اتالمىش تۋىندىنىڭ جارىققا شىعۋىنىڭ 75 جىلدىعىنا وراي ۇلتتىق اكادەميالىق كىتاپحانادا ء«بىر كىتاپ» كورمەسى جانە «قۇلاقتان كىرىپ بويدى الار» اتتى دوڭگەلەك ۇستەل ءماسليحاتى ۇيىمداستىرىلدى. وعان ەلوردالىق زيالى قاۋىم وكىلدەرى قاتىستى.
دوڭگەلەك ۇستەل باسىنداعى اڭگىمەنى اقىن الماحان مۇحامەتقاليقىزى جۇرگىزدى. ول «اباي» كىتابىنىڭ جارىق كورگەنىنە 75 جىل, ال ۇلى اقىننىڭ ءوز شىعارمالارىنىڭ جاريالانعانىنا 120 جىل تولعانىن اتاپ ءوتتى. «وزدەرىڭىزگە بەلگىلى, بيىل ابايدىڭ 1897 جىلى جازعان 13 ولەڭىنە 120 جىل تولىپ وتىر. ونىڭ ىشىندە «كوك تۇمان الدىڭداعى كەلەر زامان», «سەنبە جۇرتقا تۇرسا دا قانشا ماقتاپ», «اللا دەگەن ءسوز جەڭىل», «قۇر ايقاي باقىرعان», «مەن سالەم جازامىن», «عابيدوللاعا», «قۇلاقتان كىرىپ بويدى الار» سىندى ولەڭدەر بار.
قازاقتا ابايدان كوپ باسىلىم كورگەن اقىن, زەرتتەلگەن دانىشپان, زەردەلەنگەن عۇلاما جوق. الايدا سوڭعى ءجۇز جىلدىڭ ىشىندەگى باسىلىمدار مەن زەرتتەۋلەر, تەكستولوگيالىق سالىستىرۋلار مەن وزگەرتۋلەر, دايەكتەمەلەر مەن تۇجىرىمدار ۇنەمى ءبىر-بىرىمەن قايشىلاسىپ جاتادى», دەدى ول.
دوڭگەلەك ۇستەلگە قاتىسقان زيالى قاۋىم وكىلدەرىنىڭ ابايدىڭ شىعارماشىلىعىنا قاتىستى پىكىرلەرى تومەندەگىدەي ورنەكتەلدى. ەۋرازيا ۇلتتىق ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ وقىتۋشىسى ومار جالەل ابايدىڭ «قۇدايدان مال سۇرايسىڭدار, بەرسە المايسىڭدار» دەگەن ءسوزىن مىسالعا الا وتىرىپ, وي ءوربىتتى. «قۇداي نە بەردى دەگەنگە اباي: «اللا تاعالا سەندەرگە مال تابارلىق قۋات بەردى» دەيدى. سوندا ادامزاتقا دەنساۋلىق مال تابۋ ءۇشىن بەرىلگەن ەكەن. ەشكىمگە جالتاقتاماي, تىلەنبەي ءومىر ءسۇرۋ ءۇشىن اللا ادام بالاسىنىڭ ون ەكى مۇشەسىن ساۋ, قۋاتتى قىلىپ جاراتتى. نەگىزى ءاربىر اتا-انا ۇل بالانى مال تابۋعا, قىز بالانى انا بولۋعا تاربيەلەۋى كەرەك. قازىر تەپسە تەمىر ۇزەتىن قانشاما جىگىتتەر كەدەي. نەگە؟ سەبەبى, ولارعا باسىندا تاربيە دۇرىس بەرىلمەگەن. قازاقتا «ون ەكى مۇشەڭ ساۋ بولسا, كەدەيمىن دەپ ايتپا» دەگەن ءسوز وسى جايتتارعا قاتىستى ايتىلسا كەرەك», دەگەن ول اباي ۇلاعاتىنىڭ استارىن وزىنشە تالداپ بەردى.
سونداي-اق, كىتاپحانانىڭ عالىم-حاتشىسى كامال بۇرحانوۆ قازاقتى تانۋ ءۇشىن كەز كەلگەن ۇلتقا الدىمەن «اباي جولى» ەپوپەياسىن وقۋ تۋرالى ۇسىنىس ايتاتىنىن جەتكىزدى. «اباي – قازاق ءۇشىن ۇلى ەنتسيكلوپەديست عالىم. قازاقتى تانىعىڭ كەلسە الدىمەن «اباي جولى» رومانىن وقى دەگەن ۇسىنىسىمدى كەز كەلگەن ۇلتقا ايتار ەم», دەدى ول.
جالپى, دوڭگەلەك ۇستەلگە قاتىسۋشىلار ابايدىڭ قازاق حالقىنىڭ رۋحاني تىرەنىشى ەكەنىن, ال, سونداي دانانى, ول ءومىر سۇرگەن قوعامدى حالىققا تانىستىرۋدا ۇلى جازۋشى مۇحتار اۋەزوۆ وراسان زور ەڭبەك سىڭىرگەنىن اتاپ كورسەتتى. ايتا كەتەيىك, «اباي جولى» وسى كەزگە دەيىن الەمنىڭ 116 تىلىنە اۋدارىلعان ەكەن.
ايگۇل سەيىل,
«ەگەمەن قازاقستان»
