ەكسپو-2017 • 19 شىلدە, 2017

«كۇش ماشيناسىن» قۇرالسىز باعىندىردى

330 رەت
كورسەتىلدى
4 مين
وقۋ ءۇشىن

ەكسپو-2017 حالىقارالىق كور­مە­سىن­دەگى ەڭ ەرەكشە ايماقتاردىڭ ءبىرى – اۋستريا پاۆيلونى. وندا «كۇش ماشينا­سى» دەپ اتالاتىن اتتراكتسيوندار­دان ءجا­نە مەحانيزمدەردەن قۇرالعان تۇتاس ءبىر قۇ­رىلىم ورناتىلعان. ول كەلۋشىلەرگە ويىن ارقىلى ەلەكتر قۋاتىن وندىرۋگە ءمۇم­كىندىك بەرەدى. بيىكتىگى ءۇش قاباتتى ءۇي­مەن بىردەي بولاتىن قۇرىلىم اۋ­ماعى 870 شارشى مەتر پاۆيلوننىڭ بار­لىعىن الىپ جاتىر. وسى بيىكتىكتى قا­زاقستاندىق بەلگىلى الپينيست ماقسۇت جۇماەۆ ەشقانداي قۇرال-جابدىقسىز با­عىندىرادى. 

«كۇش ماشيناسىن» قۇرالسىز باعىندىردى

ول قۇرىلىم بورەنەلەرىنە ورمەلەپ شى­عىپ, قازاقستان مەن اۋستريا تۋىن ورناتتى. پا­ۆي­لون باسشىلىعىنىڭ ايتۋىنشا, بۇل – ەكى ەل ارا­سىنداعى ىنتىماقتاستىق پەن ءوزارا تۇ­سى­نىس­تىك­تى بىلدىرەدى.  الەمدەگى بارلىق سەگىز مىڭ مەترلىك شىڭدارعا وتتەگى قۇرالىنسىز شىققان ماقسۇت جۇماەۆ – اۋستريا ەلىنە بۇرىننان بەرى دوستىق نيەتتەگى جان. بۇل دوستىقتىڭ باستاماسى سوناۋ 2003 جىلى گيمالاي ەكسپەديتسياسى كەزىندە سەگىز مىڭ مەترلىك نانگاپارباتقا شىعۋ الدىندا قالانعان. ول الەمدەگى بارلىق سەگىز مىڭ مەترلىك شىڭداردى وتتەگى قۇرالىنسىز باعىندىرعان  تاريحتاعى العاشقى ايەل – اۋستريالىق الپينيست گەرليندا كالتەنبرۋننەرمەن تانىس. 2011 جىلى بيىكتىگى جاعىنان ەۆەرەستتەن كەيىنگى الەمدەگى ەڭ بيىك شىڭ – ك2-گە «تاۋ پاتشايىمى» گەرليندا كالتەنبرۋننەر جانە قازاقستاندىق الپينيس­تەر ماقسۇت جۇماەۆ پەن ۆاسيلي پيۆتسوۆتىڭ بىرگە كوتەرىلۋى – ۇشەۋى ءۇشىن دە الەمنىڭ سەگىز مىڭ مەترلىك شىڭدارىن باعىندىرۋداعى وزدەرىنىڭ جەكە باعدارلامالارىنىڭ اياقتالۋى بولدى. 


ءتورت جىل بۇرىن ماقسۇت جۇماەۆ پرەزيدەنت نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ ۆەناعا رەسمي ساپارى قارساڭىندا اۋستريانىڭ ەڭ بيىك نۇكتەسى – گروسگلوكنەر شىڭىن باعىندىرىپ, ەكى ەلدىڭ دوستىعى مەن ءوزارا تۇسىنىستىگىنىڭ كەپىلى رەتىندە اۋستريا مەن قازاقستان تۋىن قاداعان. 
اۋستريادا تاۋدى ەڭكەيگەن كارىدەن, ەڭبەك­تە­گەن بالاعا دەيىن جاقسى كورەدى. وندا 150 جىل­دان استام ۋاقىتتان بەرى تاۋ دەمالىسى مەن تا­بي­عاتىن ۇناتاتىن ادامداردىڭ «Alpenverein» الپى­لىك قاۋىمداستىعى جۇمىس ىستەيدى. ۇيىم مەن ماقسۇت جۇماەۆ ىنتىماقتاستىق تۋرالى مە­موراندۋمعا قول قويىپ, قازاقستاندا وسىعان ۇق­ساس كلۋب قۇرعان. «مەن اۋستريانى ونىڭ ادام مەن تابيعاتقا قاتىستى «جاسىل» تەحنولوگيالارى ءۇشىن قاتتى سىيلايمىن. قازاقستاندىق الپيني­ستەر كلۋبىنىڭ نەگىزگى ماقساتى – ادامداردى تابيعاتپەن دۇرىس ءتىل تابىسۋعا ۇيرەتۋ», دەيدى م.جۇماەۆ. 
ەكسپو-داعى اۋستريا پاۆيلونىنا كەلۋ­شى­لەر قازاقستاندىق ءالپينيستىڭ «كۇش ماشينا­سىن» باعىندىرۋداعى اسەرلى شوۋىنا كۋاگەر بولىپ, قازاقستاندىق كلۋبپەن, ونىڭ اۋستريالىق ارىپ­تەسى – «Alpenverein» كلۋبىمەن تانىستى. سو­نىمەن قاتار, ءالپينيستىڭ الەمنىڭ ەڭ بيىك شىڭ­دارىن باعىندىرعانى تۋرالى, گەرليندا كال­تەنبرۋننەرمەن بىرگە تاۋعا شىعۋى جايىندا ەستەلىكتەرىن تىڭدادى. ماقسۇت جۇماەۆ الپينيزم مەن «جاسىل» تەحنولوگيالار اراسىندا دا بايلانىس بار ەكەندىگىن ايتتى. «الپينيزم تابيعاتپەن بايلانىستى. وسى ارقىلى ءبىز «جاسىل» تەحنولوگيا-
لار تۇسىنىگى بار ەكەندىگىن جەتكىزگىمىز كەلدى. بۇل – تەك ادامدار اراسىنداعى عانا بايلانىس ەمەس, تابيعات پەن ادامزات اراسىنداعى بايلانىس. ادام تابيعاتتى قالاي ايالاسا, وسىدان ونىڭ الەمگە دەگەن كوزقاراسىن انىقتاۋعا بولادى», دەيدى ول.


الپينيست «كۇش ماشيناسىنا» شىققان كەزدە بويىندا قورقىنىش بولعانىن دا جاسىرمادى. «كونسترۋكتسياعا ورمەلەگەنىمدە شىنىمەن قورىقتىم. سەبەبى, بۇل قوندىرعىنى مەن تۇرعىزعان جوقپىن. سوندىقتان ىڭعايسىزداۋ بولدى. قورقىنىش جاڭا ارەكەت جاساتادى, ەگەر وعان بەرىلسەڭىز, العا جىلجىمايسىز. وزىڭىزگە دەگەن سەنىم بولۋ كەرەك. ارماندارىڭىزعا سەنىڭىز. جانىڭىز وزگەرىستەردى قالاسا, ارمانىڭىزعا قول سوزىڭىز. مىسالى, مەنىڭ ارمانىم – الەمدەگى ەڭ بيىك ەۆەرەست شىڭىن ارنايى جابدىقسىز باعىندىرۋ», دەگەن م.جۇماەۆ كەلەسى جىلى ونىڭ دا رەتى كەلەتىنىن اڭگىمەلەدى. ونىڭ ايتۋىنشا, ەۆەرەست شىڭىنا ەكىنشى ەكسپەديتسياسىن ۇيىمداستىرماق. «سول كەزدە وسى ويىمدى جۇزەگە اسىرۋ ءۇشىن بار كۇشىمدى سالامىن», – دەپ اعىنان جارىلدى الپينيست. 

اسحات رايقۇل

"ەگەمەن قازاقستان"

سوڭعى جاڭالىقتار