ءبىز “ەگەمەن قازاقستان” كوشەسىندە تۇرامىز

ەلوردادا  “ەگەمەن  قازاقستان”  گازەتىنە  كوشە  بەرۋ  تۋرالى  شەشىم  رەسمي  بەكىتىلدى گازەتىمىزدىڭ اتىنا كوشە بەرىلەدى دەگەن حابار جاڭا جىلعا دەيىن قۇلاعىمىزعا جەتسە, ەندى استانا قالاسى اكىمدىگىنىڭ 2009 جىلعى 23 قا­را­شاداعى №74 قاۋلىسى مەن استانا قالالىق ءماسليحاتىنىڭ 2009 جىلعى 21 جەلتوقسا­ن­داعى 287/42-ءىV ءنومىرلى شەشىمى بويىنشا استانا قالاسىنىڭ الماتى اۋدانىن­دا­عى م.لومونوسوۆ اتىنداعى كوشە “ەگەمەن قازاقستان” گازەتى” كوشەسى دەپ اتالاتىن بولدى. قۇجاتتا اۋدان اكىمى مەن “استانا قالاسىنىڭ ساۋلەت جانە قالا قۇرىلىسى باسقارماسى” مەملەكەتتىك مە­كەمەسى وسى قاۋلى مەن شەشىمدى ىسكە اسىرۋ ءجو­نىندە قاجەتتى شارا قابىلداسىن, استانا قا­لا­سى اكىمدىگىنىڭ قاۋلىسى مەن ءماسليحاتىنىڭ شەشىمى العاش رەسمي جاريالانعاننان كەيىن كۇن­تىزبەلىك ون كۇن وتكەن سوڭ قولدانىسقا ەن­گىزى­لە­دى دەلىنىپ, وعان استانا قالاسىنىڭ اكىمى ي.تاسماعامبەتوۆ, استانا قالاسى ءماسليحاتى سەس­سياسىنىڭ توراعاسى ا.بۇلاشەۆ, استانا قا­لاسى ءماسليحاتىنىڭ حاتشىسى ۆ.رەدكوكاشين قول قويسا, بۇل نورماتيۆتىك قۇقىقتىق اكت قا­زاق­ستان رەسپۋبليكاسى ادىلەت مينيسترلىگى استا­نا قالالىق ادىلەت دەپارتامەنتىنىڭ نورما­تيۆ­تىك قۇقىقتىق كەسىمدەردى مەملەكەتتىك تىركەۋ­ تىزىلىمىنە №611 بولىپ ەنگىزىلگەنى كورسەتىلگەن. مۇنى وسى 90 جىل ىشىندە سماعۇل سادۋاقاسوۆ, جۇسىپبەك ايماۋىتوۆ, مۇحتار اۋەزوۆ, بەيىمبەت مايلين, ساكەن سەيفۋللين, تۇرار رىسقۇلوۆ, وراز جاندوسوۆ, عابيت مۇسىرەپوۆ سىندى گازەتىمىزدىڭ تىزگىنىن ۇستاعان الىپتاردىڭ رۋحىنا جاسالعان قۇرمەت پەن بەرگى تاريحتا حالقىنا قادىرلى شەرحان مۇرتازا, ءابىش كەكىلباي سىندى الاشتىڭ ارداقتى ۇلدارىنىڭ, وسىندا بۇرىنعى ۋاقىتتا جانە قازىرگى كەزدە جۇمىس جاساۋشى بارلىق ادامداردىڭ حالقى­نىڭ الدىنداعى ەڭبەگىن باعالاۋ جانە گازەتتىڭ تا­رالىمىن جىلدان جىلعا ءوسىرىپ, ەلىمىز ەگە­مەن­دىگىنىڭ قادىرىن بار بولمىسىمەن ۇعىنعان انا ءتىلىمىزدىڭ جاناشىرلارى – ءبىزدىڭ وقىر­مان­دارىمىزعا كورسەتىلگەن ىقىلاس دەپ بىلەمىز. باسىلىم ۇجىمى, قۇرمەتتى وقىرمان, وسى قۋا­نىشپەن وزدەرىڭىزبەن ورتاقتاسا وتىرىپ, “ەگەمەن قازاقستان” رەسپۋبليكالىق گازەتى” اك­تسيو­نەرلىك قوعامىنىڭ پرەزيدەنتى ساۋىتبەك ابدراحمانوۆتىڭ وتىنىشىنە تۇسىنىستىك تانىتقان ەل­جاندى ازامات, استانا قالاسىنىڭ اكىمى ي.تاس­ماعامبەتوۆكە ايرىقشا ريزاشىلىق بىلدىرەدى جانە ءماسليحات حاتشىسى ۆ.رەدكوكا­شين مەن ءماسليحات دەپۋتاتتارىنا, قالالىق ونوماستيكا كوميسسياسىنىڭ ءتورايىمى و.اسانعازىعا جانە مۇشەلەرىنە, بۇرىنعى م.لومونوسوۆ اتىنداعى كوشەنىڭ تۇرعىن­دارىنا العىسىن ايتادى. قۋانىشتىمىز, ءبىز ەندى “ەگەمەن قازاقستان” گازەتى كوشەسىندە تۇرامىز. انار تولەۋحانقىزى, كەلىسىم قاعاز جۇزىندە قالماۋى ءتيىس كەشە استاناداعى ۇلتتىق اكادەميالىق كىتاپحانادا قازاقستان حالقى اسسامبلەياسى مەن رەسەي فەدەراتسياسىنىڭ تاتارستان حالىقتار اسسامبلەياسى وكىلدەرى كەزدەسىپ, قازاقستان تاراپىنان قحا توراعاسىنىڭ ورىنباسارى – حاتشىلىق مەڭگەرۋشىسى ەرالى توعجانوۆ پەن تاتارستان تاراپىنان رەسەي فەدەراتسياسى تاتارستان پارلامەنتىنىڭ سپيكەرى, تحا كەڭەسىنىڭ توراعاسى فاريد مۋحامەتشين ءوزارا ارىپتەستىك تۋرالى كەلىسىمگە قول قويدى. ەتنوسارالىق توزىمدىلىكتىڭ قازاق­ستان­دىق ۇلگىسى وزەك بولعان بۇل شاراعا تاتارستان حالىقتار اسسامبلەياسى كەڭەسى توراعاسىنىڭ ورىنباسارى, ء“بىزدىڭ ءۇي – تاتارستان” جۋرنالىنىڭ جاۋاپتى حاتشىسى ساعيت جاقسىباەۆ, پارلامەنت ماجىلىسىنە ەلىمىز اسسام­بلەيا­­سىنان سايلانعان دەپۋتاتتار, قا­زاقستانداعى تاتار جانە تاتار-باشقۇرت ەت­نومادەني بىرلەستىك وكىلدەرى قاتىستى. بۇل رەتتە تاتار حالقىنىڭ وكىلدەرى قازاق توپىراعىندا ەڭ كوپ قونىس­تان­عان ەتنوستاردىڭ ءبىرى ەكەنىن ايتۋىمىز قاجەت. “بۇگىندە ولاردىڭ سانى 230 مىڭعا جەتتى. سوندىقتان, ءبىزدىڭ ارا­مىز­داعى قارىم-قاتىناس ۇزىلمەي, جال­عا­سىن تابا بەرۋى قاجەت. بۇل ءبىزدىڭ ەلى­مىزدەگى ەتنوسارالىق تاجىريبەمەن دە ۇش­تاسا بەرەدى دەپ سەنەمىز. قازىرگى تاڭ­دا قازاقستان حالقى اسسامبلەياسى اتى­نان پارلامەنت ماجىلىسىنە سايلانعان 9 دەپۋتات زاڭ شىعارۋشى ورگاندا قىز­مەت ەتەدى. بۇل دا ءبىزدىڭ ەلدە قالىپ­تاس­قان ۇلتارالىق جاعدايدىڭ دەڭگەيىن كورسەتەدى”, دەدى كەزدەسۋ كەزىندە ەرالى توعجانوۆ. ونىڭ سوزىنە قاراعاندا, ەلىمىزدە ەتنوسارالىق ماسەلەلەردى جۇيەلەندىرۋ باعىتىندا يگى جۇمىستار اتقارىلىپ جاتىر. ال رەسەي فەدەراتسياسى تاتارستان حالىقتار اسسامبلەياسى كەڭەسى توراعا­سى­نىڭ ورىنباسارى ساعيت جاقسىباەۆ ەتنوسارالىق ماسەلەلەر وتە كۇردەلى, نازىك ەكەنىن, سوندىقتان وعان ايرىقشا كوڭىل ءبولۋ قاجەتتىگىن اتاپ ءوتتى. “مە­نىڭ ۇلتارالىق, ەتنوسارالىق ماسە­لە­لەرمەن بەتپە-بەت كەلىپ جۇرگەنىمە 20 جىلداي ۋاقىت بولدى. ەكى رەسپۋبليكا اراسىنداعى كەلىسىم وسىمەن 2-ءشى مارتە جۇزەگە اسىپ وتىر. 1998 جىلى ءدال وسىنداي كەلىسىمگە قول جەتكىزگەن ەدىك. بولاشاقتا مۇنداي كەلىسىمدەر تەك قاعاز جۇزىندە قالماي, ءىس جۇزىندە دە جۇزەگە اسسا دەگەن تىلەگىمىز بار”, دەدى ءوز كەزەگىندە ساعيت كودەباي ۇلى. بۇل كۇنگى كەزدەسۋ كەزىندە مادە­نيەت­ارالىق قارىم-قاتىناس, ءبىلىم بەرۋ جانە عىلىم سالالارىنداعى ءوزارا ءىس-قيمىل, مەملەكەتتىك ۇلتتىق ساياساتتى جۇزەگە اسىرۋ بويىنشا تاجىريبە الماسۋ, ەتنوسارالىق كەلىسىم مەن توزىمدىلىكتى نىعايتۋ باعىتىندا بەرىك ارىپتەستىك ورناتۋ سەكىلدى ماسەلەلەرگە ايرىقشا نازار اۋدارىلدى. بۇل رەتتە قوسىمشا ءىس-شارالار ازىرلەۋ قاجەتتىگى ايتىلىپ, ەكىجاقتى مادەني-گۋماني­تارلىق ارىپتەستىكتىڭ وزەكتى تۇستارى توڭىرەگىندە پىكىر الماسىلدى. كەزدەسۋ سوڭىندا وعان قاتىسۋ­شى­لار مۇنداي ارىپتەستىك كەلىسىمگە قول قويۋ كونفەسسياارالىق جانە ەتنوس­ارا­لىق كەلىسىمدى قامتاماسىز ەتۋگە, جال­پى­ادامزاتتىق قۇندىلىقتار مەن مادە­نيە­تارالىق ۇنقاتىسۋدى نىعايتۋ مەن مەملەكەتتەر اراسىنداعى ىنتىماق­تاس­تىقتى دامىتۋعا ەلەۋلى ۇلەس قوسادى دەگەن ويلارىن جەتكىزدى. ءلايلا ەدىلقىزى, اسكەردەگى زاڭدىلىق جاعدايى تالقىلاندى استانادا قازاقستان رەسپۋب­لي­كاسىنىڭ باس پروكۋرورى قاي­رات ءماميدىڭ قاتىسۋىمەن باس اسكەري پروكۋراتۋرانىڭ كەڭەي­تىل­گەن القا ءماجىلىسى بولىپ ءوتتى. القا ماجىلىسىندە اسكەري پروكۋ­را­تۋرا ورگاندارىنىڭ 2009 جىلعى جۇمىسىنىڭ قورىتىندىسى تالقىلانىپ, الداعى كەزەڭدە اتقارىلار مىندەتتەر سارالاندى. 2009 جىلدىڭ قورىتىندىسى بويىنشا  پروكۋرورلىق قاداعا­لاۋ­­دىڭ قازاقستان رەسپۋبلي­كا­سى­نىڭ قارۋلى كۇشتەرىندەگى, باسقا اسكەرلەرى مەن اسكەري قۇ­رىلىم­دارىنداعى جاعدايى, جال­پى ال­عاندا, قاناعاتتانارلىق, قويىلعان تالاپتارعا ساي دەپ تانىلدى. وتىرىستا اسكەري باسقارۋ جانە قىلمىستىق قۋدالاۋ ور­گان­دارىنىڭ قۇقىق بۇزۋشىلىقتىڭ الدىن الۋداعى قىزمەتىن جەدەل­دە­تۋ مەن زاڭدىلىقتى نىعاي­تۋداعى اسكەري پروكۋراتۋرانىڭ وڭتايلى ءرولى جايىندا ايتىلدى. رەسپۋبليكانىڭ باس پرو­كۋ­رو­رى سىبايلاس جەمقورلىق فاك­تىلەرىنىڭ الدىن الۋعا, قۇقىقتىق اكتىلەردىڭ زاڭدىلىعىنا, ەكو­لو­گيا­لىق قاۋىپسىزدىككە, اسكەري قىز­مەتكە شاقىرۋ جانە اسكەري قىزمەتتى وتكەرۋ تۋرالى زاڭ­نا­مانى ورىنداۋعا, اسكەري م ۇلىكتى ساقتاۋعا قاتىستى ماسەلەلەرگە ەرەكشە نازار اۋدارۋدى تالاپ ەتتى. سونداي-اق, اسكەري پروكۋ­رور­لارعا پروكۋراتۋرانىڭ قۇقىق قور­عاۋ فۋنكتسيالارىن نىعاي­تۋ­دى, قىلمىستىڭ ۇلعايۋى, ءوز-وزىنە قول جۇمساۋ جانە جاراقات الۋ فاك­­تىلەرى بايقالاتىن اسكە­ري بولىمدەردە تەكسەرۋ ءتاجىري­بەسىن كۇشەيتۋدى جالعاستىرۋ تاپسى­رىل­دى, دەپ حابارلادى باس اسكەري پرو­كۋراتۋرانىڭ ءباسپاسوز قىزمەتى.