ءبىلىم • 16 ماۋسىم, 2017

ماماندىق تاڭداۋدان جاڭىلما, جاس تۇلەك!

820 رەت
كورسەتىلدى
4 مين
وقۋ ءۇشىن

ون ءبىر جىل ءبىلىم الىپ, التىن ۇيادان تۇلەپ ۇشقان ءار جاستىڭ ارمانى ومىردەن ءوز ورنىن تاۋىپ, بەلگىلى ءبىر مامان يەسى بولۋ. قازىرگى جاستاردىڭ ارمانى قانداي؟ قاي سالاعا بەيىم؟ وڭ مەن سولىن ءالى تانىپ ۇلگەرمەگەن جاستىڭ ەرتەڭگى بولاشاعى دا سول ماماندىق تاڭداۋدان باستالادى ەمەس پە؟

ماماندىق تاڭداۋدان جاڭىلما, جاس تۇلەك!

ادام ءومىرى ءۇشىن ەڭ جاۋاپتى كەزەڭ دە ماماندىق تاڭ­داۋعا قاتىستى بولسا كەرەك, ءسىرا. ابايدىڭ «سەن دە ءبىر كىر­پىش دۇنيەگە, كەتىگىن تاپتا بار قالان» دەگەن ءسوزى وسى ويىمىزدى ايعاقتاي تۇسكەندەي. قازىر جاستار جالاقىسى كوپ, تابىستى ماماندىقتاردى تاڭداۋدى ءجون سانايدى. ەكىنىڭ ءبىرى زاڭگەر, ەكىنىڭ ءبىرى ەكونوميست. سويتە تۇرا جۇمىس تاپپاي جۇرگەندەرى قانشاما؟ «ەكى قولعا − ءبىر كۇرەك» دەپ قولىندا تاباقتاي ديپلوم بولعانىمەن, جۇ­مىسسىز جۇرگەن جاستار كوپ. جالپى, ستا­تيستيكالىق ما­لىمەتكە سۇيەن­سەك, وتكەن جىلى مەكتەپ بىتىرگەندەر سانى − 120 مىڭ. ونىڭ 87 مىڭى عانا ۇلتتىق بىر­ىڭعاي تەستىلەۋگە ءوتىنىش بىلدىرگەن. ال تەستىلەۋگە 84 079 مەكتەپ ءبىتىرۋشى قاتىسقان. قالعاندارى ورتا بىلىممەن شەكتەلىپ قالىپ وتىر. ال بيىل 137 671 وقۋشى وقۋ جىلىن اياق­تاماق. بۇل بىلتىرعىمەن سالىستىرعاندا, ەداۋىر جوعارى. وتكەن جىلى جو­عارى وقۋ ورنىنا تاپ­سى­رۋشىلارعا 31 702 گرانت بولىنگەن. دەسەك تە, وسى مەملەكەتتىك گرانتتا وقي­تىنداردى قاداعالايتىن ارنايى جۇمىس توبى قۇرىلۋ كەرەك. قازىر ۋنيۆەرسيتەت بىتىرگەن جاستاردى قاي جەرگە جۇمىسقا ورنالاسقانى تۋرالى دەرەكتەر جيناپ جا­تادى. الايدا ونىڭ ءبارى قاعاز جۇزىندە عانا. مەم­لەكەتتەن بولىنگەن قار­­جىنى دۇرىس يگەرۋدىڭ ءبىر جولى ەلىمىزگە قاجەتتى ما­­مان­دىقتاردى دايىنداپ, بىتىرگەن تۇلەكتەردى جۇ­مىسقا ورنالاستىرۋعا جاعداي جاساۋ. جۇمىسشى ما­مان­دىق­تارعا باسىمدىق بەرىلىپ, گرانت تا سول سالاعا كوبىرەك بولىنسە يگى. 
ايتسە دە تالاپكەرلەر مەم­لەكەتتىك گرانتقا قول جەت­كىزۋدىڭ ءبىر جولى وسى دەپ ءوزى تاڭداعان ماماندىقتان باس تارتىپ, گرانت كوبىرەك بولىنەدى-اۋ دەگەن سالاعا اياق باسىپ جاڭىلىپ جاتادى. وسىدان بىرنەشە جىل بۇرىن وزىممەن قاتارلاس وقىعان ايگۇل ەسىمدى قۇر­بىمنىڭ جاعدايى ءدال وسىنداي ەدى. اۋىلداعى اتا-اناسىنىڭ قامىن ويلاپ, قاي سالادا گرانت كوبىرەك بولىنەدى, سوعان تاپسىرام دەپ كەلگەن ەكەن. ءسويتىپ, مال دارىگەرىنىڭ وقۋىنا گرانتقا ءتۇستى. الايدا, بۇل قادام جوعارى ءبىلىمدى تەگىن الۋدىڭ امالى ەدى. وقۋ بىتىرگەن سوڭ ول ماماندىقتان قول ءۇزىپ, باسقا سالاعا اۋىسىپ كەتتى. وسىن­داي ءبىلىم ال­عان ستۋدەنتتەر­دەن قان­داي بى­لىكتى مامان قالىپ­تاسادى؟ 
ەندى ءبىر بالالار اتا-اناسى­نىڭ قالاۋىمەن ما­ماندىق تاڭدايدى. اتا-انام دارىگەر بولۋىمدى قالادى, دەيدى اسەل ەسىمدى بويجەتكەن. ويتكەنى, سول جىلى ونىڭ سال اۋرۋىمەن اۋىراتىن ءسىڭلىسى دۇنيە ەسىگىن اشىپ ەدى. سوندىقتان ول نەيروحيرۋرگيا ماماندىعىنا باراتىن بولىپ شەشتى. 7 جىل وقىعان دارىگەرلىك وقۋدى ءساتتى اياق­تاپ, سول سالادا قىزمەت ەتىپ ءجۇر. دەگەنمەن, قازىر ءوزى قالاماعان مامان­دىقتى تاڭداعانىن, باسقا سالاعا اۋىس­قىسى كەلەتىنىن ايتادى. مىنە, وسىلايشا ماماندىقتى دۇرىس تاڭداماي بارماق تىستەپ, وكىنىپ جۇرگەن جاستاردى ءجيى كەزدەستىرۋگە بولادى. 
سوندىقتان ءار وقۋشى ءوزى­نىڭ جانىنا جاقىن, قا­بىلەتى بار سالاعا ات باسىن بۇرسا دەي­مىز. مەكتەپ مۇعالىمدەرى دە تۇلەكتەردىڭ ماماندىق تاڭ­داۋىنا سال­عىرت قاراماي, ولارعا دۇ­رىس باعىت-باعدار بەرىپ وتىرعانى ابزال بولار ەدى. ءار بالانىڭ بويىندا ءبىر قابىلەت بولادى, ءبىرى جاقسى سۋرەت سالسا, ەندى ءبىرى ەسەپكە جۇيرىك, تاعى ءبىرى ءتىل سالاسىنا بەيىمى بولسا, ەندى ءبىرى تەحنيكانىڭ قىر – سىرىنا قانىق. وسىلايشا, جاستايىنان بالانىڭ قارىم – قابىلەتىنە وراي تالانتىن اشىپ, تالابىن ۇشتاپ جىبەرسە, تالاپكەر دە تاۋى شاعىلماي ءوزىنىڭ دىتتەگەن ماقساتىنا جەتەر ەدى. 

ايمان مۇقىشەۆا

سوڭعى جاڭالىقتار