سۋرەتشى 1947-1991 جىلدار ارالىعىندا 490 دۇركىن اتوم بومباسى (26 دۇركىن جەر بەتىندە, 87 دۇركىن اتموسفەرادا, 354 دۇركىن جەر استىندا) جارىلىپ, سىناق جۇرگىزىلگەن سەمەي يادرولىق پوليگونىنا ىرگەلەس ەگىندىبۇلاق اۋىلىندا تۋعان.
«بالا كەزىمدە جارىلىستان ۇيدەگى اسپالى شامدار قوزعالىپ, ىدىس-اياق سىلدىرلايتىن. ءبارىمىز دالاعا اتىپ شىعاتىنبىز. بىزگە راديو حابارلاما ارقىلى «ەشقانداي رادياتسيانىڭ تاراماعانى» تۋرالى ايتاتىن. سويتسەك, ولاي بولماپتى, مەن تۋعان اۋىل 40 جىل رادياتسيا ۋىن جۇتىپتى. كوپتەگەن وتباسىندا مۇگەدەك بالالار دۇنيەگە كەلدى. سونىڭ ءبىر كۋاسى مەنمىن. سوندىقتان ءومىرىمدى وسى ماسەلەگە ارنادىم», دەيدى ك.كۇيىكوۆ.
كورمەگە سۋرەتشىنىڭ 20-عا تارتا تۋىندىسى قويىلدى. ولاردىڭ اراسىندا كەنەپكە مايلى بوياۋمەن سالعان: «پوليگون قۇربانى», «انا قورقىنىشى», «امان قالعان», «بۇرىشتا», ت.ب. كارتينالارىمەن قاتار اكۆارەل ستيلىندە قاعازعا جازىلعان «قازاق ەپوسى», «قارتتار» اتتى شىعارمالارى بار. تۋىندىلارداعى باستى تاقىرىپ – يادرولىق قارۋدىڭ ادام بالاسىنا تيگىزگەن زاردابى. سوندىقتان دا بولار 2016 جىلى ۆاشينگتون قالاسىندا وتكەن يادرولىق قاۋىپسىزدىك سامميتىندە ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆ سول كەزدەگى اقش پرەزيدەنتى باراك وباماعا كۇيىكوۆتىڭ «جارىلىس» اتتى كارتيناسىن تابىستاعان بولاتىن.
جيىندى اشىپ, ءسوز سويلەگەن ۇلتتىق مۋزەي باسشىسىنىڭ مىندەتىن اتقارۋشى جاكەن تايماعامبەتوۆ مىرزا, بۇل شارانىڭ وسىمەن ءۇشىنشى مارتە ۇيىمداستىرىلىپ وتىرعانىن, بۇل جولى 1945 جىلى 6-9 تامىزدا جاپونيانىڭ حيروسيما جانە ناگاساكي قالالارىنا تاستالعان اتوم بومباسىنىڭ زاردابىن ەسكە الۋ ماقساتىندا ءوتىپ وتىرعانىن جەتكىزدى.
كورمەنىڭ وتۋىنە قولداۋ كورسەتۋشىلەر اتىنان – سىرتقى ىستەر ءمينيسترىنىڭ ورىنباسارى رومان ۆاسيلەنكو مەن جاپونيانىڭ ەلىمىزدەگى توتەنشە جانە وكىلەتتى ەلشىسى يتيرو كاۆاباتا جىلى لەبىزدەرىن ءبىلدىرىپ, شىعارماشىلىق يەسىنە تولايىم تابىستار تىلەدى.
