كەلىسىمنىڭ يبراھيم دەپ اتالۋىنىڭ سەبەبى, يسلام, حريستيان, ياھۋدي دىندەرىنىڭ قاينار بۇلاعى يبراھيم پايعامبار سانالادى. مونوتەيستىك ءدىندى ۇستانعان وسى پايعامباردان اتالعان الەمدىك ءۇش ءدىن تارايدى.
امەريكاندىق ساراپشىلار گيرشۋم ساكس پەن ەميلي ميلكن حالقىنىڭ باسىم بولىگىن مۇسىلماندار قۇرايتىن قازاقستاننىڭ يبراھيم شارتىنا قوسىلۋى كەلىسىمدى الەمدىك دەڭگەيگە كوتەرگەنىن جەتكىزدى. ولاردىڭ مالىمدەۋىنشە, اقش پرەزيدەنتى دونالد ترامپ العاشقى پرەزيدەنتتىك مەرزىمىنەن بەرى ورتا ازيا ەلدەرىن وسى كەلىسىمنىڭ مۇشەسى بولۋعا, سونىمەن بىرگە قۇراما شتاتتاردىڭ تۇركى مەملەكەتتەردىڭ اراسىندا ءرولىن كۇشەيتۋگە تالپىنىپ ءجۇر.
ساراپشىلاردىڭ پىكىرىنشە, قازاقستاننىڭ جاساعان العاشقى قادامى اقش-پەن بايلانىستى كۇشەيتۋگە باعىتتالعان «س5+1» سەرىكتەستىگىنە ەنەتىن ورتا ازيانىڭ وزبەكستان, تاجىكستان, قىرعىزستان, تۇركىمەنستان ەلدەرىن دە يزرايلمەن بەيبىت كەلىسىمگە كەلۋگە جاقىنداتا تۇسپەك. ەندىگى جەردە رەسمي اق ءۇي «6+2» مازمۇنداعى سەرىكتەستىگىن قۇرۋدى كوزدەپ وتىر. وعان يزرايل مەن ءازىربايجان كىرەدى. اتالعان ۋاعدالاستىقتىڭ ماقساتى ايماقتاعى قاۋىپسىزدىكتى قامتاماسىز ەتۋ مەن ەكونوميكالىق ءدالىزدى كۇشەيتۋ بولىپ تابىلادى.
ساراپشىلار پايىمداعانداي يبراھيم كەلىسىمى, سونداي-اق ءازىربايجان مەن ارمەنيا اراسىنداعى تاتۋلاستىق ورتا ازيانى كاۆكاز ارقىلى جەرورتا تەڭىزىنە جالعاسا, ەكىنشىدەن اقش پەن ءيزرايلدىڭ قازاقستاننىڭ سيرەك مەتالدارىنا قول جەتكىزۋىنە جول اشادى. ودان بولەك جاڭا بايلانىستار تۇركيا مەن سيريانىڭ اراسىندا ەكونوميكالىق ءدالىز قالىپتاستىرادى. سول ارقىلى ەسكى حيجاز تەمىرجول باعىتى قايتا جاندانادى.
سونىمەن بىرگە ورتا ازيا ەلدەرىنىڭ ونىمدەرى ءۇندىستان-تاياۋ شىعىس-ەۋروپا ساۋدا جولىمەن الەمدىك نارىققا شىعاتىن بولادى. يبراھيم كەلىسىمشارتى تولىق ىسكە قوسىلسا, ءۇندىستان ايماعىنان اعىلعان تاۋار تاياۋ شىعىسقا جەتىپ, جەرورتا تەڭىزىمەن ەۋروپاعا جول تارتادى. بۇل رەتتە يزرايل الەمدىك ساۋدا جولىندا باس قاقپا ءرولىن اتقارادى. بۇل ازىرگە بولاشاقتاعى جوسپار. ولاي دەيتىنىمىز, ساراپشىلار كەلتىرگەن پىكىرگە سۇيەنسەك, كەلىسىمنىڭ بولىپ كەتۋى تۇركياعا بايلانىستى. باۋىرلاس ەلدىڭ ورتا ازياعا ىقپالى دا كۇشتى. ەگەر گەوساياسي شيەلەنىستەر شەشىلىپ, ديپلوماتيالىق قارىم-قاتىناس دامىسا, يبراھيم شارتىنىڭ جۇزەگە اسۋىنا ەشقانداي كەدەرگى قالمايدى.
جالپى ساراپشىلار قازاقستاننىڭ جاڭا شارتقا قوسىلۋى كەلىسىمنىڭ اراب-يزرايل شەڭبەرىنەن اسىپ, تۇتاس مۇسىلمان ەلدەرىن قامتي باستاعانىن ايتادى. ءتىپتى كەلەشەكتە ونىڭ ءورىسى وڭتۇستىك ازيا مەن افريكا قۇرلىعىنا دەيىن كەڭەيۋى مۇمكىن.
قازاقستان ءوز ايماعىندا ورتا دەرجاۆالى مەملەكەت. وسى الەۋەتىن ساقتاپ قالۋ ءۇشىن ەلىمىزگە ءوندىرىستى كەڭەيتىپ, ساۋدانى كۇشەيتۋ قاجەت. ال ساۋدادان تۇسەتىن تابىستىڭ كەپىلى ارينە ول اشىق نارىق. بۇل تۇرعىدان ەلىمىز جاڭا ەكونوميكالىق دالىزدەر قاراستىراتىنى انىق. يبراھيم كەلىسىمشارتى قازاقستانعا سونداي مۇمكىندىكتى تۋعىزىپ وتىر. ول جوعارىدا ايتقان ءازىربايجان, ارمەنيا ارقىلى تىكەلەي جەرورتا تەڭىزىمەن ەۋروپا ەلدەرىنە قاراي شىعۋ مۇمكىنشىلىگى.
سونداي-اق كەلىسىمدى قولداۋشى ەلدەر ارتسا, حيجاز تەمىرجول باعىتىمەن قازاقستاننىڭ ءونىمى تۇتاس تاياۋ شىعىس مەملەكەتتەرىنە ەكسپورتتالادى. بۇعان ءۇندىستان-تاياۋ شىعىس-ەۋروپا ساۋدا جولىن قوسىڭىز. بۇل جوبامەن دە ەلىمىز ءوز ونىمدەرىن باتىسقا, الەمنىڭ باسقا دا كەز كەلگەن نارىعىنا جونەلتە الادى. بۇل ورايدا قازاقستان ۇكىمەتىنىڭ اۋعانستانمەن ەكونوميكالىق-گۋمانيتارلىق بايلانىستاردى نىعايتۋى تەگىن ەمەس. مۇنداعى ماقسات ەكونوميكالىق قارىم-قاتىناستى جاقسارتۋ بولسا, سونىڭ ىشىندە ەڭ باستى سانالاتىن مىندەت بالاما ساۋدا جولىن قاراستىرۋ.
پرەزيدەنت تاپسىرماسىنا سايكەس ەلىمىزگە ينۆەستيتسيا تارتۋ, تەحنولوگيالىق جاڭعىرۋ ەكونوميكالىق دامۋدىڭ العىشارتىنا اينالىپ وتىر. قاۋىپسىز لوگيستيكالىق دالىزدەر باردا بۇل تالاپتىڭ دا ورىندالۋى وڭاي. سوندىقتان الەمدىك تەڭىز-مۇحيتپەن شەكتەسپەيتىن قازاقستاننىڭ حالىقارالىق ەركىن ساۋدا جولدارىن ىزدەستىرۋى زاڭدىلىق. ءتىپتى كەلەشەك ەكونوميكالىق جاعدايدى ايقىندايتىن تاعدىرشەشتى ماسەلە دەسەك بولادى. گەوساياسي احۋال قانشا كۇردەلى بولسا دا, مۇددەلەر قاقتىعىسى الەمدى ءدۇر سىلكىندىرسە دە قازاقستان ءوزىنىڭ بەيبىت, كوپۆەتورلى, ەكونوميكالىق قۋاتتى مەملەكەت بولۋ باعىتىنان اينىماق ەمەس.
