كوپتىڭ ىقپالى كۇشەيگەن زاماندا دەموگرافيالىق ءدۇمپۋ كەرەك قازاققا. كۇنى كەشە تورقالادا وتكەن دۇنيەجۇزى قازاقتارىنىڭ V قۇرىلتايىندا مەملەكەت باسشىسى نۇرسۇلتان نازارباەۆ الەم قازاقتارى الدىندا, اتاجۇرتىنا ورالعان قانداستارىمىز ەلدەگى دەموگرافياعا زور ۇلەس قوسىپ جاتقانىن تىلگە تيەك ەتە وتىرىپ, ونىڭ سىرتىندا ەلىمىزدەگى الەۋمەتتىك جاعدايدىڭ جاقسارۋىنا بايلانىستى باستاپقى جىلدارى جىلىنا 200 مىڭنان استام بالا دۇنيەگە كەلەتىن بولسا, قازىر جىل سايىن 400 مىڭنان استام ءسابي دۇنيە ەسىگىن اشىپ وتىرعانىن جەتكىزىپ, ءسوزىنىڭ سوڭىندا: «مەن 1 شىلدەدە ءبىزدىڭ حالقىمىز 18 ميلليون بولدى دەپ جاريالايمىن», – دەدى. ونىمەن قوسا ەلىمىز تۇرعىنداردىڭ 70 پايىزىن قازاق ۇلت وكىلدەرى قۇراپ وتىرعانىن دا سۇيىنشىلەپ ءوتتى.
بۇل − ەلىمىزدە جۇرگىزىلىپ وتىرعان دەموگرافيالىق ساياساتتىڭ وڭ ناتيجەسىنىڭ ارقاسى. سوڭعى جىلدارى الەۋمەتتىك-تۇرمىستىق احۋالدىڭ مەملەكەت تاراپىنان قولداۋ تابۋى ەلدەگى دەموگرافيالىق وسۋگە نەگىز بولىپ وتىر. اتاپ ايتقاندا, وتكەن 2016 جىلى رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتتەن بالا تۋىنا بايلانىستى بەرىلەتىن بiر جولعى مەملەكەتتىك جاردەماقىعا 30,9 ملرد تەڭگە, بالا كۇتىمى ءۇشىن بiر جاسقا تولعانعا دەيiن تولەنەتىن اي سايىنعى مەملەكەتتىك جاردەماقىعا 37,3 ملرد تەڭگە قاراستىرىلىپتى. سونىمەن بىرگە, ءبىرىنشى, ەكىنشى جانە ءۇشىنشى بالا تۋىلعاندا تولەنەتىن ءبىر جولعى مەملەكەتتىك جاردەماقى مولشەرى 66 621 تەڭگەنى قۇراسا, ءتورتىنشى جانە ودان كوپ بالا دۇنيەگە كەلگەن جاعدايدا 111 035 تەڭگە تولەنەدى. سول سياقتى ءبىرىنشى بالانىڭ تۋىلۋىنا بايلانىستى تولەنەتىن اي سايىنعى مەملەكەتتىك جاردەماقىنىڭ مولشەرى 12 217 تەڭگەنى, ەكىنشى بالاعا – 14 445 تەڭگەنى, ءۇشىنشى بالاعا – 16 650 تەڭگەنى, ءتورت جانە ودان دا كوپ بالالارعا بەرىلەتىن قارجى كولەمى 18 877 تەڭگەنى قۇراپ وتىر.
جوعارىدا ەلباسى اتاپ وتكەندەي ەلدەگى دەموگرافيالىق ءوسۋدىڭ ەكىنشى ءبىر وزەگى تاريحي وتانىنان ورالۋشىلار ءۇشىن مەملەكەت تاراپىنان ارنايى كۆوتا ءبولىنىپ, ول قاداعالانۋدىڭ ناتيجەسىندە: 1993 جىلى 10 مىڭ وتباسى, 1994 جىلى 7 مىڭ وتباسى, 1995 جىلى 5 مىڭ وتباسى, 1996 جىلى 4 مىڭ وتباسى, 1997 جانە 1998 جىلدارى 3 مىڭ وتباسى, 1999 جىلى 500 وتباسى, 2000 جىلى 600 وتباسى كۆوتا بويىنشا اتاجۇرتقا ورالعان ەكەن. قىسقاسى, 1991 جىلدان باستاپ 2016 جىلدىڭ 1 قاڭتارىنا دەيىن قازاقستانعا شەتەلدەن 261 104 وتباسى, 957 772 قازاق ورالعان. ال بيىلعى 2017 جىلدىڭ العاشقى توقسانىندا ەلىمىزگە سىرتتان 2601 وتباسى, 4860 قازاق ازاماتى قونىستانىپتى. ەلگە ەل قوسىلىپ, كەرەگەسى كەڭەيىپ, كەمەلدەنىپ جاتىر دەگەن وسى. باعانالى جۇرتتىڭ الەۋەتى حالىقتىڭ ءوسىمى ارقىلى ءورىلىپ, ايبىنىمىزعا ايبىن قوساتىنى تاعى بار.
قازاقتا: «بەيبىت جەردە باق تۇرادى» دەگەن اتالى ءسوز بار. وسى ۇعىمنىڭ اياسىنا سىيعىزىپ ايتار بولساق: ەلىمىزدەگى ءوسىپ-ءونىپ جاتقان دەموگرافيالىق احۋال مەن ەكونوميكالىق ورلەۋ بىلە بىلسەك, تىنىشتىق پەن تۇراقتىلىقتىڭ ارقاسى. بەرەكەلى بىرلىگىمىز بەن ىقىلاستى ىنتىماعىمىز ۇزاعىنان بولسىن دەيمىز. دۇنيەجۇزى قازاقتارى قاۋىمداستىعىنىڭ اياسىندا قۇرىلعان «وتانداستار» قورى الداعى ۋاقىتتا حالقىمىزدىڭ دەموگرافيالىق كورسەتكىشىنە ۇلكەن سەرپىن قوساتىندىعى ءسوزسىز. بۇگىندە 18 ميلليوندى دوڭگەلەكتەپ وتىرساق, ەندى ونشاقتى جىلدىڭ بەدەرىندە 20 ميلليونعا كوڭىل توعايتاتىن بولامىز. ەڭ باستىسى, حالقىمىزدىڭ ىنتىماعىنا سەلكەۋ تۇسپەسىن!
بەكەن قايرات ۇلى,
«ەگەمەن قازاقستان»
