جوسپارلى دامۋدىڭ ماۋەلى جەمىسى
مەن عىلىمي ينتەلليگەنتسيانىڭ وكىلى رەتىندە قازاقستان رەسپۋبليكاسى تاۋەلسىزدىگىنىڭ 25 جىلدىعىنا ارنالعان دەكلاراتسيانى زور ىنتامەن زەردەلەدىم. ونى قازاقستاننىڭ جاڭا دامۋ جولىن سالعان ءىرى ساياساتكەر ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ سارابدال ساياساتىنىڭ ارقاسىندا بەيبىت ءومىر مەن دامۋدىڭ باقىتتى كۇندەرىن كەشىپ وتىرعان ميلليونداعان قازاقستاندىقتىڭ ءومىرى مەن ولار ءۇشىن داۋىرلىك وقيعا بولىپ سانالاتىن تاۋەلسىزدىك وقيعاسىن بايان ەتەتىن ەرەكشە قۇجات دەپ تانىدىم. ءبىزدىڭ جالپىۇلتتىق يدەيامىز – «ماڭگىلىك ەل», ماقساتىمىز – الەمدەگى باسەكەگە قابىلەتتى, دامىعان 30 ەلدىڭ قاتارىنان ورىن الۋ بولماق.
قازاقستان رەسپۋبليكاسى تاۋەلسىزدىگىنىڭ 25 جىلدىعىنا ارنالعان دەكلاراتسيامەن تانىسقان ءار قازاقستاندىق ءبىز ەرەكشە تاريحي داۋىردە ءومىر ءسۇرىپ وتىرعانىمىزدى سەزىنەدى. تاريح ءۇشىن كوزدى اشىپ-جۇمعانداي از ۋاقىتتىڭ ىشىندە ەلىمىزدە كەرەمەت وڭ وزگەرىستەر بولدى, دۇنيە ءجۇزى قۇرمەتپەن قارايتىن, ىرعاقتى دامىپ وتىرعان مەملەكەتكە اينالدىق. بۇل تابىستاردىڭ ءتۇپ نەگىزىندە قازاقستاننىڭ جاڭا مەملەكەتتىگىن قۇرۋشى ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ يننوۆاتسيالىق جانە پروگرەسسيۆتىك باستامالارى, مەگاجوبالارى جاتىر. مىسالى, نۇرسۇلتان ءابىش ۇلىنىڭ يادرولىق قارۋلانۋعا قارسى باستامالارى, ەقىۇ-عا توراعالىق ەتۋى, قازاقستان حالقى اسسامبلەياسى, ەۋرازيالىق ەكونوميكالىق وداق, دۇنيەجۇزىلىك ساۋدا ۇيىمىنا كىرۋىمىز, حالىقارالىق ەكسپو-2017 كورمەسى, استانا ەكونوميكالىق فورۋمى, G-global – وسىنىڭ بارلىعى دا دۇنيەجۇزىلىك دەڭگەيدەگى ساياساتكەردىڭ تۋىندىسى, ماڭداي تەرى دەپ ايتۋعا بولادى.
ەلباسىنىڭ حالىقارالىق دەڭگەيدەگى وسى جۇمىستارىمەن ەلدىڭ ىشكى ەكونوميكالىق دامۋى زەرلى جىپتەي بايلانىستى. ەلدىڭ ەكونوميكاسىن ۇدەمەلى يندۋستريالاندىرۋ ءجونىندەگى كەشەندى شارالار مەن الەۋمەتتىك جاڭعىرتۋ جۇمىستارى ءوزىنىڭ ناتيجەسىن بەرىپ تە ۇلگەردى, ول بۇگىنگى تۇرمىسىمىزدان بىلىنەدى. مەن بۇكىل ەلىمىزدى ايتپاي-اق قويايىن, ءبىر قوستانايدىڭ وزىندە قانشاما الەۋمەتتىك نىساندار ءومىرگە كەلدى, قانشاما قوستانايلىقتار جۇمىس ورنىن تاپتى؟ جەرلەستەرىمنىڭ تۇرمىسى جاقسارعانىنىڭ كۋاسىمىن.
ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆ ستۋدەنت-جاستارمەن جانە عىلىمي-پەداگوگيكالىق زيالى قاۋىممەن كەزدەسكەندە ءبىزدىڭ الدىمىزدا الەمدەگى مويىنى وزىق 30 ەلدىڭ قاتارىنان ورىن الۋىمىز قاجەت دەگەن ىرگەلى ماقساتىمىزدى ايتىپ وتىرادى. ول ەلىمىزدە ءۇشىنشى يندۋستريالىق رەۆوليۋتسيا جاساۋعا دايىندىقتى مەجەلەيدى. دامىعان ەلىمىز جالپى مويىندالعان حالىقارالىق دەموكراتيالىق ستاندارتتارعا ساي جاڭا ساياسي-قۇقىقتىق جۇيە دە قالىپتاستىردى.
ەڭ باستىسى, قازاقستاننىڭ جەتكەن تابىستارى مەن جەتىستىكتەرى ءبىر مەزگىلدىك نەمەسە كەزدەيسوقتىق ەمەس, ول دەكلاراتسيادا جۇيەلى جانە جوسپارلى دامۋىمىزدىڭ زاڭدى ناتيجەسى ەكەنى اتالدى. «قازاقستان-2030», «قازاقستان -2050», «بەس ينستيتۋتتىق رەفورما» جانە ولاردى جۇزەگە اسىرۋدىڭ 100 ناقتى قادامى – مۇنىڭ بارلىعىن دا ەلدى ەكونوميكالىق-الەۋمەتتىك تۇرعىدان جاڭعىرتىپ, الەمدەگى دامىعان 30 ەلدىڭ قاتارىنا ەنگىزۋ جولىنداعى ەۆوليۋتسيالىق العا جىلجۋدىڭ, «ءماڭگىلىك ەل» يدەياسى توڭىرەگىنە توپتاسقان ۇلتتىڭ بەرەكە-بىرلىگىن اسىرۋدىڭ كورىنىستەرى دەۋ ورىندى.
ۇلى وركەنيەت پەن حالىقتار قالىپتاسۋىنىڭ, دامۋىنىڭ جانە گۇلدەنۋىنىڭ الەمدىك تاجىريبەسى كورسەتكەندەي, تەك بەرەكە-بىرلىك, ۇلتارالىق تاتۋلىق پەن دىنارالىق كەلىسىم عانا دامۋدىڭ قوزعاۋشى كۇشى, قالىپتاستىرۋشى فاكتورى بولىپ تابىلادى. تەك ىنتىماق بار جەردە ادال ەڭبەك, وتانعا دەگەن پاتريوتيزم ورىن الادى. وسى تاريحي كەزەڭدە ەلباسىنىڭ توڭىرەگىنە توپتاسىپ, ونىڭ باسشىلىعىمەن يننوۆاتسيالىق رەفورمالاردى جۇزەگە اسىرعاندا ەلىمىز پروگرەسسيۆتى دامۋ جولىنان اينىماسىنا كەپىلمىز.
ءالىمجان بەكماعامبەتوۆ,
چەليابى مەملەكەتتىك ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ قوستاناي فيليالى ديرەكتورىنىڭ ورىنباسارى, زاڭ عىلىمدارىنىڭ كانديداتى
قوستاناي
ەل جىلناماسىنا ەندى
تاۋەلسىزدىكتىڭ مەرەيلى مەرەكەسى قارساڭىندا پارلامەنتتىڭ قوس پالاتاسى ورىندى شەشىم قابىلدادى. بۇل – تاۋەلسىزدىكتىڭ 25 جىلدىعىنا ارنالعان دەكلاراتسيا. وندا ەلىمىزدىڭ شيرەك عاسىرداعى تولايىم تابىستارى دا, ابىرويى مەن بەدەلىن اسقاقتاتقان رەفورمالار جەمىسى ناقتى كورىنىس تاپتى. شىنىندا دا, قازاقستان – ەكونوميكاسى قارقىندى وركەندەگەن قۋاتتى ەل. قازاقستانمەن ەكونوميكالىق, ىسكەرلىك بايلانىسقا ۇلاسقان ارىپتەستىكتى ورنىقتىرۋعا ىقىلاستى ەلدەر قاتارى كوبەيە ءتۇستى. بۇل – ەلىمىزدىڭ باسەكەگە قابىلەتتى ەلگە اينالعانىنىڭ كۋاسى. ەلىمىزدە ىسكە اسىرىلىپ جاتقان يننوۆاتسيالىق جوبالار اياسىندا جوعارى ساپالى وتاندىق ونىمدەر وندىرەتىن جاڭا كاسىپورىندار ىسكە قوسىلىپ جاتىر. «تەڭىز» بەن «قاشاعانداي» الەمدەگى كومىرسۋتەكتى شيكىزاتى وراسان ءىرى كەنىشتەردى ءساتتى يگەرە الدىق. ەل نارىعىن ساپالى جانارماي تۇرلەرىمەن قامتيتىن اتىراۋ مۇناي وڭدەۋ زاۋىتىنداي بايىرعى كاسىپورىن قايتا جاڭعىرتىلدى. قارا تەڭىز جاعالاۋىنا تىكەلەي مۇناي تاسىمالدايتىن جاڭا قۇبىر جۇرگىزىلدى. سونىمەن بىرگە, ءبىزدىڭ ەلىمىز از جىلدا الەمدەگى ەڭ سۇلۋ, ەڭ اسەم ارحيتەكتۋرامەن اسپەتتەلگەن استانا ءبارىمىزدىڭ ماقتانىشىمىزعا اينالدى. ۇلى دالا توسىندە وسىنداي ۇلان-عايىر ىستەردىڭ تۇڭعىش پرەزيدەنتىمىز نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ يدەياسىمەن اتقارىلعانى داۋ تۋدىرمايدى. ەلباسىنىڭ ەل مۇددەسى ءۇشىن, كوپ ۇلتتى قازاقستان حالقىنىڭ باقۋاتتى تۇرمىسى ءۇشىن سىڭىرگەن ەڭبەگى دە ەرەكشە. شەتەلدىڭ تانىمال كومپانيالارىن ۇلتتىق ەكونوميكاعا ينۆەستيتسيا سالۋعا يلاندىرىپ, وركەنيەتتى ەلدەردەگى وزىق تەحنولوگيالاردى ەنگىزۋىنىڭ ناتيجەسىندە, قازاقستانىمىز ەكونوميكاسى دا, ءوندىرىسى دە جاڭارعان مەملەكەتكە اينالدى. ۇلى دالامىزعا جارتى عاسىرعا جۋىق ۋلى زاپىرانىن توككەن سەمەي يادرولىق پوليگونى جابىلدى. ەلىمىزدىڭ ءار وڭىرىندە الەمدە بالاماسى تابىلا قويمايتىن جاڭا ونىمدەر شىعارۋ قولعا الىندى. ەكونوميكانىڭ ءار سالاسىندا وركەندەۋ بار. ەلورداعا الىس-جاقىن ەلدەردەن, قازاقستاننىڭ ءار وڭىرىنەن كەلۋشىلەر سارىارقا تورىندەگى استانانىڭ ساۋلەتى مەن كەلبەتىنە سۇيسىنە قارايتىنى دا داۋسىز. قازاقستاننان وزگە بىردە-ءبىر مەملەكەت از جىلدا ءدال وسىنداي جاڭا قالا تۇرعىزعان ەمەس. دەمەك, استاناداي ءارى اسەم, ءارى ساۋلەتتى قالا تۇرعىزۋعا قازاقستاننىڭ عانا الەۋەتى جەتتى. تۇڭعىش پرەزيدەنتىمىز نۇرسۇلتان نازارباەۆ قانا تاۋەكەلگە بارا الدى. «كوز – قورقاق, قول – باتىر» دەيدى عوي حالقىمىز. شيرەك عاسىردا قازاقستاندى ەكونوميكاسى قۋاتتى, قادامى قارىشتى, بىرلىگى مەن ىنتىماعى جاراسقان ەلگە اينالدىرۋ دا, استانا سەكىلدى جاۋھار قالا قۇرىلىسىن جۇرگىزۋ دە سونشالىقتى وڭاي ەمەس. دەسەك تە, ەلباسىمىزدىڭ باتىل قادامعا بارۋى ۇلكەن ەرلىك, بۇل – جۇرەگى قازاقستان دەپ سوققان وتانشىل ۇرپاقتىڭ رۋحىن كوتەرۋدىڭ جارقىن مىسالى. وسىناۋ قيىن قادام ەلىن-جەرىن شىن سۇيگەن, حالقىن شىن جۇرەگىمەن قۇرمەتتەيتىن كوشباسشىنىڭ قولىنان عانا كەلەتىنىنە كوزىمىز جەتتى. ەلباسى ەلىنە ەمىرەنە, ادال ەڭبەك ەتۋدىڭ ۇلگىسىن وسىلاي كورسەتتى. قازاقستاننىڭ, استانانىڭ ەرەكشە قارقىنمەن دامۋىن ەكونوميكاسى وركەندەگەن وزگە دە وركەنيەتتى ەلدەر ۇلگى-ونەگە ەتەتىن بولدى. بار الەمنىڭ ەلدەرى قازاقستاننىڭ كەرەمەت تابىستارى مەن ەڭسەرگەن بيىكتەرىنە, اسقاق ەلوردامىزدىڭ كەلبەتتى ساۋلەتىنە ىنتىزارلىقپەن قىزىعادى. جاۋھار ەلوردامىز – استانانىڭ, قۋاتتى وتانىمىز – قازاقستاننىڭ مەرەيى – قازاقتىڭ مەرەيى, الەمدىك كوشباسشى ساياساتكەر دەڭگەيىنە كوتەرىلگەن تۇڭعىش پرەزيدەنتىمىز نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ مەرەيى ەكەنى دەكلاراتسيا ارقىلى ەل تاريحىنىڭ شەجىرەسىنە ەندى. عابيدوللا جاقسى, «ماتين پەترولەۋم» اق باس ديرەكتورىنىڭ ورىنباسارى اتىراۋ وبلىسىبۇگىنگىنى باعالاۋ ءۇشىن وتكەندى تارازىلاي ءبىلۋ كەرەك
پارلامەنت پالاتالارىنىڭ بىرلەسكەن وتىرىسىندا تاۋەلسىزدىگىمىزدىڭ 25 جىلدىعىنا ارنالعان دەكلاراتسيا قابىلدانعانى بارشا قازاقستاندىقتاردىڭ كوڭىلىنەن شىقتى دەپ سەنىممەن ايتا الامىز. ويتكەنى, بۇگىنگىنى باعالاۋ ءۇشىن وتكەندى تارازىلاي ءبىلۋ كەرەك. تاۋەلسىزدىك الدىق, اتا-بابا ارمانى ورىندالىپ, ازات ەل بولدىق دەپ قولتىعىمىزعا قانات بىتكەندەي جەلپىنىپ ءجۇردىك. بىراق, وتكەن عاسىردىڭ 90-جىلدارىنىڭ ورتاسىندا ءىسساپارمەن شەتەلگە شىعا قالساق, قاي مەملەكەتتەن كەلگەنىمىزدى تۇسىندىرە الماي پۇشايمان بولىپ جۇرەتىنىمىز ەستەن شىعا قويعان جوق. قازاقستان دەگەن ەلدى مۇلدەم ەستىپ كورمەگەندەر كوپ ەدى. بىرەۋلەر پاكىستان, اۋعانستان مەملەكەتتەرىمەن شاتاستىرىپ جاتاتىن. رەسەيدىڭ ءبىر پروۆينتسياسى ما دەپ سۇرايتىندار دا تابىلاتىن. ارينە, كوڭىلىڭە قاتتى كەلەدى. بۇگىندە قازاقستان دەسەڭ, اڭگىمەلەسۋشىنىڭ كوزى جارق ەتە قالادى. «و, و, قازاقستان. نازارباەۆ», دەيدى ەلىڭدى, ەلباسىڭدى جاقسى بىلەتىندىگىن اڭعارتىپ. مەرەيلەنىپ قالاسىڭ. تاۋەلسىزدىك دەكلاراتسياسى – ءبىزدىڭ بۇگىنىمىز بەن ەرتەڭىمىز, كەلەشەگىمىز. وسى شيرەك عاسىردا ءبىز مەملەكەت باسشىسى نۇرسۇلتان ءابىش ۇلى نازارباەۆتىڭ باستاماسىمەن ۇلكەن تابىستارعا جەتتىك. الەم مويىنداعان, كەرەك جاعدايدا اقىل سالاتىن, ساناساتىن مەملەكەتكە اينالدىق. دەكلاراتسيا ماتىنىندە تاۋەلسىزدىكتىڭ 25 جىلدىق مەرەيتويى – ءوز تاريحىندا تۇڭعىش رەت زاماناۋي مەملەكەت قۇرعان قازاقستان حالقىنىڭ اۋقىمدى تاريحي جەتىستىكتەرىنىڭ جارقىن كورىنىسى دەلىنگەن. قازاقستان ءۇشىن تاۋەلسىزدىكتىڭ 25 جىلى ىلگەرىلەۋ مەن ورنىقتى دامۋدىڭ كەزەڭى بولدى. تاۋەلسىز قازاقستان ءوزىنىڭ جاڭا تاريحىمەن تابىستى مەملەكەت جانە بۇكىل ورتالىق ازيا ءوڭىرىنىڭ كوشباسشىسى اتانۋعا قۇقىعى بار ەكەندىگىن دالەلدەدى. ءوز تاۋەلسىزدىگىنىڭ 25 جىلىندا قازاقستان ەكونوميكاسى قارقىندى دامىعان, تابىسقا جەتۋدىڭ بىرەگەي تاجىريبەسى بار ساياسي تۇراقتى مەملەكەت رەتىندە قالىپتاستى. ءبىزدىڭ ەلىمىزدە ەكونوميكالىق, ساياسي جانە الەۋمەتتىك سالالاردا اسا ءىرى وزگەرىستەر جۇزەگە استى. تاۋەلسىز قازاقستاننىڭ بارلىق جەتىستىكتەرى مەن جەڭىستەرى قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ تۇڭعىش پرەزيدەنتى – ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ تەگەۋرىندى جانە دانا باسشىلىعىمەن ءاربىر قازاقستاندىقتىڭ تاباندى دا تىنىمسىز ەڭبەگىنىڭ ارقاسىندا مۇمكىن بولدى. ەلىمىز «قازاقستان-2050» ستراتەگياسىن دايەكتى تۇردە جۇزەگە اسىرا وتىرىپ, الەمنىڭ وزىق 30 ەلىنىڭ قاتارىنا قوسىلۋعا قارىشتى قادام باسۋدا. مەملەكەت باسشىسىنىڭ بايىپتى جانە جەمىستى حالىقارالىق باستامالارىمەن ەلىمىز بيىك حالىقارالىق بەدەلگە يە بولىپ, عالامدىق يادرولىق قارۋسىزدانۋ قوزعالىسىنىڭ تانىمال كوشباسشىسىنا اينالدى... ...تاۋەلسىزدىك تاريحى وسىلاي ورىلەدى. شارىپبەك جامالبەكوۆ, «وڭتۇستىك قازاقستان وبلىستىق ازاماتتىق اليانسى» قاۋىمداستىعىنىڭ توراعاسى شىمكەنتبۇل – تۇعىرلى تۇجىرىمدامامىز
پارلامەنت پالاتالارىنىڭ بىرلەسكەن وتىرىسىندا قابىلدانعان قازاقستان رەسپۋبليكاسى تاۋەلسىزدىگىنىڭ 25 جىلدىعىنا ارنالعان دەكلاراتسيامەن تانىسقاندا, ءبىزدىڭ وسى جىلداردا قانشالىقتى ىلگەرى كەتكەنىمىزگە تاعى ءبىر كوزىم جەتتى. وسى كەزەڭدە ەلباسى ن.نازارباەۆتىڭ ەل تىزگىنىن نىق ۇستاۋىنىڭ ناتيجەسىندە كوپ جەتىستىكتەرگە جەتتىك. نارىقتىق ەكونوميكاعا توسەلىپ, شاعىن جانە ورتا بيزنەستىڭ دامۋىنا سارا جول اشىلدى. قازىر ەكونوميكالىق وركەندەۋدىڭ قوزعاۋشى كۇشى بولىپ تابىلاتىن تۇراقتى نارىقتىق ەكونوميكاسى بار ەلگە اينالدىق. بۇل ءبىزدىڭ تۇرمىسىمىزدان ايقىن كورىنىس بەرۋدە. كەڭەستىك كەزەڭدە ءمۇمكىن بولماعان كوگىلدىر وتىن الىس اۋىلدارعا دا بارىپ جەتتى. قۇندى قۇجاتتا قازاقستاننىڭ حالىقارالىق دارەجەدەگى قادامدارى دا ايتارلىقتاي ەكەنى ايقىن كورىنىس تاپقان ەكەن. ءبىزدىڭ ەلىمىز ەاەو, شىۇ, اوسشك سەكىلدى ينتەگراتسيالىق جوبالاردىڭ باستاماشىسى جانە ىلگەرىلەتۋشىسى بولىپ تابىلادى. قازاقستان ورتالىق ازيا ەلدەرىنىڭ اراسىندا العاشقى بولىپ 2017-2018 جىلدارعا بۇۇ قاۋىپسىزدىك كەڭەسىنىڭ تۇراقتى ەمەس مۇشەسى بولىپ تابىلادى. دەكلاراتسيادا پرەزيدەنتتىڭ ەلوردانى قۇرۋداعى ءرولى دە باياندالعان. تاريحي تاعىلىمدىق جانە تانىمدىق باعىتتارى ايقىن قۇجاتتا تاۋەلسىزدىكتىڭ ارقاسىندا قول جەتكەن تابىستاردىڭ ەلباسى ساياساتىمەن ساباقتاستىرىلۋى دا زاڭدى. ەكونوميكالىق قۋاتىمىزدىڭ قانشالىقتى ارتقانى دا, تۇرمىسىمىزدىڭ جاقسارعانى دا ناقتى دەرەكتەرمەن دايەكتەلگەن. تاۋەلسىزدىك جىلدارىندا مەملەكەت بيۋدجەتى 1100 ەسەگە, ىشكى جالپى ءونىم 1500 ەسەگە ارتقان. بۇل كورسەتكىش قاي-قايسىسىمىزدى دا قۋانتارى ءسوزسىز. قازاقستاندىقتاردىڭ ءومىر جاسى وسى كەزەڭدە ون جىلعا ارتسا, بالا تۋ كورسەتكىشى 60 پايىزعا وسكەن. دەكلاراتسيادا «قازاقستان كونفەسسياارالىق جانە ەتنوسارالىق تاتۋلىق پەن كەلىسىم ۇستەمدىك قۇرعان مەملەكەت دامۋىنىڭ بۇكىل الەمدە تانىلعان جاڭا بىرەگەي مودەلىن قۇردى. مەملەكەت باسشىسى قازاقستان حالقى بىرلىگىن نىعايتۋدىڭ كونستيتۋتسيالىق مارتەبەسى بار ايرىقشا ينستيتۋتى – قازاقستان حالقى اسسامبلەياسىن قۇردى» دەپ اتاپ وتىلگەن. ءبىز بۇل قوعامدىق ينستيتۋتتىڭ كوپ ۇلتتى قازاقستانداعى تاتۋلىق پەن بىرلىكتى نىعايتۋداعى ىقپالىن سەزىنىپ ءجۇرمىز. تاۋەلسىزدىك دەكلاراتسياسى كەلەشەگىمىزدىڭ كەمەلدىلىگىنە قىزمەت ەتەتىن قۇندى قۇجات ەكەنىنە كامىل سەنىمدىمىن. ءبىز قازىردىڭ وزىندە 50 ەلدىڭ قاتارىندامىز, الدا دامىعان 30 ەلدىڭ قاتارىنا ەنۋ كوزدەلۋدە. مۇنداي تابىستى جولدىڭ باستاۋىندا ەلباسى نازارباەۆ تۇرعانىن بارشا قازاقستاندىق بىلەدى. بۇل دا دەكلاراتسيادا ايقىن كورىنىس تاپقان. ءبىز الەمگە يادرولىق قارۋسىز ءومىر ءسۇرۋ ۇلگىسىن كورسەتكەن ەل رەتىندە تانىلدىق. دەكلاراتسيادا «قازاقستان يادرولىق قاۋىپسىزدىك رەيتينگىندە ەڭ قاۋىپسىز ەلدەردىڭ قاتارىنا كىرەدى. پرەزيدەنت ن.نازارباەۆ قازاقستاندى ەلىمىزدىڭ ۇلتتىق مۇددەلەرىنە نۇقسان كەلتىرمەستەن يادرولىق قارۋسىز مەملەكەتكە اينالدىرۋ جونىندەگى تاريحي ماڭىزدى مىندەتتى شەشە ءبىلدى. 1991 جىلى 29 تامىزدا ەلباسى سەمەي يادرولىق پوليگونىن جاپتى. قازاقستان پرەزيدەنتى ءوز ەلىنىڭ عانا ەمەس, سونداي-اق بۇكىل ادامزاتتىڭ تاعدىرى ءۇشىن وزىنە جاۋاپكەرشىلىك الا وتىرىپ, الەمدىك دەڭگەيدەگى ساياساتكەر رەتىندە تانىلدى», دەپ اتاپ وتىلگەن. ەلباسى بۇل ۇستانىمىن قازىر دە باياندى ەتە تۇسۋدە. عالىمجان بايدەربەس, «قوس شىنار» ءاليا-مانشۇك اتىنداعى اقتوبە قالالىق قايىرىمدىلىق قورى» قوعامدىق بىرلەستىگىنىڭ توراعاسى اقتوبەجاس ۇرپاق – عالامات وزگەرىستەر كۋاسى
پارلامەنت پالاتالارىنىڭ بىرلەسكەن وتىرىسىندا قابىلدانعان «قازاقستان رەسپۋبليكاسى تاۋەلسىزدىگىنىڭ 25 جىلدىعى»دەكلاراتسياسىندا شيرەك عاسىر ىشىندە ەلىمىزدىڭ جەتكەن جەتىستىكتەرىنە باعا بەرىلىپ, تاريحي جەڭىستەرىمىزدىڭ پاش ەتىلۋى – تابيعي زاڭدىلىق. ەگەمەندىك العاننان بەرگى ۋاقىت تاريح ءۇشىن قاس-قاعىم ءسات بولعانىمەن, قازاقستاندىقتار ءۇشىن تاماشا تابىستارمەن قورىتىندىلانعانى ايداي شىندىق. اسىرەسە, بۇگىنگى جاس ۇرپاق عالامات وزگەرىستەرگە كۋا. مەن اعا بۋىن وكىلى رەتىندە كوپ ۇلتتى حالقىمىزدىڭ وسىنداي بيىك بەلەستەرگە كوتەرىلۋىن تۇڭعىش پرەزيدەنتىمىز نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ ەسىمىمەن تىعىز بايلانىستىرار ەدىم. وتپەلى كەزەڭنىڭ قيىن ۋاقىتتارىنا قاراماستان دۇرىس تاڭداپ العان ساياسي, ەكونوميكالىق دارا جولىمىزدىڭ ارقاسىندا الەم كارتاسىنان ويىپ تۇرىپ ورىن الدىق. ەلباسىنىڭ تىكەلەي باسشىلىعىمەن وتە اۋقىمدى رەفورمالار جۇزەگە اسىرىلدى. قازىرگى كەزدە دە ودان ءارى قارقىندى دامۋىمىزدىڭ ستراتەگيالىق ءىس-قيمىل جوسپارلارى ءساتتى جالعاسىپ كەلەدى. نۇرسۇلتان ءابىش ۇلىنىڭ ەركە ەسىلدىڭ جاعاسىندا بوي كوتەرگەن, ەرەكشە ساۋلەتتىك لاندشافى بار, بىرەگەي مۇسىندىك نىساندارى ساپ تۇزەگەن, جوعارى تەحنولوگيالى بولاشاققا ۇمتىلعان اسەم ەلوردانى تاۋەلسىزدىكتىڭ سيمۆولىنا اينالدىرۋىنا سىڭىرگەن ەڭبەگى وتە زور. «ەۋرازيا جۇرەگىندە» كىتابىندا جازىلعانداي, استانا – قازاقستاننىڭ جاڭارۋىنىڭ نىشانى, ونىڭ كوپ ۇلتتى جاسامپاز كۇش-قۋاتىنىڭ كۋاسى. ەگەمەن ەلدىڭ ازاماتى رەتىندە مەملەكەتتىك باسقارۋ ىستەرىنە ارالاسا ءجۇرىپ, پرەزيدەنتتىڭ ويلى شەشىمدەرىنە, باتىل باستامالارىنا تالاي رەت كۋا بولعانمىن. جالپى, جاڭا استانانى كوشىرۋ, سالۋ, ورنىقتىرۋ تۇتاس ءبىر ەپوپەيا دەسەك, ارتىق ايتقاندىق ەمەس. ونىڭ ءار قۇرىلىسىندا ەلباسىنىڭ قولتاڭباسى سايراپ جاتىر. كۇن ساناپ جاڭا استانانىڭ اجارىن اشىپ, كوركەيتە تۇسكەن جاڭا قۇرىلىستار ءبارىمىزدى قايران قالدىرادى. بۇگىنگى كۇنى ءىرى عىلىمي, مادەني جانە ىسكەرلىك ورتالىققا اينالىپ, قازاقستاندى جاڭا تاۋەلسىز مەملەكەت رەتىندە ورنىقتىرۋدا زور ءرول اتقارىپ وتىر. ال وسىنىڭ بارلىعى دەكلاراتسيادا جان-جاقتى قامتىلعان. وتە ورىندى ءارى زاڭدى. قۇدايبەرگەن قاليەۆ, سولتۇستىك قازاقستان وبلىسىنىڭ قۇرمەتتى ازاماتى سولتۇستىك قازاقستان وبلىسىكەمەل ساياساتتىڭ ناتيجەلەرى
پارلامەنت مىنبەرىندە قوس پالاتانىڭ ماقۇلداۋىمەن قابىلدانعان تاۋەلسىزدىك دەكلاراتسياسىنىڭ ماڭىزى زور. بيىل تاۋەلسىزدىكتىڭ 25 جىلدىق مەرەيتويىن اتاپ ءوتۋدەمىز. تاريحي كەزەڭگە ارنالعان بۇل قۇجات ەل بىرلىگىنىڭ كورىنىسى ىسپەتتى. شيرەك عاسىر ىشىندەگى ەلباسىنىڭ ەلىمىزدى ەل ەتۋدە اتقارعان جۇمىسى مەن قىزمەتى بارلىعىمىزعا بەلگىلى. سوندىقتان, دەكلاراتسيادا ەلىنە ەلەۋلى ەلباسىنىڭ ەڭبەگىنە جوعارى باعا بەرىلۋى ورىندى. ويتكەنى, وسى جىلدار ءىشىندە تۇڭعىش پرەزيدەنتىمىزدىڭ ساياسي-ەكونوميكالىق باستامالارىن حالىق كەڭىنەن قولداپ كەلەدى. ءبىز «قازاقستان-2050» ستراتەگياسى مەن «ماڭگىلىك ەل» يدەياسىنىڭ توڭىرەگىنە توپتاسا بىلدىك. بارلىق تابىس – حالىق بولىپ جۇمىلۋدىڭ, تولاسسىز قاجىر-قايراتپەن جۇمىس ىستەۋدىڭ جانە ەلباسىنىڭ ەل مۇددەسىن كوزدەگەن كەمەل ساياساتىنىڭ ناتيجەسى ەكەنى شىندىق. جالپى, تاريح ساحناسىنا شىققان جاڭا مەملەكەتتەردىڭ الدىندا داڭعىل جول تۇرمايدى. ساياساتتىڭ ىقپىل-جىقپىلىمەن ءجۇرۋگە, تار جول, تايعاق كەشۋدەن وتۋگە تۋرا كەلەدى. بۇل ۇدەرىستە ەلىمىزدىڭ تاۋەلسىزدىكتىڭ العاشقى جىلدارىندا-اق ءوز باعىتىن ايقىنداپ, يادرولىق وقتۇمسىقتاردان باس تارتا وتىرىپ, سەمەي يادرولىق سىناق الاڭىن جابۋى حالىقارالىق قوعامداستىق ءۇشىن ۇلكەن بەتبۇرىسقا بالانعان شەشىم بولدى. سول جىلداردان بەرى ءبىزدىڭ پرەزيدەنتىمىز قازاقستان حالقى عانا ەمەس, بۇكىل الەم جۇرتشىلىعىنىڭ قاۋىپسىزدىگىن ويلاعان ىزگى ءارى پاراساتتى كوشباسشى رەتىندە تانىلدى. ەلىمىزدىڭ يادرولىق قارۋسىزدانۋعا قارسى ۇندەۋى ۋاقىت وتكەن سايىن وزەكتىلىگىمەن وزگەلەرگە وي سالۋدا. وسى ورايدا قازاقستاننىڭ ورتالىق ازيا ەلدەرى اراسىنان العاش رەت بۇۇ قاۋىپسىزدىك كەڭەسىنىڭ تۇراقتى ەمەس مۇشەسى بولىپ سايلانۋى بەدەلدى الەمدىك ۇيىمداردىڭ ءبىزدىڭ ەل مەن ەلباسىنا دەگەن سەنىمىنىڭ ايعاعى دەپ بىلەمىز. پارلامەنتشىلەرىمىز اتاپ وتكەندەي, ەلىمىز تاۋەلسىزدىك جىلدارىندا الەۋمەتتىك باعدار ۇستانعان نارىقتىق ەكونوميكانى قۇرا ءبىلدى. بۇل – ءبىزدىڭ شىعىس ءوڭىرىنىڭ ماقتانىشىنا اينالعان «قازتسينك», تيتان-ماگني كومبيناتى, ءۇلبى مەتاللۋرگيالىق زاۋىتى سياقتى ءتۇستى مەتالل ءوندىرۋ فلاگماندارىنان باستاپ جەكە كاسىپكەرگە دەيىنگى ارالىقتا ورىلەتىن ناعىز الەۋمەتتىك ەكونوميكا. وسى ايادا ەل ىشىندە كوپتەگەن ءىرى جوبالار جۇزەگە استى. وسكەمەننىڭ ءوزىندە اۆتوونەركاسىپ, ءتۇستى مەتاللۋرگيا مەن اگروكەشەن سالالارى جاقسى دامىپ كەلەدى. الدىمىزدا «نۇرلى جول» جاڭا ەكونوميكالىق ساياساتى مەن «100 ناقتى قادام» ۇلت جوسپارى بويىنشا اۋقىمدى مىندەتتەر تۇر. پرەزيدەنت ءبىر سوزىندە ايتقانداي, ءبىز تاۋەلسىزدىكتى مينۋت سايىن قورعاۋىمىز كەرەك. بۇل – قاجىرلى دا ادال ەڭبەك. مۇنىڭ بارلىعى كەزەڭ-كەزەڭىمەن جۇزەگە اسىرىلۋى ءۇشىن قوعامدىق كەلىسىم مەن تۇراقتىلىقتىڭ ورنى وتە ماڭىزدى. ياعني, بولاشاعىمىز – بىرلىكتە. لەو شيك, قازاقستان حالقى اسسامبلەياسىنىڭ مۇشەسى, وسكەمەن قالاسىنىڭ قۇرمەتتى ازاماتى شىعىس قازاقستان وبلىسى
