي­دا ماسەلە شەشىمىنىڭ كىلتى مىنا ءوزىمىزدىڭ قولىمىزدا ەكە­نىن مويىنداي بەرمەيمىز. بۇعان ءبىزدىڭ كوزىمىز نۇربولات تۋىس­باي ۇلى ەسىمدى ازاماتپەن تانىسىپ, از-كەم اڭگىمەلەسكەن كەزدە ابدەن جەتتى. 

 

قازاق حوككەيىنىڭ بولاشاعى

استانادا تۇراتىن نۇربو­لات­تىڭ ءتورت بالاسى بار. ءۇشىنشى با­لاسى ءنۇرادىلدى مەكتەپ جاسىنا جەتەر-جەتپەسىندە فورتەپيانو ۇيىرمەسىنە الىپ بارعان. ءوزى بالا كەزىنەن مۋزىكاعا اۋەس بو­لىپ, دەگەنىنە جەتە الماعان سوڭ با­لام مەن شىقپاعان بيىكتى با­عىن­دىرار ما ەكەن دەگەن اكەنىڭ ءۇمى­تى-داعى. بىراق, مۋزىكا الەمى ءنۇر­ادىلدى ءوزىنىڭ سيقىرىمەن ارباي المادى, بالانىڭ دا قۇل­شى­نىپ تۇرعانى شامالى ەدى... 

«سول ۋاقىتتاردا, – دەپ سىر اق­تارادى نۇربولات, – رەسەيدە تۇ­سىرىلگەن «مولودەجكا» دەگەن حوككەي تۋرالى سەريالدىڭ تۇ­راقتى كورەرمەنى ەدىم. جاستار حوككەي ليگاسىندا وينايتىن بوز­بالالاردىڭ حوككەيدەگى قي­لى تاعدىرىن وتباسىلىق دراما­مەن, ماحابباتپەن, تار­بيە­مەن ادەمى شەندەستىرىپ تۇسى­رىل­گەن سەريالدان باسىمدى الا الماي قالدىم. كوماندا ىشىن­دەگى تاتۋلىق پەن ارازدىق, دوس­تىق پەن ساتقىندىق, باپكەر تار­بيەسى, ءتارتىپ, ءبارى شەبەر قام­تىلعان. قازىر سانانى تۇر­مىس بيلەگەن زامان. سپورت­تا دا اقشانىڭ ايتقانى جۇ­رە­دى. وزگە كلۋبتار تاڭداۋلى ويىن­­­شى­لارعا سىرتتان كەلىپ قو­ماق­تى اقشا ۇسىنىپ جاتادى. سون­دايدا ءوزىڭ تاربيە العان كو­ماندانىڭ نامىسىن قورعاپ, شەشىمدى بولۋ دا ەرلىكتى, بەلگىلى ءبىر دارەجەدە تۇراقتىلىقتى تا­لاپ ەتەدى ەكەن. وسىنداي سىن­­داردان وتكەن سپورتشى جى­گىت­­تەرگە كادىمگىدەي باۋىر باس­تىم. سولار ارقىلى وزىمدە بو­لەك كوزقاراس قالىپتاستى دا, ءنۇرادىلىمدى حوككەيگە بەرەم دەپ شەشتىم. مۇنداي تار­بيەنى كورىپ, سپورتتاعى نەبىر شىر­عا­لاڭ­نان شىڭدالىپ وسكەن بالا جا­مان بولماۋى ءتيىس دەپ وي ءتۇي­دىم».

ول كەزدە ءنۇرادىلى التى جاس­­تا-تۇعىن. اكەسى بۇرىن باس سۇ­ع­ىپ كورمەگەن حوككەي دۇكەن­دە­رىن تۇگەل ارالادى. بەس-التى جاستاعى بالانىڭ ءبىر جابدىق كي­ىم-كەشەگى 200-250 مىڭ تەڭگە تۇ­­رادى ەكەن. بالا وسكەن سايىن ونىڭ دا باعاسى قىمباتتاي تۇ­سە­تىن كورىنەدى.

اۋەلدە باسىنا نەشە الۋان كۇماندى ويلاردىڭ كىرگەنى راس ەدى. قىپ-قىزىل اقشاعا مۇز­داي ەتىپ كيىندىرىپ, مۇزعا جىبەر­گەن بالا ءبىر اپتادان كەيىن «حوك­كەيى قۇرىسىن!», دەپ تاستاي قاش­سا قايتەدى؟

دەگەنمەن, بالاسى سەنىمىن اقتادى. حوككەيدىڭ قىزىعىنا تەرەڭ بويلاپ, جاتپاي-تۇرماي سپورت­ت­ىڭ وسى ءتۇرى تۋرالى وي­لاي­­تىن بولدى. قولىنا سمارت­فون تيسە بولدى, يۋتۋبتان حوك­كەي­دى عانا قارايتىندى شى­عار­­دى. تاڭعى ساعات التىدا كي­ىنىپ الىپ, مۇز ۇستىندە تۇرا­دى. قىسى-جازى وسىلاي...

نۇرادىلمەن قۇرالىپتاس 60 بالانى التى جاسىنان باپتاپ جۇرگەن «استانا-2009» حوككەي كلۋبىنىڭ جاتتىقتىرۋشىسى ءادىل المەنوۆ قازىر سايدىڭ تا­سىنداي ىرىكتەلگەن 30 قارا­دو­مالاقتى رەسەيدە ءوتىپ تۇرا­تىن جارىستارعا ءجيى اپارىپ ءجۇر. چەليابى, ەكاتەرينبۋرگ, باشقۇرتستانعا دەيىن بارىپ, ولجالى قايتقان كەزدەرى از ەمەس. وزگە ەلدە باس جۇلدەنى جە­ڭىپ الۋ قيىن بولسا دا, بۇل كۇن­دە بالالاردىڭ كۇمىس پەن قولا­دان تاققان جۇلدەلەرى اجەپ­تاۋ­ىر جينالىپ قالعان. كۇ­­نى كەشە عانا قازاقتىڭ حوك­كەي­­شى بالاقايلارى چەليابى وب­لىسىنىڭ پەرۆومايسكي اۋدا­نىندا وتكەن ماۋسىمالدى تۋر­نيردەن كەلدى. المەنوۆتىڭ شا­كىرتتەرى جۇلدەلى ءۇشىنشى ورىندى جەڭىپ الىپ, ءتاپ-ءتاۋىر ونەر كورسەتىپ قايتتى. سول دودانىڭ شەشۋشى ويىنىندا  ءنۇرادىل نۇربولات ۇلى «ماتچتىڭ ۇزدىك ويىنشىسى» اتانىپ, ارنايى كادەسىيمەن ماراپاتتالدى. ەڭ­بەگىنىڭ جەمىسىن كورە باس­تا­عان اكەنىڭ قۋانىشىن تىلمەن ايتىپ-جەتكىزۋ ءتىپتى مۇمكىن ەمەس. بولاشاعىنان ءۇمىت كۇتكەن بالاسىنىڭ جەكە ويىنشى رە­تىن­دە العان تۇڭعىش سىيلىعى اكە­نى قاناتتاندىرىپ جىبەرگەنى راس ەدى.

اكەسى ءنۇرادىلدىڭ ويىنىنا قاشاندا سىن كوزبەن قا­رايدى, قوياتىن تالابى دا قا­­تاڭ­داۋ. جاسىراتىنى جوق, كو­­مان­دادا بالاسىنان اسىپ تۇ­سە­تىن دارىندى حوكەيشىلەر بار. سول سەبەپتى, نۇربولات قانداي دا ءبىر بيىككە تەك ەڭبەكپەن عا­نا جە­تۋگە بولاتىنىن بالا­سى­ن­ىڭ قۇ­لاعىنا قۇيۋدان استە جا­لىق­ق­ان ەمەس.

ءيا, حوككەي دەگەنىڭىز قىم­بات تۇراتىن سپورت ءتۇرى. كي­ىمى­نىڭ قانشا تۇراتىنىن جو­عارىدا ايتتىق. بۇدان بولەك, جا­رىس­قا باراتىن بالانىڭ جول شىعىنىن اتا-انانىڭ ءوزى كو­تەرەدى. شوتقا قاعىپ سانار بول­ساق, بالعىن  حوككەيشىنىڭ ءبىر جارىسقا دەگەن ساپارىنىڭ ءوزى 100-150 مىڭ تەڭگەنىڭ ارالىعىن قامتيدى ەكەن. «راس, حوككەي دەگەن قىمبات سپورت, – دەيدى نۇربولات تۋىسباي ۇلى. – بىراق, قازاق تا حوككەي ويناي الادى دەگەن نامىس ودان دا قىمبات!».

ءبىر باعىتىنىڭ ءوزى مىڭ شا­قىرىم, كەيبىرى ەكى مىڭعا تاياۋ شا­قىرىم بولاتىن قاشىقتىقتى ءجۇ­رىپ ءوتىپ, جارىسقا كەلەتىن قا­زاق كومانداسىنىڭ قاجىر-قاي­راتىنا رەسەيلىك اتا-انالار كا­دىمگىدەي تاڭداناتىن كورىنەدى. ال كوماندانىڭ باپكەرى بولسا, بالالارعا تاجىريبە كەرەكتىگىن العا تارتىپ, جارىستارعا ءجيى شىعىپ تۇرۋدىڭ پايداسىن ايتۋدان جالىققان ەمەس. ونىڭ ايتقانىنا قارسى كەلىپ جاتقان اتا-انا جوق. ويتكەنى, ءبارى دە كوز الدارىندا – بالعىن حوك­كەيشىلەر ۋاقىت وزعان سايىن بۋ­ىن بەكىتىپ, كوك مۇز ۇستىندەگى دو­دانىڭ كوكبورىلەرىنە اينا­لىپ كەلەدى. بۇل جەردە كوڭىلدى سە­­مىرتەتىن تاعى ءبىر دۇنيە بار. ول – حوككەيگە قازاق بالا­لا­رىنىڭ كوپتەپ كەلە باس­تا­عان­دىعى.

ەگەر, ءادىل المەنوۆتەي ەڭ­بەك­قور باپكەر باستاپ, نۇر­بولات تۋىسباي ۇلى سياقتى نامىسشىل اتا-انالار قوشتاي بىلسە, قازاق حوككەيىندەگى قالىڭ شوعىردىڭ قاۋ­لاي ءوسىپ شىعاتىنى, ولار­دىڭ باعىندىرارى دا بيىك شىڭ­دار بولاتىنى ايدان انىق. حا­كىم ابايدىڭ ءوزى «قىران بۇركىت نە المايدى, سالسا باپتاپ؟», دەدى ەمەس پە؟!

قايرات ءابىلدا,
«ەگەمەن قازاقستان»

سوڭعى جاڭالىقتار

استانا قالاسىنىڭ پروكۋرورى اۋىستى

تاعايىنداۋ • بۇگىن, 11:35