ۇكىمەت باسشىسى الدىمەن كۇردەلى جوندەۋدەن كەيىن حالىقارالىق تالاپتارعا سايكەستەندىرىلگەن پەتروپاۆل اۋەجايىنىڭ الەۋەتتى مۇمكىندىكتەرىمەن تانىستى. مۇندا ۇكىمەتتىڭ قارجىلىق قولداۋى ارقاسىندا اۋەجاي تەرمينالى مەن ۇشۋ-قونۋ الاڭدارى قالپىنا كەلتىرىلىپ, ەندى پەررونداردى جوندەۋ, اۋە رەيستەرىنىڭ سانىن ارتتىرۋ, جۇك-اۋە تاسىمالدارىنىڭ سەرۆيستىك قىزمەتىن جاقسارتۋ جولدارى قاراستىرىلىپ وتىر. باقىتجان ءابدىر ۇلى قازاقستانمەن شەكارالاس رەسەيدىڭ قورعان, ومبى, تۇمەن وڭىرلەرىمەن ەكونوميكالىق, ساۋدا-ساتتىق بايلانىستاردى نىعايتۋ, سىرتقى نارىق كوزدەرىن تالماي ىزدەستىرۋ قاجەتتىگىن اتاپ كورسەتتى.
بۇدان كەيىن ب. ساعىنتاەۆتىڭ جۇمىس ساپارى قىزىلجار اۋدانىنداعى «زەنچەنكو جانە ك» كومانديتتىك سەرىكتەستىگىندە جالعاستى. وسى شارۋاشىلىققا قازاقستاننىڭ ەڭبەك ەرى, داڭعايىر ديقان, بىلگىر ۇيىمداستىرۋشى گەننادي زەنچەنكو ءومىرىنىڭ سوڭىنا دەيىن باسشىلىق جاساپ, كوپتەگەن وزىق تەحنولوگيالاردى ىسكە قوستى. بۇل كۇندە اسىل ازاماتتىڭ ۇلى گەننادي گەننادەۆيچ اكە اماناتىنا ادالدىعىن تانىتىپ, جولىن جالعاستىرىپ كەلەدى. مۇندا اوك-ءتى دامىتۋدىڭ مەملەكەتتىك باعدارلاماسى شەڭبەرىندە قۋاتتى جوبالار قولعا الىنىپ, وندىرىستىك ۇدەرىستەر تولىق اۆتوماتتاندىرىلعان. عىلىمنىڭ وزىق ادىستەرى ەگىنشىلىكتە, مال شارۋاشىلىعىندا, ونىمدەردى قالدىقسىز وڭدەۋدە, مينەرالدى تىڭايتقىشتار سىڭىرۋدە دە كەڭىنەن قولدانىلادى. سەرىكتەستىكتىڭ ديرەكتورى اۋىل تۇرعىندارىنا جان-جاقتى قامقورلىق جاسالىپ وتىرعانىن, بارلىق الەۋمەتتىك-مادەني نىساندار جۇمىس ىستەيتىنىن, بيىل شارۋاشىلىق ەسەبىنەن دەنەشىنىقتىرۋ-ساۋىقتىرۋ كەشەنى تۇرعىزىلعانىن جەتكىزدى.
وسىنداعى ەڭسەلى مادەنيەت ۇيىندە اقمولا, قوستاناي, پاۆلودار, قاراعاندى, سولتۇستىك قازاقستان وبلىستارى اۋىلشارۋاشىلىق تاۋار وندىرۋشىلەرىنىڭ قاتىسۋىمەن رەسپۋبليكالىق جيىن ءوتىپ, اگروونەركاسىپ كەشەنىنىڭ 2020 جىلعا دەيىنگى دامۋىنىڭ جاڭا باعدارلاماسىنىڭ جۇزەگە اسىرىلۋ جايى تالقىلاندى.
پرەمەر-مينيستر ءوز سوزىندە پرەزيدەنت بيىلعى جولداۋىندا ۇكىمەت الدىنا قازاقستاننىڭ اگروونەركاسىپتىك كەشەنىن ودان ءارى ىلگەرى باستىرۋدىڭ, الەمدەگى ءىرى اگرارلىق ەكسپورتتىق ءونىم وندىرۋشىلەر ساپىنا قوسىلۋدىڭ كەلەلى تاپسىرمالارىن جۇكتەگەنىن, بۇل ورايدا قولايلى مۇمكىندىكتەردى ءتيىمدى پايدالانۋ قاجەتتىگىنىڭ جاي-جاپسارىنا توقتالدى. مەملەكەتتىك باعدارلامالاردا قاراستىرىلعان نەگىزگى تەتىكتەر اۋىل شارۋاشىلىعىن تۇبەگەيلى جاڭعىرتۋدى كوزدەيدى. سوڭعى 5 جىلدا تىكەلەي مەملەكەتتىك قولداۋ شارالارى 3 ەسە ارتىپ, سۋبسيديالاۋدىڭ سونى ۇلگىسىن ەنگىزۋدىڭ ناتيجەسىندە ساپالى تۇقىمدار مەن تىڭايتقىشتاردى قولدانۋ مولشەرى 1,5 ەسە ءوستى. «ازىق-ت ۇلىك كورپوراتسياسى» اق ەكسپورتتىق الەۋەتتى ارتتىرۋ ءۇشىن سىرتقى نارىقتاردا وتاندىق اۋىلشارۋاشىلىق ونىمدەرىن ىلگەرىلەتۋ بويىنشا وپەراتور رەتىندە قايتا قۇرىلدى. مەملەكەت باسشىسىنىڭ ۋاعدالاستىقتارىنىڭ ارقاسىندا شەتەلدىك نارىقتار اشىلۋدا. ولاردىڭ قاتارىندا قحر, باە, يران, تاعى باسقا دا ەلدەر بار.
اوك-ءتى دامىتۋدىڭ مەملەكەتتىك باعدارلاماسىن ورىنداۋدىڭ جارتىجىلدىق قورىتىندىلارى جايلى پرەمەر-ءمينيستردىڭ ورىنباسارى – اۋىل شارۋاشىلىعى ءمينيسترى اسقار مىرزاحمەتوۆ باياندادى. ونىڭ ايتۋىنشا, وتكەن جىلعا قاراعاندا اۋىل شارۋاشىلىعىنىڭ جالپى ءونىمى – 3,1, ازىق-ت ۇلىك ونىمدەرىنىڭ ءوندىرىسى 7,5 پايىزعا وسكەن. بيىل سۋبسيديالاردىڭ ءۇش ءتۇرىن تاعايىنداۋ ۇدەرىستەرىن اۆتوماتتاندىرۋ كوزدەلگەن. كەلەسى جىلى جۇمىس ونىڭ 15 ءتۇرى بويىنشا اياقتالادى.
سولتۇستىك قازاقستان ەلىمىزدە استىق وندىرەتىن نەگىزگى ولكەلەردىڭ ءبىرى سانالادى. ءجوو قۇرىلىمىنداعى اۋىل شارۋاشىلىعىنىڭ ۇلەسى-25,2 پايىز. ايماق باسشىسى قۇمار اقساقالوۆ ءوز ەسەبىندە رەسپۋبليكا بويىنشا وسىرىلەتىن مايلى داقىلدار كولەمى وبلىستا 55 پايىزدى قۇرايتىنىن, كەلەسى جىلى ونى ءبىر ميلليون گەكتارعا دەيىن جەتكىزۋ مىندەتى تۇرعانىن, مينەرالدى تىڭايتقىشتاردى قولدانۋ ەكى ەسە كوبەيگەنىن, سوڭعى ءۇش جىلدا 30 ميلليارد تەڭگەنىڭ 500 بىرلىك تەحنيكاسى ساتىپ الىنعانىن, وتاندىق ونىمدەرگە باسىمدىق بەرىلىپ وتىرعانىن, قايتا وڭدەۋ بويىنشا 24 جوبا ىسكە قوسىلعانىن, ەكسپورتقا شىعارىلاتىن اۋىلشارۋاشىلىق ونىمدەرى 24,4 ميلليون دوللارعا جۋىقتاعانىن جەتكىزدى.
جيىندا سويلەگەن فەرمەرلەر, «اتامەكەن» ۇكپ كەڭەسىنىڭ مۇشەلەرى شاعىن جانە ورتا بيزنەستى دامىتۋ, جۇمىسپەن قامتۋ, ەلدى مەكەندەردە كاسىپكەرلىكتى وركەندەتۋ, سۋبسيديالاردىڭ قولجەتىمدىلىگىن ارتتىرۋ, قازاقستاندىق مازمۇننىڭ ۇلەسىن مولايتۋ, ءونىم ساپاسى مەن قولجەتىمدى باعانى تۇراقتاندىرۋ, الەۋمەتتىك-كاسىپكەرلىك كورپوراتسيالاردىڭ وكىلەتتىگىن كەڭەيتۋ, وندىرىستىك كووپەراتيۆتەردى كوبەيتۋ, ۆەتەرينارلىق قاۋىپسىزدىك شارالارى, ديزەل وتىنى مەن تىڭايتقىشتاردىڭ قولجەتىمدىلىگىن قالىپتاستىرۋ, تاعى باسقا ماسەلەلەردى ءسوز ەتىپ, ءوز ويلارىن ورتاعا سالدى.
ۇكىمەت باسشىسى اوك سالاسىندا مەملەكەتتىك قىزمەتتەر ۇسىنۋ ۇدەرىستەرىن وڭتايلاندىرۋ, قۇجاتتاردىڭ مەرزىمدەرى مەن تىزىمدەرىن قىسقارتۋ, تەحنولوگيالىق جاڭعىرتۋ, يدمب-2 ىسكە اسىرۋ, ينۆەستيتسيالار تارتۋ ماسەلەلەرى بويىنشا بىرقاتار تاپسىرمالار جۇكتەدى. ءتيىستى ۆەدومستۆو باسشىلارىنا اۋىلشارۋاشىلىق تاۋار وندىرۋشىلەر مەن وتاندىق اۋىلشارۋاشىلىق تەحنيكاسىن وندىرۋشىلەرگە سالىق سالۋ ماسەلەسىن پىسىقتاۋدى, سۋبسيديالاۋ ماسەلەلەرىن جەتىلدىرە ءتۇسۋدى, اگرارشىلار ۇسىنعان ينۆەستيتسيالىق جوبالاردى قايتا قاراۋدى تاپسىردى.
ۇكىمەت باسشىسى سولتۇستىك قازاقستان وبلىسىنا جۇمىس ساپارى اياسىندا پەتروپاۆلداعى تۇرعىن ءۇي, الەۋمەتتىك-مادەني جانە سپورت نىساندارىنىڭ, ينفراقۇرىلىم جانە ينجەنەرلىك كوممۋنيكاتسيالاردىڭ قۇرىلىس بارىسىمەن تانىستى.
پەتروپاۆلدا 2017 جىلى بارلىعى 1 000-نان استام پاتەردى پايدالانۋعا بەرۋ كوزدەلىپ وتىر. قۇرىلىس سالىناتىن نەگىزگى ورىن رەتىندە «جاس وركەن» شاعىن اۋدانى تاڭدالعان, ول جەردە 500-دەن استام نىسان – ەسكى ۇيلەر مەن وزگە دە قۇرىلىستار جويىلادى. بۇل جەردە ەكى جىلدىڭ ىشىندە 2 500 پاتەرلى 11 كوپ قاباتتى تۇرعىن ءۇي, وقۋشىلار سارايى مەن تەننيس ورتالىعى تۇرعىزىلادى.
ب.ساعىنتاەۆ ءوڭىر كاسىپكەرلەرىمەن بيزنەس ورتانى جاقسارتۋ شارالارىن دا تالقىلادى. ەلىمىزدە وتاندىق بيزنەستىڭ دامۋى ءۇشىن قولايلى جاعداي جاساۋعا بارىنشا كوڭىل ءبولىنىپ وتىرعانىن ايتقان پرەمەر-مينيستر رۇقسات بەرۋ قاعازدارى سانى 3 ەسەگە قىسقارىپ, 114 باقىلاۋ جانە 18 قاداعالاۋ سالاسى قايتا قارالعانىنا توقتالدى. قازىر بيزنەستىڭ مەملەكەتتىك ورگاندارعا ەسەپتەر مەن مالىمەتتەر بەرۋ بولىگىندەگى زاڭنامانى رەۆيزيالاۋ باستالعان. ونىڭ ءبىرىنشى كەزەڭدەگى نەگىزگى ناتيجەسى بيزنەس ءۇشىن اقپاراتتىق تالاپتاردى 30 پروتسەنتكە قىسقارتۋ بولماق. سونىمەن قاتار, ۇكىمەت جوسپارلى سالىق تەكسەرۋلەرى سانىن قىسقارتۋ جۇمىستارىن جۇرگىزىپ, ساتىپ الۋلار سالاسى جەتىلدىرىلۋدە. جەرگىلىكتى قامتۋدى ۇلعايتۋ شارالارى قابىلدانۋدا. جاڭعىرتۋ 3.0 اياسىندا دا بيزنەس ءۇشىن جاڭا مۇمكىندىكتەر اشىلىپ, ەكونوميكانىڭ جاڭا سالالارى, جاڭا يندۋستريالار قۇرىلۋدا.
جيىن بارىسىندا «ەكىن 2002» جشس ديرەكتورى ە.ابيەۆ, «اتاي سك» جشس قۇرىلتايشىسى ت.قوجاحمەتوۆ, «ارقالىق» شق باسشىسى ن.بارلىباەۆ, «ارت ستروي» جشس ديرەكتورى ي. ۆاليشين, «بارس-Nord» جشس باس ديرەكتورى ۆ. بوگدانوۆ, «رادۋگا» جشس باس ديرەكتورى د. شاراپاەۆ ناتيجەلى جۇمىسپەن قامتۋ باعدارلاماسىن جۇزەگە اسىرۋ جانە جاپپاي كاسىپكەرلىك ماسەلەلەرىن كوتەرىپ, قارجى جانە رۇقسات بەرۋ تەتىكتەرىن جەتىلدىرۋ جونىندەگى ۇسىنىستارىن ورتاعا سالدى.
ب.ساعىنتاەۆ وبلىستاعى جۇمىس ساپارى بارىسىندا پەتروپاۆل اۋىر ماشينا جاساۋ زاۋىتىنىڭ تىنىس-تىرشىلىگىمەن تانىسىپ, جۇمىسشىلارمەن كەزدەستى. بيىل كوكتەمدە بولعان قارعىن سۋدان كوپ زارداپ شەككەن زارەچنىي كەنتىندە بولىپ, سۋ تاسقىندارىنىڭ الدىن الۋ, زارداپتارىن جويۋ ماسەلەلەرى بويىنشا كوشپەلى كەڭەس وتكىزدى.
ءومىر ەسقالي,
«ەگەمەن قازاقستان»
سولتۇستىك قازاقستان وبلىسى
