توراعالىق بارىسىندا جۇمىس ەلباسى ن.ءا.نازارباەۆ باسىمدىق بەرگەن, ايماقتىق قاۋىپسىزدىكتى نىعايتۋ, ەكونوميكالىق ىنتىماقتاستىقتى دامىتۋ, كولىك-تاسىمال الەۋەتىن ارتتىرۋ, مادەني جانە گۋمانيتارلىق بايلانىستاردى تەرەڭدەتۋ سياقتى باعىتتار بويىنشا جۇرگىزىلگەنى بەلگىلى.
قازاقستان تاراپىنان ءبىر جىلدىڭ ىشىندە ۇلكەن شارۋا اتقارىلىپ, ۇيىم قىزمەتىنىڭ بارلىق باعىتتارىن قامتيتىن 300-دەن استام ءىس-شارا وتكىزىلگەن. شىۇ-نىڭ استانادا وتكەن سامميتىندە ونىڭ 15 جىلدىق قىزمەتى قورىتىندىلانىپ, بولاشاقتاعى باسىم باعىتتارى ايقىندالىپ, ءوزى ساندىق جانە ساپالىق تۇرعىدا ايتارلىقتاي كۇشەيىپ, تۇراقتى مۇشەلىككە ءۇندىستان مەن پاكىستان قابىلداندى. ۇيىمنىڭ قۇرامى كوپ ۋاقىتتان بەرى العاش رەت كەڭەيىپ, استانا ءسامميتى تاريحي شاراعا اينالدى. شىۇ-نىڭ گەوگرافيالىق شەكاراسى 3 ميللياردتان استام حالقى بار اۋماقتى قامتىپ, دامۋدىڭ جاڭا كەزەڭىنە قادام باستى. بۇگىندە ءبىز شىۇ كەڭىستىگىنە ىرگەلەس كەيبىر ايماقتاردا جاعداي ۋشىعىپ, گەوساياسي شيەلەنىستىڭ ءورشي تۇسكەنىنە كۋا بولىپ وتىرمىز. وسى ورايدا شىۇ-عا مۇشە مەملەكەتتەر باسشىلارىنىڭ حالىقارالىق تەرروريزمگە قارسى بىرلەسكەن ءىس-قيمىل تۋرالى مالىمدەمەسىن قابىلداۋى دەر كەزىندە جاسالعان قادام بولدى.
شىۇ – ايماقتاعى قاۋىپسىزدىك ماسەلەلەرىن ءۇشىنشى كۇشتەردىڭ قاتىسۋىنسىز شەشە الاتىن, ازيا اۋماعىندا قاۋىپسىزدىكتىڭ جاڭا ارحيتەكتۋراسىن قالىپتاستىرىپ كەلە جاتقان بىرەگەي قۇرىلىم. 2016 جىلدىڭ قاراشاسىندا بۇۇ باس اسسامبلەياسىنىڭ شىۇ-مەن ىنتىماقتاستىقتى دامىتۋ تۋرالى قارارى قابىلداندى. سونداي-اق, تولاستاماي تۇرعان ترانسۇلتتىق ەسىرتكى قىلمىسىنا قارسى كۇرەس ماسەلەلەرى جونىندەگى بۇۇ-شىۇ جوعارى دەڭگەيدەگى بىرلەسكەن ءىس-شارالارى قارقىندى جۇرۋدە. شىۇ-نىڭ ەۋرازيالىق ەكونوميكالىق وداقپەن جانە يسلام ىنتىماقتاستىعى ۇيىمىمەن ءوزارا ءىس-قيمىل بايلانىستارى دا جاڭا بەلەسكە شىعۋدا.
ەلىمىز ءوزىنىڭ ۇيىمداعى توراعالىعى بارىسىندا ايماقتاعى الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق جانە ساياسي ۇدەرىستەرگە وڭ ىقپال ەتۋگە ۇمتىلىپ, شىۇ الەۋەتىن مۇمكىندىگىنشە پايدالانۋعا ارەكەت ەتكەنى بەلگىلى. وسى باعىتتا, الەمدە ورىن العان قارجى-ەكونوميكالىق داعدارىسقا قاراماستان, وتانىمىزدىڭ ەۋرازيا كەڭىستىگىنىڭ ورتاسىندا ورنالاسۋىن ۇتىمدى پايدالانۋ ماقساتىندا, سونداي-اق, ۇيىم ەلدەرى اراسىنداعى ساۋدا-ەكونوميكالىق بايلانىستاردى نىعايتۋ ءۇشىن «باتىس ەۋروپا – باتىس قىتاي» كولىك ءدالىزى سالىنىپ, ىسكە قوسىلۋدا. بۇل ءوز كەزەگىندە ايماق ەلدەرى اراسىنداعى ىنتىماقتاستىقتى نىعايتىپ, ەلدەر ەكونوميكاسىنىڭ ءوسۋىن قامتاماسىز ەتىپ, تاۋار اينالىمىن بىرنەشە ەسە ارتتىراتىن بولادى. بۇعان ۇيىمعا مۇشە مەملەكەتتەردىڭ ۇكىمەتتەرى اراسىنداعى حالىقارالىق اۆتوموبيل تاسىمالى ءۇشىن قولايلى جاعداي جاساۋ جونىندەگى كەلىسىم ىقپال ەتپەك. ەۋرازيالىق ەكونوميكالىق وداق جوبالارىنىڭ «جىبەك جولىنىڭ ەكونوميكالىق بەلدەۋى» باستاماسىمەن ۇشتاسۋىن ەسكەرسەك, ايماقتاعى ساۋدا-ەكونوميكالىق ىنتىماقتاستىقتىڭ بولاشاعىنىڭ زور ەكەندىگىن بايقايمىز. الداعى مەرزىمدە شىۇ شەڭبەرىندە ەركىن ساۋدا ايماعىن قۇرۋ ەلدەر اراسىنداعى ءوزارا ساۋدانىڭ ارتۋىنا سەپتىگىن تيگىزەرى ءسوزسىز.
ۇيىمنىڭ باسىم باعىتتارىنىڭ ءبىرى – مۇشە-مەملەكەتتەر اراسىنداعى مادەني-گۋمانيتارلىق ىنتىماقتاستىق تا جاڭا ساپالى ساتىعا كوتەرىلۋدە. بۇل رەتتە شانحاي ىنتىماقتاستىق ۇيىمى ۋنيۆەرسيتەتىن قۇرۋ جانە ونىڭ قىزمەتى تۋرالى كەلىسىمگە قول قويىلۋى مۇشە مەملەكەتتەردىڭ ءبىلىم جانە عىلىم سالاسىنداعى ىنتىماقتاستىقتى بىرلەسىپ دامىتۋعا دەگەن قۇلشىنىستارىن بىلدىرسە كەرەك. سونىمەن قاتار, شىۇ-عا مۇشە مەملەكەتتەردىڭ 2017-2018 جىلدارداعى تۋريزم سالاسىنداعى ىنتىماقتاستىعى باعدارلاماسىن ىسكە اسىرۋ جونىندەگى بىرلەسكەن جۇمىس جوسپارى پىسىقتالىپ, ءوزارا ءىس-قيمىلداردىڭ بەلسەندىلىگى ارتاتىن بولادى.
قازاقستان قانداي ۇيىمدا توراعالىق ەتسە دە اۋعانستان ماسەلەسىن كۇن تارتىبىنەن تۇسىرگەن ەمەس. وسى جولى دا ەلىمىز ۇيىمعا مۇشە ەلدەردىڭ نازارىن اۋعانستانعا اۋدارتىپ, رەسمي كابۋلگە مۇشە-مەملەكەتتەر تاراپىنان ساياسي-ەكونوميكالىق تۇرعىدا قولداۋ كورسەتىپ, وسى ەلدەن تارالاتىن ەسىرتكى تاسىمالى مەن ءدىني ەكسترەميزمگە توسقاۋىل قويۋعا قاتىستى ناقتى شارالار اتقارىلدى.
وسىلايشا, قازاقستان ۇيىمنىڭ بارلىق باسىم باعىتتارى بويىنشا ءوزارا ءىس-قيمىلدىڭ جوعارى دەڭگەيىنە مەملەكەتتەر ورتاق كۇش-جىگەر جۇمساعاندا عانا قول جەتكىزۋگە بولاتىنىن تاعى ءبىر دالەلدەدى ءارى جوسپارلانعان ءىس-شارالاردى توراعا ەل رەتىندە تولىعىمەن اتقاردى.
ەلىمىزدە «بولاشاقتىڭ ەنەرگياسى» ۇرانىمەن ءوتىپ جاتقان ەكسپو-2017 حالىقارالىق مامانداندىرىلعان كورمەسىندە شىۇ پاۆيلونىنىڭ اشىلىپ, قۋات كوزدەرىنە قاتىستى جاڭا تەحنولوگيالار مەن يننوۆاتسيالاردىڭ تانىستىرىلۋى – ۇيىمنىڭ كەمەلدەنگەندىگىن كورسەتەتىن جايت.
نۇرلان سەيدىن,
ساياساتتانۋشى
