ۇلى اقىننىڭ مۇراسىن زەرتتەپ-زەردەلەۋگە سۇبەلى ۇلەس قوسىپ جۇرگەن عالىم عىلىمعا كەلۋى جايىندا بايانداپ, شايىردىڭ ادەبي الەمىنە توقتالدى.
– ءاربىر قازاق ابايدى ءبىلۋى كەرەك. ابايدى بىلسە, پەندەلىك جولدان قايتادى. قازىر كوپ ادامنىڭ كوكەيىندە تەك قارىن تويدىرۋ, كيىم كيىنۋ. ودان باسقا ماقسات جوق سياقتى. اش قارىن تويىنار, بىراق ونىڭ رۋحاني قازىناسى بولماسا, قۋىس كەۋدە پەندە بولىپ قالادى. ءبىز سودان ساقتانۋىمىز كەرەك. جاستار قۋىس كەۋدە بولىپ قالماۋى قاجەت. بايلىقتى ءومىر بويى جيناپ, انا دۇنيەگە الىپ كەتكەن كىمدى كوردىڭىزدەر؟! جيعان-تەرگەنىڭنىڭ بارلىعى قالادى. سوندىقتان رۋحاني مۇراعا باسىمدىق بەرۋ كەرەك. ابايدا 176 ولەڭ, 3 پوەما, 45 قاراسوز بار. ال وقىساڭ تاۋسىلمايتىن قازىنا ىسپەتتەس. حاكىم بۇل شىعارمالارىن اقشا ءۇشىن جازعان جوق, ول ءوز جان-دۇنيەسىن جازدى. ول ءوزى ءومىر ءسۇرىپ وتىرعان زاماننىڭ شىندىعىن, زارىن جازدى. ونىڭ ىشكى الەمى قايىرلى. سوندىقتان دا ونىڭ ادەبي مۇرالارى وتە تەرەڭ, ماعىنالى. قازاقتار ءۇشىن ودان قۇندى, ودان ءماندى دۇنيە جوق, – دەدى م. مىرزاحمەت ۇلى.
سونداي-اق, ول جاستارعا «تولىق ادام» ءىلىمى تۋرالى دا كەڭىنەن اڭگىمەلەدى. عالىمنىڭ ايتۋىنشا, ۇلت بويىنداعى مەيىرباندىق, جومارتتىق سياقتى ىزگى قاسيەتتەردى اسپەتتەيتىن «تولىق ادام» ءىلىمى وسكەلەڭ ۇرپاقتى تەرىس مىنەز-ق ۇلىقتان ارىلتۋعا سەپتەسەدى.
– حالقىمىزدا ء«بىر جىلدىعىن ويلاعان بيداي ەگەدى, ون جىلدىعىن ويلاعان تال ەگەدى, مىڭ جىلدىعىن ويلاعان ىزگىلىك ەگەدى» دەگەن عاجاپ ءسوز بار. ءبىر قاراعاندا اڭگىمە اراسىندا ايتىلا سالاتىن كوپ ناقىلدىڭ ءبىرى عانا سياقتى. بىراق پايىمداساڭ ماعىناسى تەرەڭدە ەكەنى اڭعارىلادى. بۇل ۇعىمدى اتا-انا بالاسىنا, ۇلكەن كىشىگە وسيەتتەپ, ۇمىتىلماي كەلە جاتقانىنىڭ ءوزى بابالارىمىزدىڭ ىزگىلىك دەگەننىڭ نە ەكەنىن ءبىلىپ قانا قويماي, ونى ادام مەن قوعام بويىنا ءسىڭىرۋ قاجەتتىگىن وتە ەرتە تانىعانىن ايعاقتايدى. بۇگىنگى قوعامداعى ماڭىزدى ماسەلەلەردىڭ ءبىرى ءھام بىرەگەيى – ادامي قۇندىلىقتاردى ساقتاۋ. ال اباي ەڭبەكتەرىندەگى «تولىق ادام» ۇعىمى ادامزاتتى كىسىلىك تۇرعىسىنان جەتىلدىرۋدى كوزدەيتىن ۇلكەن دانالىق ويلارمەن ۇشتاسىپ جاتقان كۇردەلى ماسەلە. اقىننىڭ مۇراتى – ادامدى رۋحاني كەمەلدەندىرۋ ارقىلى قوعامدى جەتىلدىرۋ, ەلدى ىلگەرى دامىعان مادەنيەتتى مەملەكەتتەر قاتارىنا قوسۋ, – دەپ اتاپ ءوتتى ابايتانۋشى عالىم.
كەزدەسۋ بارىسىندا م. مىرزاحمەت ۇلى ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ «بولاشاققا باعدار: رۋحاني جاڭعىرۋ» اتتى باعدارلامالىق ماقالاسىنداعى ۇلتتىق كود ماسەلەسى جايىنا دا توقتالىپ, اتا-بابالارىمىزدىڭ سالت-ءداستۇرى مەن ۇستانىمىن جاڭعىرتۋ قاجەتتىگىن ايتتى.
– بۇل دۇنيەدە ەڭ جامانى – بەيقامدىق. ءبىزدىڭ ءومىر ءسۇرىپ وتىرعان اۋمالى-توكپەلى ۋاقىتىمىز جايباسارلىقتى كوتەرمەيدى. سول سەبەپتى قازاق جاستارى تاۋەلسىزدىكتىڭ قۇنىن جەتە ءتۇسىنىپ, ونىڭ عۇمىرى ۇزاق بولۋى ءۇشىن ۇلتقا قالتقىسىز قىزمەت ەتىپ, ايانباي ەڭبەك ەتۋى كەرەك. قولىمىزدا تۇرعان التىننىڭ قادىرىن ءبىلىپ, بابالار اماناتىنا قيانات جاساماۋ باستى پارىزىمىز. ابايدىڭ فيلوسوفيالىق ليريكاسى مەن وي تولعامدارى بىزگە العا جول سىلتەر شامشىراق ىسپەتتى بولۋى ءتيىس, – دەدى ول.
جيىن سوڭىندا جاستار عالىمعا كوكەيلەرىندەگى سۇراقتارىن قويىپ, تولىمدى جاۋاپ الدى.
