ەل تاۋەلسىزدىگىنىڭ 20 جىلدىعى قارساڭىندا قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ التىن جانە باعالى مەتالدار مەملەكەتتىك مۇراجايىندا حالىق شەبەرى سايد ساعىندىقوۆتىڭ «ەر قارۋى – بەس قارۋ» اتتى كورمەسى وتۋدە.
قازاقتا «ەر قارۋى – بەس قارۋ» دەگەن ءسوز بار. ول بەس قارۋعا aتy قارۋلارى – ساداق, تۇيرەگىش قارۋلار – نايزا, سۇڭگى, جىدا, كەسۋ قارۋى – قىلىش, سەمسەر, ساپى, شابۋ قارۋى – ايبالتا, سوعۋ قارۋى – شوقپار, گۇرزى جاتادى. قارۋ – اتادان بالاعا مۇرا. ەر جەتىپ, العاش رەت ەل قورعاۋعا شىققان جاس باتىر اكەسىنىڭ, نە اتاسىنىڭ قارۋىن ساندىقتان الىپ بەلىنە تاققانى تاريحتان بەلگىلى. «قوڭىراۋلى نايزا قولعا الىپ, قوڭىر سالقىن توسكە الىپ, قول توڭكەرەر مە ەكەنبىز؟! جالاۋلى نايزا جانعا الىپ, جاۋ قاشىرار ما ەكەنبىز؟!» – دەپ جىرلايدى اقتانبەردى جىراۋ. وسىلايشا وتانسۇيگىشتىككە, ەرلىككە شاقىرادى.
كيەلى ەلى مەن جەرىنىڭ بىرتۇتاستىعىن قورعاپ, بوستاندىعىن ساقتاپ قالۋدا قازاق حالقى استىنداعى اتىنا, سوم بىلەگىنىڭ كۇشىنە, جۇرەگىنىڭ تۇگىنە, بويىنداعى بەس قارۋىنا, ارقا سۇيەگەن. قازاق قارۋ-جاراعىنىڭ ايرىقشا قۋاتتى بولىپ, جاۋىنىڭ قۇتىن قاشىرعانى, باتىرلارىنىڭ مارتەبە-مەرەيىن اسىرعانى بىزگە تاريحتان ءان-جىر, داستان, اڭىز بولىپ, كونە قۇجاتتار مەن جازبا ەسكەرتكىشتەر ارقىلى جەتكەنى بىزگە ءمالىم.
اۆتور دايارلاعان قازاق اسكەرىنىڭ جاۋىنگەرلىك جاراقتار جيىنتىعى دۋلىعا, ساۋىت-سايماندار, قالقان, سونىمەن قاتار, ءداستۇرلى قارۋ-جاراق ەلەمەنتتەرىنىڭ ۇلگىلەرى كوركەمدىك جاعىنان مۇراجايعا كەلۋشىلەردىڭ ەرەكشە قىزىعۋشىلىعىن تۋدىرىپ وتىر.
سايد شەبەر 1991 جىلدان بەرى حالىق كوركەمونەرى جانە قولدانبالى قولونەر كاسىبىن وركەندەتۋمەن اينالىسادى. شەبەردىڭ تۋىندىلارى بىرنەشە مۋزەيلەر مەن جەكە كوللەكتسيالاردا كورسەتىلگەن. جۇمىستارى ورىندالۋ سونىلىعىمەن جانە تيپولوگيالىق جاعىنان سيرەكتىگىمەن ەرەكشەلەنەدى. ونىڭ قولىنان شىققان بۇيىمداردىڭ قازاقتىڭ ماتەريالدىق ءمادەنيەتىنە قوسار ۇلەسى زور.
سونىمەن قاتار, سايد شەبەر كوشپەلى حالىقتاردىڭ ماتەريالدىق ءمادەنيەتىن زەرتتەۋمەن اينالىسادى. 2000 جىلى ونىڭ «كيىز ءۇي» («يۋرتا») اتتى العاشقى كىتاپشاسى جارىق كوردى. مۇندا تۇركى تىلدەس حالىقتاردىڭ قوزعالمالى تۇرعىن ءۇيىنىڭ قالىپتاسۋ تاريحى تۋرالى جازىلادى. ونان كەيىن «ورنەك» (ۋزور), «مەتالل» جانە «قارۋ-جاراق ەنتسيكلوپەدياسى» اتتى كىتاپشالارى دا جارىق كورگەنىن ايتا كەتسەك دەيمىز.
راۋشان تاۋىرحانقىزى, جۋرناليست.
سۋرەتتەردى تۇسىرگەن ورىنباي بالمۇرات.
