ۇكىمەت • 21 شىلدە, 2017

سولتۇستىكتەگى سونى سەرپىلىستەر

185 رەت
كورسەتىلدى
8 مين
وقۋ ءۇشىن

پرەمەر-مينيستر باقىتجان ساعىنتاەۆ جۇمىس ساپارىمەن قىزىلجار وڭىرىندە بولىپ, «قازاقستاننىڭ ءۇشىنشى جاڭعىرۋى: جاھاندىق باسەكەگە قابىلەتتىلىك» جولداۋى مەن «بولاشاققا باعدار: رۋحاني جاڭعىرۋ» باعدارلامالىق ماقالاسىندا ەلباسى قويعان مىندەتتەردىڭ ورىندالۋ بارىسىمەن تانىستى. بىرقاتار شارۋاشىلىق, كاسىپورىنداردى ارالاپ, اگروونەركاسىپ كەشەنىن دامىتۋعا ارنالعان رەسپۋبليكالىق كەڭەس وتكىزدى.

سولتۇستىكتەگى سونى سەرپىلىستەر

ۇكىمەت باسشىسى الدىمەن كۇردەلى جوندەۋدەن كەيىن حالىق­ارالىق تالاپتارعا سايكەستەن­دىرىلگەن پەتروپاۆل اۋەجايىنىڭ الەۋەتتى مۇمكىندىكتەرىمەن تانىستى. مۇندا ۇكىمەتتىڭ قار­جىلىق قولداۋى ارقاسىندا اۋەجاي تەرمينالى مەن ۇشۋ-قونۋ الاڭدارى قالپىنا كەلتىرىلىپ, ەندى پەررونداردى جوندەۋ, اۋە رەيستەرىنىڭ سانىن ارتتىرۋ, جۇك-اۋە تاسىمالدارىنىڭ سەرۆيستىك قىزمەتىن جاقسارتۋ جولدارى قاراستىرىلىپ وتىر. باقىتجان ءابدىر ۇلى قازاقستانمەن شەكارالاس رەسەيدىڭ قورعان, ومبى, تۇمەن وڭىرلەرىمەن ەكونو­ميكالىق, ساۋدا-ساتتىق بايلانىس­تاردى نىعايتۋ, سىرتقى نارىق كوز­دەرىن تالماي ىزدەستىرۋ قاجەت­تىگىن اتاپ كورسەتتى.
بۇدان كەيىن ب. ساعىنتاەۆتىڭ جۇمىس ساپارى قىزىلجار اۋدا­نىنداعى «زەنچەنكو جانە ك» كو­مانديتتىك سەرىكتەستىگىندە جال­عاستى. وسى شارۋاشىلىققا قازاقستاننىڭ ەڭبەك ەرى, داڭ­عايىر ديقان, بىلگىر ۇيىمداس­تى­رۋشى گەننادي زەنچەنكو ءومىرى­نىڭ سوڭىنا دەيىن باسشىلىق جاساپ, كوپتەگەن وزىق تەحنولوگيالاردى ىسكە قوستى. بۇل كۇندە اسىل ازاماتتىڭ ۇلى گەننادي گەن­نادەۆيچ اكە اماناتىنا ادال­دىعىن تانىتىپ, جولىن جالعاس­تىرىپ كەلەدى. مۇندا اوك-ءتى دامىتۋدىڭ مەملەكەتتىك باعدار­لاماسى شەڭبەرىندە قۋاتتى جوبالار قولعا الىنىپ, وندى­رىستىك ۇدەرىستەر تولىق اۆتوماتتان­دىرىلعان. عىلىمنىڭ وزىق ادىستەرى ەگىنشىلىكتە, مال شارۋاشىلىعىندا, ونىمدەردى قالدىقسىز وڭدەۋدە, مينەرالدى تىڭايتقىشتار سىڭىرۋدە دە كەڭى­نەن قولدانىلادى. سەرىك­تەس­تىكتىڭ ديرەكتورى اۋىل تۇرعىندارىنا جان-جاقتى قام­قور­لىق جاسالىپ وتىرعانىن, بارلىق الەۋمەتتىك-مادەني نى­سان­­دار جۇمىس ىستەيتىنىن, بيىل شارۋا­شىلىق ەسەبىنەن دەنەشىنىق­تىرۋ-ساۋىقتىرۋ كەشەنى تۇرعى­زىلعانىن جەتكىزدى.
 وسىنداعى ەڭسەلى مادەنيەت ۇيىندە اقمولا, قوستاناي, پاۆ­لودار, قاراعاندى, سولتۇس­تىك قازاقستان وبلىستارى اۋىلشا­رۋا­شىلىق تاۋار وندىرۋشىلەرىنىڭ قاتىسۋىمەن رەسپۋبليكالىق جيىن ءوتىپ, اگروونەركاسىپ كەشەنىنىڭ 2020 جىلعا دەيىنگى دامۋىنىڭ جاڭا باعدارلاماسىنىڭ جۇزەگە اسىرىلۋ جايى تالقىلاندى.
 پرەمەر-مينيستر ءوز سوزىندە پرەزيدەنت بيىلعى جولداۋىندا ۇكىمەت الدىنا قازاقستاننىڭ اگروونەركاسىپتىك كەشەنىن ودان ءارى ىلگەرى باستىرۋدىڭ, الەمدەگى ءىرى اگرارلىق ەكسپورتتىق ءونىم وندىرۋشىلەر ساپىنا قو­سى­لۋ­دىڭ كەلەلى تاپسىرمالارىن جۇك­تەگەنىن, بۇل ورايدا قولاي­لى مۇمكىندىكتەردى ءتيىمدى پاي­دالانۋ قاجەتتىگىنىڭ جاي-جاپ­سارىنا توقتالدى. مەملەكەت­تىك باعدارلامالاردا قاراستى­رىلعان نەگىزگى تەتىكتەر اۋىل شارۋا­شى­لىعىن تۇبەگەيلى جاڭعىرتۋ­دى كوزدەيدى. سوڭعى 5 جىلدا تىكە­لەي مەملەكەتتىك قولداۋ شارا­لارى 3 ەسە ارتىپ, سۋبسيديا­لاۋدىڭ سونى ۇلگىسىن ەنگىزۋدىڭ نا­تي­جەسىندە ساپالى تۇقىمدار مەن تىڭايت­قىشتاردى قولدانۋ مولشەرى 1,5 ەسە ءوستى. «ازىق-ت ۇلىك كورپوراتسياسى» اق ەكسپورتتىق الەۋەتتى ارتتىرۋ ءۇشىن سىرتقى نارىقتاردا وتاندىق اۋىلشارۋاشىلىق ونىمدەرىن ىلگەرىلەتۋ بويىنشا وپەراتور رەتىندە قايتا قۇ­رىل­دى. مەملەكەت باسشىسىنىڭ ۋاعدالاس­تىق­تارىنىڭ ارقاسىندا شەتەلدىك نارىقتار اشىلۋدا. ولاردىڭ قاتارىندا قحر, باە, يران, تاعى باسقا دا ەلدەر بار. 
اوك-ءتى دامىتۋدىڭ مەم­لە­كەت­تىك باعدارلاماسىن ورىنداۋ­دىڭ جارتىجىلدىق قورىتىن­دى­لارى جايلى پرەمەر-ءمي­نيستردىڭ ورىنباسارى – اۋىل شارۋاشىلىعى ءمينيسترى اسقار مىرزاحمەتوۆ باياندادى. ونىڭ ايتۋىنشا, وتكەن جىلعا قاراعاندا اۋىل شارۋاشىلىعىنىڭ جالپى ءونىمى – 3,1, ازىق-ت ۇلىك ونىمدەرىنىڭ ءوندىرىسى 7,5 پايىزعا وسكەن. بيىل سۋبسيديالاردىڭ ءۇش ءتۇرىن تاعايىنداۋ ۇدەرىستەرىن اۆتوماتتاندىرۋ كوزدەلگەن. كەلەسى جىلى جۇمىس ونىڭ 15 ءتۇرى بويىنشا اياقتالادى. 
سولتۇستىك قازاقستان ەلى­مىز­دە استىق وندىرەتىن نەگىزگى ولكە­لەردىڭ ءبىرى سانالادى. ءجوو قۇ­رى­لىمىنداعى اۋىل شارۋاشى­لىعىنىڭ ۇلەسى-25,2 پايىز. اي­ماق باسشىسى قۇمار اقساقالوۆ ءوز ەسەبىندە رەسپۋبليكا بويىنشا وسىرىلەتىن مايلى داقىلدار كو­لەمى وبلىستا 55 پايىزدى قۇ­رايتىنىن, كەلەسى جىلى ونى ءبىر ميلليون گەكتارعا دەيىن جەتكىزۋ مىندەتى تۇرعانىن, مينەرالدى تىڭايتقىشتاردى قولدانۋ ەكى ەسە كوبەيگەنىن, سوڭعى ءۇش جىل­دا 30 ميلليارد تەڭگەنىڭ 500 بىر­لىك تەحنيكاسى ساتىپ الىن­عانىن, وتاندىق ونىمدەرگە باسىم­دىق بەرىلىپ وتىرعانىن, قايتا وڭ­دەۋ بويىنشا 24 جوبا ىسكە قوسىل­عانىن, ەكس­پورتقا شىعارىلاتىن اۋىل­شا­رۋا­شىلىق ونىمدەرى 24,4 ميلليون دوللارعا جۋىقتاعانىن جەتكىزدى.
جيىندا سويلەگەن فەرمەر­لەر, «اتامەكەن» ۇكپ كەڭەسى­نىڭ مۇ­شەلەرى شاعىن جانە ورتا بيزنەستى دامىتۋ, جۇمىسپەن قامتۋ, ەلدى مەكەندەردە كاسىپكەرلىكتى وركەندەتۋ, سۋبسيديالاردىڭ قولجەتىمدىلىگىن ارتتىرۋ, قازاقستاندىق مازمۇن­نىڭ ۇلەسىن مولايتۋ, ءونىم ساپاسى مەن قولجەتىمدى باعانى تۇراق­تاندىرۋ, الەۋمەتتىك-كاسىپكەر­لىك كورپوراتسيالاردىڭ وكىلەتتى­گىن كەڭەيتۋ, وندىرىستىك كووپەرا­تيۆ­تەردى كوبەيتۋ, ۆەتەرينارلىق قاۋىپسىزدىك شارالارى, ديزەل وتىنى مەن تىڭايتقىشتاردىڭ قولجەتىمدىلىگىن قالىپتاستىرۋ, تاعى باسقا ماسەلەلەردى ءسوز ەتىپ, ءوز ويلارىن ورتاعا سالدى.
ۇكىمەت باسشىسى اوك سالاسىندا مەملەكەتتىك قىزمەتتەر ۇسىنۋ ۇدەرىستەرىن وڭتايلاندىرۋ, قۇجاتتاردىڭ مەرزىمدەرى مەن تىزىمدەرىن قىسقارتۋ, تەحنولو­گيالىق جاڭعىرتۋ, يدمب-2 ىسكە اسىرۋ, ينۆەستيتسيالار تارتۋ ماسەلەلەرى بويىنشا بىرقاتار تاپ­سىرمالار جۇكتەدى. ءتيىستى ۆەدومستۆو باسشىلارىنا اۋىلشارۋاشىلىق تاۋار ون­دىرۋشىلەر مەن وتاندىق اۋىل­شارۋاشىلىق تەحنيكاسىن ون­دىرۋشىلەرگە سالىق سالۋ ماسە­لەسىن پىسىقتاۋدى, سۋبسيديا­لاۋ ماسەلەلەرىن جەتىلدىرە ءتۇسۋ­دى, اگرارشىلار ۇسىنعان ينۆەستي­تسيا­لىق جوبالاردى قايتا قاراۋدى تاپسىردى.
ۇكىمەت باسشىسى سولتۇستىك قازاقستان وبلىسىنا جۇمىس ساپارى اياسىندا پەتروپاۆلداعى تۇرعىن ءۇي, الەۋمەتتىك-مادە­ني جانە سپورت نىساندارىنىڭ, ينفرا­قۇرىلىم جانە ينجەنەرلىك كوممۋني­كا­تسيا­لاردىڭ قۇرىلىس بارىسىمەن تانىستى. 
پەتروپاۆلدا 2017 جىلى بارلىعى 1 000-نان استام پاتەردى پايدالانۋعا بەرۋ كوزدەلىپ وتىر. قۇرىلىس سالىناتىن نەگىزگى ورىن رەتىندە «جاس وركەن» شاعىن اۋدانى تاڭدالعان,  ول جەردە 500-دەن استام نىسان – ەسكى ۇيلەر مەن وزگە دە قۇرىلىستار جويىلادى. بۇل جەردە ەكى جىلدىڭ ىشىندە 2 500 پاتەرلى 11 كوپ قاباتتى تۇرعىن ءۇي, وقۋشىلار سارايى مەن تەننيس ورتالىعى تۇرعىزىلادى.
ب.ساعىنتاەۆ ءوڭىر كاسىپكەرلەرىمەن بيزنەس ورتانى جاقسارتۋ شارالارىن دا تالقىلادى. ەلىمىزدە وتاندىق بيزنەستىڭ دامۋى ءۇشىن قولايلى جاعداي جاساۋعا بارىنشا كوڭىل ءبولىنىپ وتىرعانىن ايتقان پرەمەر-مينيستر رۇقسات بەرۋ قاعازدارى سانى 3 ەسەگە قىسقارىپ, 114 باقىلاۋ جانە 18 قاداعالاۋ سالاسى قايتا قارالعانىنا توقتالدى. قازىر بيزنەستىڭ مەملەكەتتىك ورگاندارعا ەسەپتەر مەن مالىمەتتەر بەرۋ بولىگىندەگى زاڭنامانى رەۆيزيالاۋ باستالعان. ونىڭ ءبىرىنشى كەزەڭدەگى نەگىزگى ناتيجەسى بيزنەس ءۇشىن اقپاراتتىق تالاپتاردى 30 پروتسەنتكە قىسقارتۋ بولماق. سونىمەن قاتار, ۇكىمەت جوسپارلى سالىق تەكسەرۋلەرى سانىن قىسقارتۋ جۇمىستارىن جۇرگىزىپ, ساتىپ الۋلار سالاسى جەتىلدىرىلۋدە. جەرگىلىكتى قامتۋدى ۇلعايتۋ شارالارى قابىلدانۋدا. جاڭعىرتۋ 3.0 اياسىندا دا بيزنەس ءۇشىن جاڭا مۇمكىندىكتەر اشىلىپ, ەكونوميكانىڭ جاڭا سالالارى, جاڭا يندۋس­تريالار قۇرىلۋدا. 
جيىن بارىسىندا «ەكىن 2002» جشس ديرەكتورى ە.ابيەۆ, «اتاي سك» جشس قۇرىلتايشىسى ت.قوجاحمەتوۆ, «ارقالىق» شق باسشىسى ن.بارلىباەۆ, «ارت ستروي» جشس ديرەكتورى  ي. ۆاليشين, «بارس-Nord» جشس باس ديرەكتورى ۆ. بوگدانوۆ, «رادۋگا» جشس باس ديرەكتورى د. شاراپاەۆ ناتيجەلى جۇمىسپەن قامتۋ باعدارلاماسىن جۇزەگە اسىرۋ جانە جاپپاي كاسىپكەرلىك ماسەلەلەرىن كوتەرىپ, قارجى جانە رۇقسات بەرۋ تەتىكتەرىن جەتىلدىرۋ جونىندەگى ۇسىنىستارىن ورتاعا سالدى. 
 ب.ساعىنتاەۆ وبلىستاعى جۇمىس ساپارى بارىسىندا پەتروپاۆل اۋىر ماشينا جاساۋ زاۋىتىنىڭ تىنىس-تىرشىلىگىمەن تانىسىپ, جۇمىسشىلارمەن كەزدەستى. بيىل كوكتەمدە بولعان قارعىن سۋدان كوپ زارداپ شەككەن زارەچنىي كەنتىندە بولىپ, سۋ تاسقىندارىنىڭ الدىن الۋ, زارداپتارىن جويۋ ماسەلەلەرى بويىنشا كوشپەلى كەڭەس وتكىزدى. 

ءومىر ەسقالي,
«ەگەمەن قازاقستان»
سولتۇستىك قازاقستان وبلىسى

سوڭعى جاڭالىقتار