ءبىز, ءتىلتانۋشى-تۇركولوگ ماماندار رەتىندە ەلباسىنىڭ لاتىن الىپبيىنە كوشۋگە بايلانىستى ايتقان تۇجىرىمدارىنا تولىعىراق توقتالىپ, ءوز وي-پىكىرلەرىمىزبەن ءبولىسۋدى ءجون سانادىق.
وزدەرىڭىز جاقسى بىلەتىندەي, قازاقستاننىڭ لاتىن قارپىنە كوشۋى جايلى ماسەلە ءبىرشاما ۋاقىتتاردان بەرى ايتىلىپ, تالقىلانىپ كەلەدى. پرەزيدەنت بۇل ماسەلەنى 2006-2007 جىلدارى باستاپ, جان-جاقتى تالداپ-سارالاۋعا تاپسىرما بەرگەن بولاتىن. 2013 جىلى «قازاقستان-2050 ستراتەگياسى: قالىپتاسقان مەملەكەتتىڭ جاڭا ساياسي باعىتى» اتتى جولداۋىندا دا بۇعان باسا نازار اۋدارعان ەدى, سوندىقتان كوپتەن كۇتكەن لاتىن قارپىنە كوشۋ تۋرالى پرەزيدەنتتىڭ ويىن ۇلكەن قۋانىشپەن قابىلداپ, ابدەن ءپىسىپ جەتىلگەن تۇشىمدى تۇجىرىمدى ءجۇز پايىز قولدايتىنىمىزدى بىلدىرە وتىرىپ, كەيبىر باستى ماسەلەلەرگە كەڭىرەك توقتالعان دۇرىس بولار دەگەن ويدامىز.
2007 جىلى احمەت بايتۇرسىن ۇلى اتىنداعى ءتىل ءبىلىمى ينستيتۋتى دايىنداعان «لاتىن گرافيكاسى نەگىزىندەگى قازاق ءالىپبيى: تاريحى, تاعىلىمى جانە بولاشاعى» اتتى ەڭبەكتە 5 ءتۇرلى نۇسقا «ارىس» باسپاسىنان جارىق كورگەن ەدى. ءبىز دە كوپ جىلدان بەرى قازاق ءالىپبيىنىڭ لاتىنشا ترانسكريپتسياسىن قولدانۋدامىز. ءبىزدىڭ ترانسكريپتسيامىز جوعارىدا اتالعان جوبالاردىڭ تورتىنشىسىنە جاقىنىراق. (بۇل نۇسقانى قوسىمشادان كورۋىڭىزگە بولادى). ويىمىزشا, تەك لاتىن ءالىپبيى ەمەس, ەملە دە وتە ماڭىزدى بولماق, اتاپ ايتقاندا:
1. ۇلتتىق اتاۋلاردىڭ ۇلكەن نەمەسە كىشكەنتاي ارىپتەرمەن جازىلۋى, مىسالى, Qazaq نەمەسە qazaq.
2. لاتىنعا كوشۋ پارمەندى بولۋ ءۇشىن, بۇنىمەن قاتار قازاق ءتىلىنىڭ ۇلتارالىق نە مەملەكەتتىك مارتەبەسىن كوتەرىپ, بۇكىل قازاقستانداعى اتاۋلاردى قازاقىلاندىرۋ قاجەت:
ا) تەمىر جول جەلىسىندە ستانسالاردىڭ اتاۋلارى ءالى دە كەڭەستىك قالىپتا ورىسشا جازىلادى, اتاپ ايتقاندا, بيلەتتەردە, كەستەلەردە, ت.ب. (كاراگاندا, چيمكەنت, الما-اتا).
ءا) ەلدىڭ ماقتانىشى – استانا اۋەجايىنىڭ ۇلتارالىق كودى ءالى دە تSE (تسەلينوگراد).
ب) قازاق نە قازاقىلاندىرىلعان جەر-سۋ اتاۋلارىنىڭ كوبى اعىلشىنشا جازىلسا قازاقشادان ەمەس, ورىسشادان كوشىرىلىپ جازىلادى, اتاپ ايتقاندا, Uralsk, Semipalatinsk, Aralsk; ءبىزدىڭ ويىمىزشا, بۇلاردىڭ ءبارى قازاق تىلىنەن الىنۋى ءتيىس. اتاپ ايتقاندا, Oral, Sەmەۋ, Aral, Qaragandi بولىپ جازىلۋ كەرەك. سونداي-اق, قازاقستاندا كارتالاردىڭ ءبارى ورىس تىلىندە, ال قالا كارتالارى جوقتىڭ قاسى. البەتتە, تۋريستىك ورىنداردا قوناقتارعا وڭاي بولۋ ءۇشىن قازاقشاسىن ءبىرىنشى ورىنعا قويىپ, سوسىنعىسىن وزگە حالىقارالىق تىلدەردە دە جازۋعا بولادى (اعىلشىنشا, ورىسشا).
3. قازاق نە قازاقىلاندىرىلعان ەسىمدەر ورىسشا نۇسقاسىنان ەمەس, قازاقشادان الىنىپ كوشىرىلۋى كەرەك. تولەباەۆ تەگى Tulebayev ەمەس Tölebayev, Burkut ەمەس Burkit.
4. قازاق تىلىندەگى كۇنتىزبەلەر تاپشى, تەك ورىس تىلىندە ساتىلادى, سوندىقتان اپتا, اي اتتارى قازاقشا از قولدانىلادى.
5. ۇلتتىق ۆاليۋتامىز تەك قازاق تىلىندە جازىلعانى دۇرىس, لاتىنشاعا كوشەتىن بولساق, وزگە لاتىن ءالىپبيى قولدانىلاتىن ەلدەردەگىندەي, تەك مەملەكەتتىك تىلدە جازىلعانى ءجون.
6. كەزىندە قازاقشا جازىلعان تاريحي ەسىمدەرىمىز, اتاپ ايتقاندا, اۋەز ۇلى, دۋلات ۇلى, مايلى ۇلى سياقتى تۇلعالاردىڭ اتى-جوندەرى جاڭا لاتىن الىپبيىمىزدە قازاقى قالىپتارىندا, جالپى ەرەجەلەرگە ساي: Äwezulı, Dulatulı, Maylulı; ورىسشا بولسا, قازاقى قالپىن ساقتاي وتىرىپ, تەك ارىپتىك وزگەرىستەرمەن جازىلعانى دۇرىس: اۆەزۋلى, دۋلاتۋلى, مايلىۋلى.
7. قازىرگى زامانعى ساندىق تەحنولوگيا جابدىقتارى, جۇيەلەرى جاپپاي قازاق تىلىنە كوشىرىلۋى كەرەك. بىرىنشىدەن, ۇيالى تەلەفوندار, كومپيۋتەر, پلانشەتتەر, ت.ب.
ويىمىزدى قورىتىندىلاي كەلە, 25 جىلدىق تاۋەلسىز قازاقستان تاجىريبەسى كورسەتكەندەي, قازاق ءتىلى ورىس تىلىمەن قاتار قولدانىلسا مەملەكەتتىك ءتىل – قازاق ءتىلى شىنايى مارتەبەسىنە كوتەرىلە المايدى, ويتكەنى قازاقشا بىلمەيتىن قازاقستاندىقتار دا, شەتەلدىكتەر دە ۇلتتىق تىلىمىزگە قاراعاندا دومينانتتى ورىس ءتىلىن ۇيرەنىپ, ورىس تىلىندە سويلەۋدى قالاپ تۇرادى. سوندىقتان اۋەلى قازاق ءتىلىنىڭ مارتەبەسىن كوتەرگەن ءجون دەپ بىلەمىز. الايدا, مەملەكەتتىك ءتىلدىڭ مارتەبەسىن كوتەرگەندە ەلدە تۇرىپ جاتقان ازشىلىق ۇلتتاردىڭ قۇقىقتارىن بۇزۋعا جانە بولمايدى. دەمەك, ولاردىڭ قۇقىقتارىن قورعاۋ ماقساتىندا ناقتى ءبىر جەرگىلىكتى مەكەندە ازشىلىق ۇلت وكىلدەرى (وزبەك, ۇيعىر, ورىس ت.ب.) 50 پايىزدان اسسا, قازاق تىلىمەن قاتار سول ۇلتتاردىڭ تىلدەرىن سول ەلدى مەكەندە قولدانىسقا ەنگىزۋ كەرەك دەپ ويلايمىز.
پروفەسسور حانرىك يانكوۆكسي,
پروفەسسور اسسيستەنتى گۇلايحان اقتاي,
ادام ميتتسكەۆيچ اتىنداعى ۋنيۆەرسيتەتتىڭ دوكتورلارى
پولشا رەسپۋبليكاسى,
پوزنان قالاسى
